Het was een beschamende vertoning afgelopen weekend bij de opening van het Nationaal Holocaustmuseum in Amsterdam. In de dagen erna leidde het tot veel kritiek op burgemeester Femke Halsema. Begrijpelijk, maar niet geheel terecht: de verontwaardiging zou zich ook moeten richten op de demonstranten die zich misdroegen én op de organisaties die de hetze tegen president Herzog hebben aangewakkerd. Beiden lijken nu namelijk de dans te ontspringen.
Grondrecht
Het recht om te demonstreren zit diep verankerd in onze wetgeving en jurisprudentie. Het is vastgelegd in de grondwet en het inperken hiervan is bijna niet mogelijk. Rechters hebben eerder bepaald dat demonstreren moet gebeuren binnen ‘zicht- en gehoorafstand’. Het is aan burgemeesters om hier verstandig mee om te gaan, maar tegelijkertijd roept het natuurlijk wel de vraag op of de demonstranten zo dicht bij de Portugese Synagoge hadden moeten staan. Daarbij kon iedereen van tevoren al bedenken dat het niet om een stilteprotest zou gaan. Schuimbekken en het schreeuwen van domme, beledigende en discriminerende rijmpjes lijken tijdens pro-Palestina demonstraties het handelsmerk te zijn. Ook gaan deze demonstraties daarnaast regelmatig gepaard met terreurverheerlijking.
Verantwoordelijkheid
De schuld van de wanvertoning ligt in de eerste plaats bij de demonstranten. Een gedeelte van hen maakte de keuze om luid schreeuwend de openingsceremonie in de synagoge te verstoren. Het is onbegrijpelijk dat niet werd besloten dit protest anders in te richten. Dat men met een beroep op de grondwet stond te schreeuwen bij de opening van een Nationaal Holocaustmuseum, bijgewoond door een deel van de laatste Holocaustoverlevenden uit ons land, zegt heel veel over het moreel besef van de demonstranten. Natuurlijk, het mág allemaal: maar dat betekent niet dat je het ook moet dóen.
Opjutten
Toch is niet alleen de groep schreeuwende demonstranten verantwoordelijk voor de schandvlek van afgelopen zondag. De hetze startte door organisaties als The Rights Forum, Oxfam Novib en Amnesty International. Zij stonden dan wel niet zélf schuimbekkend op de barricaden, maar waren wel degenen die de online ophef startten toen duidelijk werd dat de Israelische president Herzog zou komen. Dat gebeurde bovendien op volledig onjuiste gronden.
De wijze waarop president Herzog is geciteerd, is op het onbetamelijke af. Het is een ongekend staaltje van knip- en plakwerk boordevol insinuaties. Het ging hierbij namelijk om twee losse zinnen, die geen verband hebben met elkaar en waar een volle minuut aan tekst tussen zit. Iedereen die de moeite had genomen om het complete fragment van 20 minuten te kijken had een andere conclusie getrokken dan deze ‘humanitaire’ organisaties. Om op basis van deze framing iemand te beschuldigen van aanzetten tot genocide is werkelijk beneden alle peil.
Genocide voorkomen
Veel organisaties stellen dat zij zich gedwongen voelden om zich uit te spreken, omdat nu sprake zou zijn van genocide in de Gazastrook. Zij konden naar eigen zeggen niet ‘weer zwijgen’. Feitelijk gezien valt er genoeg te zeggen over deze absurde bewering, maar ik beperk het tot een morele overweging: tijdens de Tweede Wereldoorlog vergde het opkomen voor vervolgde Joden echt moed. Het kon letterlijk je leven kosten. Om die reden gebeurde het dan ook meestal in stilte, en in het diepste geheim. Het waren vaak dappere individuele burgers die dit deden, geen grote ngo’s. Het openbaar uiten van genocidebeschuldigingen tegen de huidige staat Israel kost echter geen enkele moeite, gebeurt massaal en is ook nog eens onderdeel van een wijdverspreide mainstream denkwijze. Het is over het algemeen namelijk niet het pro-Palestijnse geluid dat verketterd wordt in de publieke arena. De vergelijking van deze organisaties raakt dus kant noch wal.
Balans
Eens te meer maken de protesten de delicate balans van onze open democratie zichtbaar. Misbruik van vrijheden ligt al snel op de loer. Een kwetsbare democratie vraagt om burgers die weten om te gaan met verantwoordelijkheden, naast een bevoegd gezag dat duidelijke grenzen weet te trekken wanneer burgers de grenzen van het betamelijke overschrijden. Als we niet willen dat we bij de Nationale Dodenherdenking op 4 mei eenzelfde soort taferelen gaan zien, dan wordt het hoog tijd dat demonstranten en lokale bestuurders zich dat gaan realiseren.