Nederlandse agenten hadden plezier in het martelen van hun Joodse landgenoten.
De speciale 'jodenafdelingen' bij de politie bestonden voor 96 % uit nationaalsocialisten die uit pure Jodenhaat achter de Nederlandse Joden aanjoegen en hen bij arrestatie vaak mishandelden. De premie en diefstal waren niet hun belangrijkste motief. Dit staat in het onlangs gepubliceerde boek 'Jodenjacht', een verslag van onderzoek in strafdossiers van 'jodenjagers'.
Archivaris van het Nationaal Archief Jan Kompagnie en onderzoeksjournalist Ad van Liempt deden onderzoek naar de Nederlandse politieagenten die de Duitse bezetter hielpen met het opsporen van Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog. Jodenhaat bleek hun belangrijkste drijfveer. De ondertitel van hun boek, Jodenjacht, luidt dan ook: ‘De onthutsende rol van de Nederlandse politie in de Tweede Wereldoorlog’. Zij bekeken 230 dossiers van zogenaamde ‘Jodenjagers’.
Geld was een belangrijke, maar niet de belangrijkste, motivatie: de premie per opgepakt persoon kon oplopen tot 40 gulden en soms was het mogelijk om ook sieraden en andere dingen te stelen. Ongebreidelde Jodenhaat was volgens de auteurs voor velen echter de overheersende drijfveer. Een agent uit Groningen zei bijvoorbeeld: “Het is geen zondag als ik niet eerst een paar Joden halfdood heb geslagen.” De daders hadden na de oorlog dan ook geen spijt van hun daden.
Kees Kaptein, die werkte voor het ‘Judenreferat’ in Den Haag, heeft naar eigen zeggen tussen de 1750 en 2000 Joden gearresteerd en overgedragen aan de Duitsers. Na de oorlog is hij ter dood veroordeeld als “het ernstigste en afschuwelijkste geval” van Jodenvervolging.
Door het onderzoek voor het boek zijn er uit de strafdossiers van de 230 ‘Jodenjagers’ circa 9.000 namen van Joodse slachtoffers gehaald. Deze gegevens zijn gekoppeld aan het Digitaal Monument Joodse Gemeenschap, zodat nabestaanden nu kunnen zien wie hun familielid heeft gearresteerd. Het dossier uit het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging kunnen zij dan opvragen bij het Nationaal Archief in Den Haag.
Kijk hier voor de website van het Joods Monument.
Ad van Liempt en Jan Kompagnie (red.), Jodenjacht, ISBN 9789760033681, € 19,95
De foto is getiteld 'Het afvoeren van arrestanten uit het politiebureau Nieuwe Doelenstraat 13' en komt van de beeldbank van het Stadsarchief Amsterdam; Collectie Bart de Kok en Jozef van Poppel.