In de rechtszaak tegen de NOS heeft CIDI formeel geen gelijk gekregen. De NOS schreef hierover een reflectie, waarin de omroep stelt dat het ging om een aanval op de journalistiek. Dat beeld heeft de omroep er zelf van gemaakt en dat is jammer.
Rechtstreeks
Het klopt dat het CIDI regelmatig rechtstreeks contact opneemt met de NOS, met wisselende resultaten. Soms zijn er aanpassingen doorgevoerd, maar regelmatig horen we wekenlang niets terug op goed onderbouwde signalen. Het is voor ons gissen waarom sommige zaken wel opgepakt worden en anderen niet. De automatische reactie van de NOS stelt dat het bericht altijd wordt gelezen, maar dat je alleen antwoord krijgt als daar reden voor is. “Als je je mening geeft, noteren we die ter evaluatie en zullen we niet altijd reageren.” Maar laten we maar zeggen dat de meningen zijn verdeeld over wat dan een mening is.
Dat de brief van het CIDI wenkbrauwen deed fronsen, dat is begrijpelijk en dat was ook het doel. Wie kijkt naar de geschiedenis van de NOS ziet dat rechtszaken vrij zeldzaam zijn. De NOS meent een patroon te kunnen herkennen, waarbij twijfel wordt gezaaid over de berichtgeving in het algemeen. Dat zou het onbedoelde resultaat kunnen zijn, maar dat is absoluut niet de intentie geweest. Dat dit het motief zou zijn geweest voor onze rechtszaak, leest de NOS zelf erin.
Achtergrond
Wat wel de achtergrond is: in veel gevallen is er beperkte informatie aanwezig om de beschuldigingen aan het adres van Israel te kunnen toetsen. Maar in dit geval lag dit anders. De aantallen vrachtwagens die de Gazastrook binnenkwamen voor en tijdens de oorlog zijn minutieus bijgehouden. Zowel van de zijde van de VN als van Israel wordt exact bijgehouden wat er naar binnen gaat. De primaire bronnen zijn dus gemakkelijk raadpleegbaar.
Dat de rechter nu meent dat de beweringen van NOS ‘steun vinden in de feiten’, dat is opmerkelijk. Ze vinden namelijk geen steun in de feiten, maar alleen maar steun in andere nieuwsberichten. Vrijwel alle grote nationale en internationale nieuwsorganisaties hebben klakkeloos de fout van de VN overgenomen. Het getal van 500 klopte wel, maar dat ging om vrachtwagens per werkdag. Het gaat dus niet om bronmateriaal, maar om media die de VN verkeerd citeren. Niemand nam de moeite om het bronmateriaal zelf te controleren.
Zoals de rechter heeft geconstateerd, spreken de primaire bronnen van de VN wel degelijk over 327 vrachtwagens per dag. Wat hier gebeurt is dat een onjuist feit wordt gepromoveerd tot juist feit, omdat genoeg media het herhalen. Wij hadden gehoopt dat de NOS gevoelig zou zijn geweest voor dit argument.
Juridisch trucje
Voordat we de dagvaarding hebben uitgebracht, hebben we geprobeerd om in gesprek te komen met de NOS. Toegegeven, onze methode was vrij rauw. De NOS liet weten geen reden te zien om iets recht te zetten. Maar toen de dagvaarding eenmaal was uitgebracht besloot de NOS om toch plotseling een ‘aanvulling’ te plaatsen. Dat is vooral een juridisch trucje, om CIDI de wind uit de zeilen te nemen en sterker te staan op de zitting. Het mocht ook pertinent geen rectificatie heten. Het mag en het is slim procederen, maar past het ook bij een publieke omroep?
Verkeerde informatie
De NOS stelt dat het doel was om te bewijzen dat NOS in brede zin het publiek verkeerd informeert. Dat staat echter niet in onze dagvaarding. Het lijkt erop dat de NOS zich zeer in de wiek geschoten voelt. Gezien de vele kritiek op hun organisatie is dat wel te begrijpen. Wij stelden alleen dat het aantal vrachtwagens met voedsel dat per dag binnenkomt wel degelijk heel relevant is voor de beeldvorming. De rechter ging daar niet in mee en noemde het slechts een onderdeel van het bredere beeld dat Israel hongersnood veroorzaakt.
Wij begrijpen dat de NOS gevoelig is voor kritiek. Maar met deze procedure wilden we slechts onderstrepen dat feitelijke juistheid ertoe doet. En als dat door deze zaak weer scherper op het netvlies staat, dan is dat winst voor iedereen.