Haagse school bang voor plaquette

IN NEDERLAND / Door: ELISE FRIEDMANN / 27 mei 2013 CIDI HERDENKEN MONUMENT WO2

Joods monument R. MaarsenpleinIn Den Haag is ophef ontstaan over een het ontbreken van een herdenkingsteken aan de Paul Krugerschool aan de Fischerstraat. De school staat op de plaats waar tijdens de Tweede Wereldoorlog het Joods Lyceum was gevestigd. Een gedenksteen “wordt uit angst voor vernieling door moslims niet geplaatst”, berichtte de Telegraaf 24 mei. En daarbij: “Islamitische buurtbewoners zouden bezwaar hebben gemaakt tegen een gedenksteen.”

CIDI zocht het uit: het lijkt er meer op dat de school alleen maar bang was dat er protesten zouden komen.

Vijf jaar geleden werd overwogen om een plaquette op de school te hangen, maar de school zou daar bij nader inzien van hebben afgezien uit angst voor reacties van buurtbewoners. Van werkelijke bezwaren lijkt geen sprake te zijn.
De gemeente Den Haag had geen bemoeienis met de kwestie; het was een initiatief van de (christelijke) school en werd door diezelfde school weer afgeblazen.

Andere Joodse monumenten in Den Haag

Er zijn in Den Haag andere monumenten voor Joodse kinderen en scholieren, waar zich zover bekend nooit incidenten bij hebben voorgedaan.

Op het Rabbijn Maarsenplein staat sinds 20 november 2006, de Internationale Dag van de Rechten van het Kind, het Joods kindermonument. Het herinnert aan de Joodse kinderen die in de Tweede Wereldoorlog zijn gedeporteerd uit Den Haag.
Bij de onthulling van dit monument in 2006 is ook de naam Bezemstraat gewijzigd in Rabbijn Maarsenplein, ter nagedachtenis aan rabbijn Isaac Maarsen, de opperrabbijn van Den Haag in de Tweede Wereldoorlog.
Het plein ligt midden in de voormalige Joodse buurt – niet ver van de huidige moskee, die is gevestigd in het gebouw van de voormalige synagoge aan de Wagenstraat.

Het kindermonument staat op dit plein, omdat aan de Bezemstraat 1-3 (zoals het toen nog heette) na augustus 1941 de enige lagere school stond waar Joodse kinderen nog naar toe mochten. Naar ‘gewone’scholen mochten zij niet meer.  De oudere Joodse jongens en meisjes mochten alleen nog maar naar het Joods Lyceum in de Fischerstraat 135, waar nu dus géén plaquette zou mogen komen. In december 1942 verhuisde ook deze school naar de Bezemstraat 1-3.

Het Joods kindermonument is bepaald niet verborgen. Het heeft de vorm van metalen stoelen (of jakobsladders) waarin de voornamen van 400 gedeporteerde kinderen zijn gegraveerd, met daarachter hoe oud zij zijn geworden. Daaromheen ligt in de tegels van het plein een metalen ring, met daarin in het Nederlands én het Hebreeuws de tekst: “Verdwenen is de Joodse buurt. Verdwenen zijn de kinderen. Weggevoerd en vermoord in de Tweede Wereldoorlog. Omdat ze Joods waren. Ongeveer 1700 Haags-Joodse kinderen keerden niet meer terug. Velen van hen speelden hier. Gingen hier naar school. Laten we ze niet vergeten en zorgen dat zoiets nooit meer gebeurt.”

Koud watervrees?

Er lijkt weinig aanleiding om agressie uit de buurt te vrezen tegen een gedenkteken voor Joodse kinderen.

Monument Rachel weentOp donderdagmiddag 19 april 2012 (Jom Hashoah) was er een grote herdenking bij het het Joods Kindermonument op het Rabbijn Maarsenplein. Ruim 200 kinderen uit groep 8 van negen Haagse basisscholen lazen de namen van 2061 Joodse, Roma en Sinti kinderen uit Den Haag die in de Tweede Wereldoorlog zijn vermoord. Het lezen van de namen begon kort na twaalf uur en ging daarna zonder onderbreking door. De laatste naam werd ruim drie uur later uitgesproken.
In april dit jaar was er een soortgelijke herdenking: bij geen van deze herdenkingen deden zich zover bekend incidenten voor.

In het verleden waren scholen niet bang om plaquettes te plaatsen. Op het Rabbijn Maarsenplein is ook een replica van de bronzen plaquette ‘Rachel weent om haar kinderen’, die zich sinds 1952 in het Museon bevindt. Oorspronkelijk hing die in de MULOschool aan de Laan 5 en nadien in het schoolgebouw in de Bezemstraat. De plaquette werd in 1948 gemaakt op initiatief van leerlingen en oud-leerlingen van de MULO-school aan de Laan, ter nagedachtenis aan de meer dan honderd Joodse leerlingen en oud-leerlingen van hun school die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn vermoord. Toen de MULO in 1952 werd gesloopt, verhuisde de plaquette met de school mee naar het gebouw van de voormalige Joodse school in de Bezemstraat.