Het is relatief rustig in het Midden-Oosten. De wapens zwijgen grotendeels in en rondom Israël en ook in Teheran is al een tijdje geen bom meer ingeslagen. Een enkele keer haalt een aanval van de Israëlische luchtmacht op een doelwit in Gaza wel het nieuws, maar daarbij worden zonder uitzondering overwegend leden van Hamas getroffen. Toch kwamen velen af op de vierde editie van de Rode Lijn, die eigenlijk weinig om het lijf had. Diep van binnen voelt men echt wel aan dat van een genocide, laat staan een doorlopende, actieve volkerenmoord geen sprake is. Toch doet de Volkskrant er alles aan om op theatrale wijze het nut en de noodzaak van de Rode Lijn aan te prijzen.
Per redactioneel commentaar haalde de Volkskrant Israel maar weer eens door de gehaktmolen. De Rode Lijn werd juist opgehemeld.
Doorgeslagen activisme
Het is sowieso al tendens bij de Volkskrant om Israël bij voortduring door de gehaktmolen te halen. Neem een bombastische kop als “In plaats van versgeperste olijfolie vloeit er nu bloed op de Westoever” van afgelopen zaterdag. Een dag later liet het dagblad zich per redactioneel commentaar uit over de Rode Lijn-demonstratie, die het koppelde aan de Israëlische verkiezingen en het formatieproces. Daarin vloog de krant bij monde van Carlijne Vos weer volledig uit de bocht. In haar activisme nam de chef buitenland een loopje met de historische werkelijkheid en sloeg ze door in extreme beschuldigingen aan het adres van de Joodse staat.
Bij de kop gaat het eigenlijk al mis: “Israël moet terugkeren naar democratie, een Rode Lijn helpt daarbij.” Israël valt veel te verwijten, maar juist het democratisch proces is nou net iets wat bijzonder goed blijft functioneren. Dat maakt de Joodse staat ook uniek in een verder autocratische regio waar burgers niet volwaardig participeren in politieke besluitvorming. Stellen dat Israël is afgeweken van de democratie en nu moet terugkeren, raakt kant noch wal. De afgelopen regering was desastreus, maar wel gewoon het product van een democratisch verkozen parlementaire meerderheid. Aan het tweede deel van de kop moeten eigenlijk geen woorden vuilgemaakt worden; doen alsof de Rode Lijn in Amsterdam ook maar enige invloed heeft op het beleid in Jeruzalem getuigt van een totaal gebrek aan realiteitszin.
Ongerijmde gedachtekronkels
Op vrij hautaine wijze geeft Vos een tamelijk ridicuul bevel aan Israëlische politici: “De oppositie moet over zijn schaduw heen springen en Palestijnen als gelijkwaardige burgers accepteren.” Het dedain waarmee de Knesset gedicteerd wordt om te luisteren naar de grote Carlijne Vos is vrij stuitend. Wat zij hen opdraagt is daarnaast nogal onzinnig. Als ze de Palestijnse Israëli’s bedoelt, de Arabieren met een Israëlisch paspoort dus, dan zijn die al lang en breed als gelijkwaardige burgers geaccepteerd. Zij hebben dezelfde rechten als hun Joodse medeburgers en werken als arts, advocaat en parlementariër. Het enige verschil is dat zij vrijgesteld zijn van militaire dienstplicht, maar wij denken niet dat Vos bedoelde dat Israël hen met dwang moet opnemen in het leger.
Als ze de Palestijnen in Gaza en de Westelijke Jordaanoever bedoelt, dan is haar gebod werkelijk potsierlijk. Dat is hetzelfde als Nederland opdragen dat het voortaan ook Belgen moet toestaan om te stemmen bij onze verkiezingen, of van India eisen dat het Pakistanen als gelijkwaardige burgers van India moet behandelen. Palestijnen in Gaza konden in 2006 stemmen voor hun eigen regering en kregen die daarna in de vorm van Hamas. Palestijnen op de Westoever maakten op hetzelfde moment de gang naar de stembus en hebben met de Palestijnse Autoriteit hun eigen regering. Dat de autoriteiten in beide Palestijnse gebieden sedertdien geen verkiezingen meer hebben gehouden, is niet het probleem van Israël en al helemaal geen argument om van Jeruzalem te eisen dat het de inwoners van de Palestijnse gebieden dan maar bij de Israëlische verkiezingen mee moet laten doen.
Pernicieuze mythes
Vos windt er verder geen doekjes om: “De genocidale machinerie van de apartheidsstaat Israël komt pas tot stilstand met een serieuze economische boycot. Dat is waartoe grote aantallen Nederlanders zondag weer in de Rode Lijn-demonstratie opriepen.” Het is zelfs voor Volkskrantbegrippen een onthutsende woordkeuze. De vileine beschuldiging van apartheid slaat als een tang op een varken. Zoals eerder in dit artikel al beschreven staat, doen Arabische Israëli’s net zo volwaardig mee als Joodse Israëli’s. De verkiezingsuitslag laat juist onomstotelijk zien dat van apartheid absoluut geen sprake is in Israël. Nog nooit was de opkomst onder Arabische Israëli’s zo hoog, nog nooit haalden de Arabische partijen zo veel zetels. Het feest van de democratie heeft laten zien dat de apartheidsmythe naar het rijk der fabelen kan worden verwezen.
‘Genocidale machinerie’ kan toch niet anders worden opgevat dan een smakeloze vergelijking met de Holocaust. De Nazi’s zijn vooralsnog de enigen geweest die met machinerie genocide hebben gepleegd. Op industriële wijze vernietigden zij het Europese jodendom, met spoorwegen, gaskamers en verbrandingsovens. In het geval van Israël kan bovendien toch echt wel geconcludeerd worden dat van genocide überhaupt geen sprake is. Genocide vereist intentie. Die intentie is er simpelweg niet en ook nooit geweest; het Israëlische leger heeft gereageerd op een invasie van Israëlisch grondgebied door een gewapende groepering. Hamas bediende zich daarbij bovendien van extreem sadistisch geweld. Het recht op zelfverdediging inzetten staat niet gelijk aan het willen vernietigen van een volk.
De genocideleugen
Het leger heeft ook altijd en bij herhaling benadrukt dat het gericht is op de vernietiging van Hamas, niet het Palestijnse volk. Wel is de schaal van vernietiging enorm. Dat is echter ook een aanwijzing dat het juist géén genocide was. Ongeveer 75% van de gebouwen in Gaza is beschadigd. Veel van de schade is gekomen nadat de bewoners waren geëvacueerd. Dat bewijst ook het aantal omgekomen en verwonde burgers. Volgens de laatste schattingen was ongeveer 33% van de omgekomen inwoners van Gaza onderdeel van Hamas. Het leger heeft gedurende de hele oorlog burgers gewaarschuwd en geëvacueerd. Als het Israël te doen was om de vernietiging van de bevolking, had het die moeite niet genomen en de gebouwen met bewoners en al aan poeier geschoten.
Het leger zou dan ook niet duizenden jonge militairen de strook in hebben gestuurd om een grondgevecht te voeren. Honderden IDF-soldaten zijn om het leven gekomen in de strijd tegen Hamas. Als het Israël te doen was geweest om de vernietiging van het Palestijnse volk, had het niet de moeite genomen om honderden militairen op te offeren en had het de Gazastrook met inwoners en al vanuit de lucht vernietigd. De veelbesproken documentaire NAZA laat eveneens zien dat het juist géén genocide is; dat er afwegingen worden gemaakt of een doelwit wel of niet wordt aangevallen afhankelijk van nevenschade onder burgers, laat al zien dat het leger onderscheid maakt en dus niet alle Palestijnen uit de weg wil ruimen, maar gericht is op Hamas.
Sinds ruim een jaar is er al een wapenstilstand in de Gazastrook. De wapens zwijgen sindsdien grotendeels. Mondjesmaat valt er een bom in Gaza. Daarbij gaat het altijd om gerichte liquidaties van Hamasleden. Toch vinden de Rode Lijners dat er sprake is van een ‘ongoing genocide’. Dat is toch echt met de beste fantasie van de wereld niet het geval.
Incompetentie en populisme
Maar eilaas, de Volkskrant blijft overtuigd van de genocidemythe. Zo schrijft Vos: “Onder Netanyahu is Israël afgegleden richting een religieuze autocratie die zich met geweld wil ontdoen van de Palestijnse oorspronkelijke bewoners.” Het dagblad blijft geloven dat Israël de Palestijnen wil uitroeien of verdrijven. Met deze zin echter toont de krant, of in elk geval Vos persoonlijk, het eigen onvermogen om de politieke en historische realiteit te bevatten.
Afgegleden is Israël onder Netanyahu, in elk geval onder zijn laatste regering, onmiskenbaar. Maar het land een religieuze autocratie noemen is echt bezijden de werkelijkheid en niets anders dan goedkoop populisme. Natuurlijk is de rol van religie toegenomen onder het laatste kabinet, waar zowel nationaal-religieuzen als ultra-orthodoxen in vertegenwoordigd waren. Maar het land is in de kern nog altijd seculier ingericht. Het zijn niet de rabbijnen die de politieke koers bepalen, zoals elders in de regio wel de mullahs en ulema’s de lakens uitdelen. Israël is geen Afghanistan of Islamitische Republiek Iran.
Blunderen met feiten
Een autocratie is het natuurlijk ook in de verste verten niet. Bibi presenteert zich graag als sterke leider en zou er misschien wel van dromen om alleenheerser te zijn, maar is dat simpelweg niet. Eén gang naar de stembus en zijn regering wordt naar huis gestuurd. De democratie werkt in Israël nog altijd volledig, zo bewijzen de afgelopen verkiezingen. Zelfs in functie als premier is zijn macht beperkt, zo blijkt wel uit het feit dat het Hooggerechtshof door meerdere plannen van hem en zijn regering een streep zette. Israël is namelijk ook nog eens een rechtsstaat. Netanyahu heeft er weliswaar alles aan gedaan om die aan te tasten, maar ook die staat nog fier overeind. Het is nogal een waardeloze autocratie als er een functionerend systeem van checks & balances en machtenscheiding bestaat.
Vos heeft het ook over ‘de Palestijnse oorspronkelijke bewoners’. Daar slaat ze toch ook weer de plank mis op het gebied van de feiten. Bovendien neigt dit naar het narratief van Israël als koloniaal project ten koste van inheemse Palestijnen. Die perfide fictie raakt direct aan het bestaansrecht van Israël. In elk geval neemt Vos een loopje met de geschiedenis. In het gebied is al zeker drieduizend jaar Joodse aanwezigheid. Het waren tevens de Joden die als eerste staatsvorming in het gebied bewerkstelligden. De Arabische aanwezigheid in het gebied is twee keer zo recent, zo’n dertienhonderd jaar. Bovendien gingen Arabieren in dat specifieke gebied zich pas vanaf de twintigste eeuw identificeren als Palestijns. Als je je wil wagen aan discussies over wie er inheems is in een gebied, moet je wel de feiten kennen. Anders kun je beter andere argumenten zoeken.
Omgekeerde wereld
Gelukkig voor Vos was zij niet de enige die in de Volkskrant van wal mocht steken over de Rode Lijn en kunnen dus niet álle pijlen op haar gericht worden. Collega Marcia Luyten schreef haar column over “een landschap van angst voor mensen die willen demonstreren tegen Israëls staatsterreur.” Luyten leidt haar column in met een Mulisch-imitatie, waarin ze op literaire wijze haar onderwerp introduceert. Wat begint met een zeilende zeearend mondt uit in angstige activisten van de Rode Lijn. Terwijl Joden in Nederland hun Magen David verstoppen en keppel thuislaten en het marginale Joodse leven zich afspeelt achter metershoge hekken, prikkeldraad, camera’s en zwaarbewapende marechaussees zijn het volgens Luyten juist de Rode Lijners die verlamd zijn door angst en van alle kanten bedreigd en geïntimideerd worden.
De door angst bevangen demonstranten zouden thuisblijven uit vrees om in het vizier van de autoriteiten te komen of gelinkt te worden aan Hamas. Voor Luyten is het ondenkbaar dat de laatste editie van de Rode Lijn misschien minder bezoekers trok omdat er al een jaar lang een wapenstilstand is en de bewering van een ‘ongoing genocide’ dan misschien wat minder geloofwaardig is. Maar Luyten is ervan overtuigd dat er sprake is van ‘genocide door staatsterreur.’ Het zijn bizarre krachttermen, zeker voor een krant die er niet in slaagt Hamas een terreurorganisatie te noemen. Kritiek op Israël of de oorlog is prima, maar het handelen van de Joodse staat bestempelen als staatsterreur is werkelijk onthutsend. Aan Vos en Luyten het gratis advies om eens de column van hun collega Max Pam te lezen. Wellicht dat zij dan enige nuance aanbrengen in hun blinde, eenzijdige haat.