Gebruikers sociale media volharden in ontkenning antisemitisme, ondanks verontschuldiging Bouchallikht

Het kandidaat-Kamerlid Kauthar Bouchallikht van GroenLinks heeft spijt betuigd haar deelname aan een anti-Israeldemonstratie in 2014, die het podium was van antisemitische leuzen en symbolen. Toch stellen velen dat spijtbetuiging onnodig is – en volharden in het ontkennen van antisemitische retoriek, die dat jaar een triest hoogtepunt bereikte.

Gisteren dook GeenStijl foto’s op van Bouchallikht, die eerder in opspraak is gekomen door haar bestuursfunctie bij FEMYSO, een organisatie die in verband wordt gebracht met de Moslimbroederschap. Op de foto uit 2014 is het kandidaat-Kamerlid, toen 20 jaar, te zien onder een spandoek met de tekst “Stop doing what Hitler did to you”. Naast haar hielden mensen borden in de lucht die expliciet Israel en nazi-Duitsland gelijkstellen, compleet met nazivlaggen en bijbehorende hakenkruizen.  

“De vergelijking tussen Israël en Nazi Duitsland is walgelijk. Ik verafschuw antisemitisme, het gaat in tegen alles waar ik voor sta”, schrijft Bouchallikt op Twitter. Ze “baalt enorm” dat ze niet meteen was weggegaan. Naar eigen zeggen had ze de situatie “niet goed ingeschat”, iets dat ze wijt aan haar jeugdige leeftijd toen.

Sommige commentatoren noemen het statement van Bouchallikht ongeloofwaardig, uiteraard vooral critici die zich tot een ander politiek kamp bekennen. Daar staat tegenover dat veel sympathisanten de spijtbetuiging juist onnodig vinden, en volharden het hergebruik van de antisemitische retoriek van toen.

Waarom botweg “Israel = nazi’s” vrijwel altijd antisemitisch is

Wie onvrede wil uiten over Israelisch regeringsbeleid, kan dat op alle mogelijke manieren doen. Israel botweg gelijkstellen met uitgerekend nazi-Duitsland heeft ten doel om Israel te krenken in haar Joodse karakter.

De onderliggende gedachte is: ‘Joden waren slachtoffer van de nazi’s, en daarom moeten ze leren van hun verleden. Gaan ze toch over de schreef, dan zijn ze zelf nazi’s geworden’. Hierbij wordt Israel gretig neergezet als symbolisch, Joods collectief.

Er is veel mis met die gedachtegang. In de dualiteit van slachtoffer en dader is het krankzinnig om uitgerekend het slachtoffer tegen hogere morele maatstaven te houden als resultaat van het onrecht dat is aangedaan. Dat zou voor de dader moeten gelden, en de bijstaander die had kunnen ingrijpen, maar dat niet deed.

Zoals wijlen historica Evelien Gans heeft uitgelegd: Auschwitz was een vernietigingskamp, geen bijscholingskamp voor vrijwillige lessen in ethiek.

De vergelijking is ook in geschiedkundig opzicht volledig buiten proporties. De Sjoa was een genocide, waarin miljoenen mannen, vrouwen en kinderen met eenzijdig geweld werden vermoord om geen andere reden dan dat ze toevallig als Joods waren geboren.

Het Israelisch-Palestijnse conflict is geopolitiek van aard, en niet gebaseerd op een verderfelijke rassenleer. Het conflict met Hamas escaleerde in 2014 toen de terroristische organisatie Israelische burgers willekeurig onder vuur nam, waarop Israel gebruik maakte van haar recht op zelfverdediging als soeverein land. Ook de slachtofferaantallen van beide historische processen zijn absoluut niet vergelijkbaar.

Mag je dan niets vergelijken met nazi-Duitsland, zonder door CIDI antisemitisch te worden genoemd?

Oorlogen en mensenrechtenschendingen wereldwijd zijn aan de orde van de dag. Israel en de Palestijnse gebieden zijn zelfs relatief rustig te noemen vergeleken met andere brandhaarden in het Midden-Oosten – wat niet onverlet laat dat ieder oorlogsslachtoffer er één te veel is. Toch is er geen enkel land op de wereld dat zo vaak en zo luid met het nazisme wordt vergeleken. Dat getuigt van een onmiskenbare drang om Israel pesterig te confronteren met de Holocaust. We mogen blij zijn dat die vergelijking niet nodig is om een politiek punt te maken. 

Is dan iedereen die bij het protest aanwezig was, antisemitisch?

Misschien niet (en hopelijk niet), maar na de zoveelste vlag, leus of Hitlergroet moet gesteld dat de demonstratie een ondubbelzinnig antisemitisch karakter kende. Het alsmaar willen nuanceren van dat karakter om antisemitisme maar niet te hoeven benoemen, werkt alleen maar verdere polarisatie in de hand. De commentatoren die de demonstratie van juli 2014 verdedigen, staan vaak als eerste in de rij om rechts antisemitisme te benoemen – waarvan de daders evenzeer een verhaal paraat hebben om niet met het a-woord vereenzelvigd te hoeven worden.

Polarisatie doorbreken  

Die polarisatie, waarbij iedereen de betekenis van ‘antisemitisme’ voor zichzelf definieert naar gelang van politieke voorkeur, is misschien wel de grootste hindernis in de strijd tegen deze haat. CIDI is verheugd dat GroenLinks zich onlangs voor het eerst achter de internationaal erkende IHRA-werkdefinitie van antisemitisme heeft geschaard. Het is nu tijd voor boter bij de vis: ondubbelzinnige verwerping van de demonstratie van 2014, in alle lagen van de partij.