De Zweedse krant Aftonbladet beweerde in augustus dat Israel Palestijnen vermoordt voor hun organen. Anti-Israel blogs, tweets en forums doen daar vandaag nog een schepje bovenop: ‘Israel bekent illegale orgaantransplantaties op Palestijnen’, koppen ze. Een orgaanschandaal dat Israel in 2004 opschrikte wordt opgevoerd als groot nieuws. Terwijl uit een Israelische documentaire dit weekend bleek dat alle ingezetenen van Israel in gelijke mate slachtoffer waren van het schandaal. Gerespecteerde persbureaus doen mee.
NRC Handelsblad spant de kroon. Correspondent Guus Valk insinueert dat de Israelische documentaire nu het Zweedse verhaal bevestigt. Ook Novum kan er wat van. Ih haar persbericht vermeldt ze: “Israel heeft toegegeven dat er in de jaren negentig organen van overledenen, onder wie Palestijnen, zijn getransplanteerd zonder dat daar toestemming voor was (…)”. Waarom apart notie maken van Palestijnen?
Delen uit een interview met de verantwoordelijke voor het Israelische orgaanschandaal, patholoog-anatoom Hiss, werden afgelopen weekend uitgezonden op de Israelische televisie. De documentaire maakte duidelijk dat Hiss van iedereen – Israelische soldaten, Israelische burgers, Palestijnen en buitenlandse overledenen gelijk – zonder overleg met nabestaanden organen en lichaamsdelen verwijderde voor onderzoek of verkoop aan medische opleidingen. In 2004 moest Hiss zijn directeurschap van het Israelische nationale Greenberg Instituut voor Medisch-forensisch onderzoek neerleggen. De Israelische regels werden tien jaar geleden aangescherpt om dit soort praktijken te voorkomen.
Een heel ander verhaal dus dan de Zweedse aantijgingen van moord op Palestijnen ten behoeve van Israelische orgaantransplantatie. Toch kunnen media wereldwijd het niet laten: de affaire wordt opgevoerd om de indruk te wekken dat Israel doelgericht achter de Palestijnse slachtoffers van het orgaanschandaal aanzat.
Bij orgaanschandalen elders in de wereld deed etniciteit voor de media, terecht, niet terzake.
In 1999 was Nederland betrokken in een soortgelijk schandaal. Patholoog-anatoom Dick van Velzen bleek in het Engelse Alder Hey jaren lang zonder overleg met nabestaanden organen te hebben verwijderd uit honderden overleden kinderen, baby’s en foetussen. Uit China en Amerika zijn orgaanschandalen bekend en Engeland kwam hiermee meermalen in het nieuws.
Vanwege het wereldwijde orgaantekort is er een eveneens wereldwijde illegale handel in organen. Vorige maand nog, schokte de Britse Daily Express met het nieuws dat buitenlanders tegen betaling op de Engelse wachtlijst komen. Aanleiding daarvoor was de niertransplantatie van – ironisch genoeg – de Palestijnse vertegenwoordiger in de voormalige Britse kolonie Zimbabwe. Hij betaalde fors om zonder Engels staatsburgerschap in Londen een nier getransplanteerd te krijgen van een levende donor.