Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Canada en Australië erkenden afgelopen zondag de Palestijnse staat – een actie die, naast steun, ook wereldwijd op veel kritiek kon rekenen. De erkenning werd aangekondigd voorafgaand aan de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York, waar de situatie in Gaza centraal stond.
Premier Keir Starmer van het VK verklaarde dat de erkenning een ‘morele plicht’ is, gezien de humanitaire crisis en ‘het falen van Israel om te voldoen aan voorwaarden zoals een staakt-het-vuren en een tweestatenoplossing’. Canada’s premier Mark Carney benadrukte dat de erkenning bedoeld is om de mogelijkheid van een tweestatenoplossing te behouden, en bekritiseerde Israel’s nederzettingenbeleid en militaire acties in Gaza. Australië, onder leiding van premier Anthony Albanese, kondigde de erkenning aan met de voorwaarde dat de Palestijnse Autoriteit (PA) zich inzet voor hervormingen, waaronder demilitarisatie en het uitsluiten van Hamas uit toekomstige regeringsrollen. De Franse president Emmanuel Macron noemde de erkenning van Palestina ‘essentieel voor het bevorderen van vrede en stabiliteit in het Midden-Oosten’.
Maar is dat wel zo? Alle jubelende reacties ten spijt vallen er namelijk ook een aantal flinke kanttekeningen bij te plaatsen. Allereerst is en blijft het natuurlijk een beloning voor terreur en zal het de bereidheid tot het gebruik van geweld aan Palestijnse zijde eerder doen toenemen dan afnemen. Dat deze erkenning plaatsvindt terwijl de oorlog nog voortduurt en nog altijd tientallen gijzelaars onder mensonterende omstandigheden gevangen worden gehouden in Gaza zonder enig vooruitzicht op een spoedige terugkeer naar huis is buitengewoon misplaatst.
Daarnaast heeft Hamas nog altijd de macht in Gaza. Hoewel de vier landen aandringen op een Palestijnse staat zonder Hamas, klinken hun uitspraken hol als het gaat om de realiteit ter plaatse. Ze hebben geen geloofwaardige of effectieve strategie om de terreurorganisatie daadwerkelijk te verdrijven. En een Palestina mét Hamas zou neerkomen op een Taliban-achtige staat, waarbij de facto Iran aan de touwtjes trekt. Is dat wat we willen?
Ook blijft de vraag ‘wat erkennen we nu precies?’ helaas nog altijd levensgroot overeind staan. De erkenning verandert niets aan de heikele kwesties met betrekking tot landsbestuur, grenzen, wederzijdse erkenning en verantwoordelijkheid, veiligheid, grondgebied, grondstoffenbeheer en andere zaken die moeten worden aangepakt voordat het kersvers erkende ‘Palestina’ eindelijk een levensvatbare staat kan zijn. Deze premature erkenning zal het vertrouwen tussen Palestijnen en Israeli’s dus sowieso niet versterken – en we weten allemaal dat echte vrede vooral begint tussen mensen onderling en niet bij politieke verdragen. De westerse naïviteit om te denken dat deze schijnoplossing werkelijk een levensvatbare stap richting vrede is kan er uiteindelijk nog wel eens voor zorgen dat vrede zelfs nog verder buiten bereik komt te liggen dan hiervoor al het geval was.
Nederland heeft zich tot nu toe onthouden van erkenning. Minister van Buitenlandse Zaken David van Weel verklaarde dat erkenning onderdeel moet zijn van een politiek proces naar een tweestatenoplossing en dat het nog te vroeg is om deze stap te zetten.