Hof van Justitie EU: apart label voor nederzettingenproducten

Producten uit Israelische nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever, in de Golanhoogten en Oost-Jeruzalem mogen definitief niet meer worden verkocht als ‘Made in Israel’. Nederzettingenproducten moeten een apart label krijgen. Dat heeft het Hof van Justitie van de Europese Unie dinsdag bepaald.

Volgens de hoogste EU-rechter kunnen consumenten op deze manier “goed doordachte keuzes” maken over hun aankopen. De volledige uitspraak is terug te lezen via de website van het Hof. Alleen producten uit Israelische nederzettingen moeten een label hebben: bezette gebieden zoals Noord-Cyprus en de Westelijke Sahara ontspringen wederom de dans.

Discriminatie
In 2015 publiceerde de Europese Commissie de zogeheten ‘Interpretatieve mededeling inzake de vermelding van de oorsprong van goederen uit de sinds juni 1967 door Israël bezette gebieden’, een richtsnoer hoe EU-lidstaten om moeten gaan met de labeling van producten uit Israelische nederzettingen. Volgens deze mededeling mogen nederzettingenproducten op basis van EU-wetgeving niet als ‘product uit Israel’ worden verkocht. Bovendien moet worden vermeld dat het product uit een nederzetting afkomstig is. 

De Tweede Kamer nam hierop een motie aan van toenmalig VVD-Kamerlid Han ten Broeke, die de regering de opdracht gaf om in EU-verband te pleiten voor aparte etikettering van “álle producten uit álle gebieden die krachtens het internationaal recht bezet of illegaal geannexeerd zijn”. De regering liet in reactie op deze motie weten dat zij in Europees verband heeft opgeroepen voor richtlijnen die niet discrimineren. Hier was volgens de regering echter onvoldoende draagvlak voor.

Handhaving
De mededeling van de Europese Commissie werd in Frankrijk, evenals in enkele andere EU-landen zoals Nederland, omgezet in regelgeving voor bedrijven. Dit was reden voor Psagot Winery, gevestigd in een nederzetting op de Westoever, en de Organisation Juive Européenne (OJE) om naar de hoogste bestuursrechter in Frankrijk te stappen. Deze stelde vervolgens prejudiciële vragen aan het Hof van Justitie van de Europese Unie. Psagot en de OJE werden echter in het ongelijk gesteld.

Het besluit van het Hof geldt voor alle lidstaten van de Europese Unie, dus ook voor Nederland. Landen die nog niet voldoen aan de richtsnoeren van de EU moeten hun nationale wetgeving nu in lijn brengen met de uitspraak. Omdat de Nederlandse wetgeving al eist dat etiketten het vermelden als een product uit een nederzetting komt, zal er in de praktijk vermoedelijk weinig veranderen in ons land. “Er zal wel op gehandhaafd worden, het moet duidelijk op het etiket staan”, aldus een woordvoerder van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport woensdag tegenover RTL Z.

Contraproductief en eenzijdig
CIDI sprak reeds in 2015 haar afkeuring uit over etikettering van Israelische producten van de Westoever en de Golan. De verplichte labeling van nederzettingenproducten is een contraproductieve en eenzijdige maatregel die de oplossing van het conflict tussen Israel en de Palestijnen geen stap dichterbij brengt, en een negatieve invloed kan hebben op de onderlinge verhoudingen in de regio en in Nederland.

De etikettering werkt een boycot van Israelische producten in de hand, en het uitzonderen van de burgers van één enkel land is mogelijk strijdig met het verbod op discriminatie.

Meer lezen over de etikettering van nederzettingenproducten? In het CIDI-dossier leest u al het nieuws over de EU-maatregel.