De ongekend brute reactie van de Islamitische Republiek op de demonstraties van het Iraanse volk doet logischerwijs veel stof opwaaien. De afschuwelijke beelden en vele duizenden doden gaan door merg en been. De roep om militaire interventie door andere landen is groot, waarbij vooral naar Trump gekeken wordt. De Amerikaanse president laat zelf ook doorschemeren dat ingrijpen een optie is. Dat is echter nog niet zo makkelijk. Aan een militaire interventie zitten veel haken en ogen.
Alle ogen zijn gericht op Donald Trump. De Amerikaanse president heeft de Iraniërs beloofd dat hulp onderweg is, maar militair ingrijpen is geen eenvoudige opgave.
Moorddadig regime
De protesten van de Iraanse bevolking tegen het ayatollahregime dat hen al bijna een halve eeuw onderdrukt houden al twee weken aan en brengen het regime aan het wankelen. De mullahs hebben daarop gereageerd met massaal en extreem geweld. Beelden zijn schaars omdat de autoriteiten het internet en telefonie hebben afgesloten, maar wat er naar buiten komt is zeer schokkend. De stapels lijken van gedode demonstranten, waaronder kinderen, leveren lugubere taferelen op.
Het aantal geïdentificeerde doden loopt al in de honderden, maar volgens experts en academici stond het dodental zaterdag, 10 januari, al op 6000. Iran International stelt het aantal doden met peildatum gisteren, 13 januari, op 12.000. Dat aantal zou zo mogelijk nog hoger liggen en inmiddels de 20.000 benaderen. Dat zijn totaal bizarre cijfers, die op niets anders wijzen dan een afschuwelijke massaslachting door het regime. De roep om hulp is groot, waarbij Iraniërs – ook die in diaspora – zich vooral richten tot Trump.
Ultimatum van Trump
De Amerikaanse president wordt door hen gezien als de enige man die het Iraanse volk kan redden en de slachtpartij van het Islamitische regime een halt toe kan roepen. Zelf heeft de president gewaarschuwd dat het doden van demonstranten voor hem een rode lijn is. Tot ingrijpen kwam het vooralsnog echter niet, terwijl zelfs het Islamitische regime zelf toegeeft dat het duizenden demonstranten heeft doodgeschoten. Het regime ziet hen als ‘terroristen’ die ‘aangestuurd worden door de Amerikanen en Zionisten.’
Demonstranten die opgepakt zijn wacht in veel gevallen de doodstraf. Het regime heeft aangekondigd de eerste demonstranten al vandaag, 14 januari, op te hangen. In reactie daarop kondigde Trump aan ‘sterke actie te ondernemen’ als de executies plaats zouden vinden. Zelf zou de president inderdaad geneigd zijn tot militair ingrijpen. Andere Republikeinen van de ‘America First’-stempel zouden hem van dat idee af proberen te krijgen. Trump wordt echter niet alleen door partijgenoten belobbyd om af te zien van een militaire operatie.
Terughoudende Arabieren, Amerikaanse beloftes
Veel Arabische staten oefenen eveneens druk uit op Trump om het leger niet in te zetten tegen het Iraanse regime. Dat is op het eerste gezicht opmerkelijk, aangezien deze landen op gespannen voet leven met de Islamitische Republiek. Saudi-Arabië neemt daarin opvallend genoeg het voortouw, terwijl het verwikkeld is in een Koude Oorlog met Teheran. De Arabische landen vrezen voor een negatief effect op hun eigen oliebelangen en zitten niet te wachten op onvoorspelbaarheid. Zij vrezen een machtsvacuüm in het land, mocht het regime vallen.
Toch is het maar de vraag of de druk op Trump om niet in te grijpen succes heeft. De geloofwaardigheid van de Verenigde Staten en de president zelf staat op het spel. Na alle waarschuwingen richting de ayatollahs en beloftes aan het Iraanse volk zou niets doen het vertrouwen in de VS flink schaden. De vraag lijkt dan inmiddels ook niet of, maar wanneer en hoe de VS gaan ingrijpen. Zeker nadat Trump de Iraniërs opriep de straat op te blijven gaan en instituten over te nemen en dat hulp onderweg is.
Bij de vorige Amerikaanse operatie tegen de nucleaire faciliteiten van het Islamitisch regime werd gebruik gemaakt van de zware B-2 Spirit bommenwerper.
Operationele uitdaging
Hoe die hulp er precies uit gaat zien is moeilijk in te schatten. Een luchtoperatie tegen regime- en nucleaire doelen is een mogelijkheid, omdat daarmee een duidelijk signaal wordt afgegeven naar de ayatollahs én het Iraanse volk. Operationeel is dat nog niet zo eenvoudig. De Amerikanen hebben enkele maanden geleden hun vliegdekschip weggehaald uit de regio en verplaatst naar het Caribisch gebied, voor operaties tegen drugshandel en de dictatuur van Nicolas Maduro in Venezuela. Andere vliegdekschepen zijn actief in Oost-Azië.
Het ontbreken van een strike carrier group in het Midden-Oosten is een behoorlijke operationele beperking. Evenwel is een luchtoperatie niet onmogelijk. De VS beschikken over bases in de regio en beschikt ook over toestellen die vanaf Amerikaans grondgebied Iran kunnen bereiken. Bij de vorige oorlog bestookte Amerika de Iraanse nucleaire faciliteiten met B-2 bommenwerpers die opstegen vanaf Amerikaans grondgebied en met onderzeeërs. Destijds misleidde Washington bovendien de Iraanse luchtverdediging, die al goeddeels vernietigd was door Israel in de twee weken daarvoor. In de huidige situatie lijkt het verrassingselement moeilijker toe te passen, omdat het Iraanse regime voorbereid is op een aanval.
Voorzichtig zijn met optimisme
Er zijn wat signalen dat een militaire operatie op handen zou kunnen zijn. Veel landen, waaronder de VS zelf, hebben hun staatsburgers opgeroepen zo snel mogelijk Iran te verlaten. Daarnaast is er wat beweging te zien van tankvliegtuigen van de Amerikaanse luchtmacht, die nodig zijn om bij een operatie de bommenwerpers en jachtvliegtuigen onderweg bij te tanken. Ten slotte hebben de VS een deel van het personeel van hun basis in Qatar opgedragen te evacueren, mogelijk met het oog op vergelding van het Iraanse regime.
Toch ontbreekt het de Amerikanen momenteel aan de middelen in de regio om langdurige militaire operaties tegen het Iraanse regime vol te houden. Ook Israel lijkt geen voorbereidingen te treffen voor offensieve operaties tegen het mullahbewind. Zonder aanwezigheid van een vliegdekschip is het onwaarschijnlijk dat de VS overgaan op significant militair optreden. Het is helaas wensdenken om te hopen op militaire actie van de VS en/of Israel waarmee het ayatollahregime zou vallen. Regime change moet van binnenuit gebeuren. Daarvoor zal in elk geval muiterij en desertie moeten plaatsvinden binnen het Iraanse leger, iets wat tot op heden nog niet lijkt te gebeuren.