Het aantal antisemitische incidenten in Nederland blijft zorgwekkend hoog. Dat blijkt uit de jaarrapportage Discriminatiecijfers in 2025, die op 24 april werd aangeboden aan minister Pieter Heerma van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De politie registreerde het afgelopen jaar maar liefst 867 antisemitische incidenten. Dat is vrijwel hetzelfde als in 2024, toen er 880 werden geregistreerd.
Op dezelfde dag publiceerde het Openbaar Ministerie het rapport Strafbare Discriminatie in Beeld 2025. Hoewel Joden minder dan 0.3 procent van de Nederlandse bevolking uitmaken, blijkt uit het rapport dat in 2025 maar liefst 26% van alle geregistreerde discriminatiegevallen een antisemitisch van aard waren.
Hardnekkig probleem
De cijfers uit Discriminatiecijfers in 2025 (de jaarrapportage van Politie en antidiscriminatievoorzieningen 1) liegen er niet om: met de 867 gemelde antisemitische incidenten in 2025 tegen de 880 in 2024 blijven de meldingen op een ongekend hoog niveau. Er is bovendien sprake van een stijging in het aantal bedreigingen met een antisemitisch karakter: 93 in 2025, vergeleken met 88 in het jaar daarvoor. Als we kijken naar het type registraties in 2025 dan zien we wel een daling in het aantal meldingen van gewelddadig antisemitisme. In 2024 werden er 42 incidenten gemeld, vorig jaar waren het er 34. Van de 867 geregistreerde incidenten waren er ruim 400 gericht op Joden en instellingen in de directe woonomgeving, op straat, bij Joodse gebouwen en begraafplaatsen.
Daling of topje van de ijsberg?
In Strafbare Discriminatie in Beeld 2025 van het Openbaar Ministerie wordt gemeld dat het aantal antisemitische feiten daalde van 80 in 2024 naar 46 in 2025 (dat vormt nog altijd 26% van het totaal aantal discriminatiegronden). Ook bij de politiecijfers is een daling zichtbaar, van 171 in 2024 naar 129 meldingen in 2025 (een afname van 25%). En uit de Monitor Discriminatie 2025 over de regio Amsterdam ten slotte blijkt dat ook het aantal meldingen van antisemitisme bij lokale meldpunten daalde: van 88 in 2024 naar 51 in 2025 (een afname van 42%).
In de Monitor Discriminatie 2025 valt te lezen: ‘De vraag die zich opdringt is niet of er minder antisemitisme is – alle signalen wijzen eerder op het tegenovergestelde – maar waarom minder mensen hun ervaring melden.’
Hoe deze vraag te beantwoorden? Ten eerste, de cijfers in de drie rapporten geven geen volledig beeld van de werkelijkheid. Niet alles wat als discriminatie wordt ervaren, is immers strafbaar.
Ten tweede, en belangrijker: lang niet alles wat strafbaar is, wordt ook gemeld. CIDI (hét meldpunt voor antisemitische incidenten) signaleert de afgelopen jaren binnen de Joodse gemeenschap een groeiend fenomeen dat je meldingsmoeheid zou kunnen noemen. Wekelijks spreken wij mensen die antisemitisme hebben ervaren, maar afzien van een melding. Sommigen vrezen dat aangifte of melding in de huidige gepolariseerde samenleving eerder tot escalatie leidt dan tot een oplossing. Anderen hebben het vertrouwen in politie en justitie verloren en betwijfelen of een individuele melding nog nut heeft. Dit geldt ook op microniveau: er is sprake van minder vertrouwen in leiding op scholen, universiteiten en de werkplaats
Israel
In tegenstelling tot Strafbare Discriminatie in Beeld 2025 en Monitor Discriminatie 2025 benoemt alleen Discriminatiecijfers in 2025 de spreekwoordelijke olifant in de kamer. De rapportage meldt dat meer dan 70 van de geregistreerde incidenten (leuzen op demonstraties, uitingen op internet, flyers en spandoeken) te maken hebben met uitspraken die betrekking hebben op Israel of het zionisme. Het optreden van Bob Vylan in Amsterdam (13 september 2025), waarbij bepaalde teksten als opruiend, haatzaaiend en oproepend tot geweld tegen Joden zijn ervaren, leidde tot 30 aangiften en 171 meldingen via het Meldpunt Discriminatie op politie.nl.
Hiermee zijn we aangekomen bij de kern van de zaak: Israel en de verwevenheid van antisemitisme en antizionisme. Een groot deel van de hedendaagse antisemitische retoriek heeft direct te maken met Israel. Joodse Nederlanders worden verantwoordelijk gehouden en aangevallen vanwege het beleid van de Israelische regering. Veel Joodse studenten voelen zich hierdoor zelfs fysiek onveilig op universiteiten en hogescholen, waar activisten niet alleen voortdurend tegen de Israelische regering demonstreren, maar waar zij onder het mom van dekolonisatie openlijk oproepen het gewelddadig vernietigen van de enige Joodse staat ter wereld. In veel gevallen is de haat tegen Israel niet alleen de oorzaak van, maar vooral het excuus voor hedendaagse Jodenhaat. Veel antizionisme blijkt antisemitisme in een nieuw jasje.
Wat is nodig?
Nederland anno 2025: Joden voelen zich onveilig. Uit angst voor reële dreiging maken zij zich onherkenbaar op straat. Keppeltjes en davidsterren worden afgedaan of verborgen. Joods leven speelt zich steeds meer verborgen af en kan alleen maar plaatsvinden onder zware beveiliging.
Aanstaande dinsdag vindt in de Tweede Kamer het debat over de Taskforce Antisemitisme plaats. CIDI heeft beleidsmakers een pakket aan gerichte maatregelen voorgesteld om de veiligheid en zichtbaarheid van het Joodse leven te waarborgen. Antisemitisme is niet alleen een probleem voor Joden, het is een probleem voor de gehele democratische rechtsstaat. De steeds verder vorderende normalisering van Jodenhaat moet dan ook dringend worden gestopt.
1 Discriminatiecijfers in 2025 geeft inzicht in de omvang van de geregistreerde incidenten en meldingen van discriminatie bij officiële instanties zoals Politie en de zogenaamde antidiscriminatievoorzieningen: Discriminatie.nl en Meld.Online Discriminatie. Begin mei publiceert CIDI de Monitor Antisemitische Incidenten 2025.