24 jaar vrede tussen Jordanië en Israel

IN ISRAEL / Door: ELKAN VAN DER RAAF / 26 okt 2018 JORDANIE

Vandaag is het 24 jaar geleden dat Jordanië en Israel een vredesovereenkomst sloten. De gedenkwaardige dag wordt echter overschaduwd door de aankondiging van koning Abdullah II dat hij de landleaseovereenkomst tussen zijn koninkrijk en de Joodse staat niet wil vernieuwen.

Toen Israel en Jordanië in 1994 vrede sloten, werd tevens een overeenkomst voor een landlease getekend. Twee stukken land, Naharayim en Tzofar, werden door de Jordaanse koning voor 25 jaar in bruikleen aan de Joodse staat gegeven. Deze deal zou automatisch vernieuwd worden, tenzij één van de partijen uiterlijk een jaar van te voren hiertegen bezwaar maakt.

Tzofar is een in 1968 gesticht boerendorp in de Arava. In de vredesovereenkomst werd een stuk landbouwgrond van het dorp aan Jordanië overhandigd, maar werd tegelijkertijd een 25-jarige leasedeal gesloten zodat de boeren van Tzofar het stuk land konden blijven gebruiken.

Naharayim is de plek waar de Yarmouk-river in de Jordaan opgaat. Toen in 1949 een wapenstilstandsovereenkomst tussen Israel en Jordanië tot stand kwam, was het onduidelijk tot welke partij het stukje land behoorde. In de eindversie van de overeenkomst werd Naharayim aan Israel toebedeeld, maar volgens de Jordaniërs was dit in eerdere versies niet het geval en waren ze ten tijde van het ondertekenen niet op de hoogte geweest van de wijziging. De VN-bemiddelaar kwam tot de conclusie dat het weliswaar om soeverein Jordanië ging, maar dat met de handtekeningen van beide partijen het stuk land aan de Israelische kant van de wapenstilstandslijn lag. In 1994 werd de Jordaanse soevereiniteit herbevestigd, maar werd voor het gebied – net als voor Tzofar – een leaseovereenkomst van 25 jaar gesloten.

Afgelopen zondag liet de Jordaanse koning Abdullah weten de landlease met Israel niet te willen vernieuwen. De aankondiging viel samen met de twaalfde dag van de maand Khesvan – de Joodse gedenkdatum van de moord op de Israelische premier Rabin, die in 1994 vrede met Jordanië sloot.

De Israelische premier Netanyahu kondigde in reactie aan dat hij over de kwestie zou gaan onderhandelen met Jordanië. De Jordaanse minister van Buitenlandse Zaken Ayman Safadi geeft echter aan hier geen behoefte aan te hebben. Jordanië is slechts bereid te onderhandelen hoe de lease opgezegd gaat worden, aldus Safadi.

De opzegging van de landleaseovereenkomst moet echter niet als een degradatie van het vredesverdrag gezien worden, aldus de Jordaanse minister. Volgens Safadi was zijn land al geruime tijd voornemens de lease niet te vernieuwen. De toewijding van Jordanië aan de vrede met Israel is niet in het geding, is de boodschap.