Afgelopen vrijdag presenteerde het kabinet de ‘Strategie Antisemitismebestrijding’ om de veiligheid van Joden in Nederland te verbeteren. Na de geweldsuitbarstingen in de nacht van 7 op 8 november, na de wedstrijd Ajax-Maccabi Tel Aviv, ging premier Schoof op 12 november in het Catshuis in gesprek met vertegenwoordigers van diverse Joodse en maatschappelijke organisaties om de aanpak van antisemitisme te bespreken. Ook CIDI was bij dit overleg aanwezig.
Het is positief dat het kabinet de ernst van de zaak inziet en dit probleem stevig wil aanpakken. Juist omdat antisemitisme, dat altijd al aanwezig was, het afgelopen jaar steeds zichtbaarder is geworden en vorig jaar een historisch dieptepunt bereikte. Het is tegelijkertijd belangrijk dat er een signaal wordt afgegeven dat antisemitisme iets is waar streng tegen opgetreden moet worden en wat niet thuishoort in onze maatschappij. Eerdere maatregelen zijn duidelijk niet voldoende geweest om het probleem echt aan te pakken.
Nederland moet een plek zijn en blijven waar Joden in veiligheid kunnen leven. CIDI is positief over een aantal concrete stappen die in het plan worden gepresenteerd, waarin veel van haar aanbevelingen zijn opgenomen. Bijvoorbeeld het strafbaar stellen van het verheerlijken van terrorisme en het verbieden van de organisatie Samidoun, die in o.a. Duitsland, de Verenigde Staten en Canada al verboden is. Een ander essentieel onderdeel van het plan is de invoering van strafverzwaring voor antisemitische misdrijven, een maatregel waarvoor CIDI al jaren pleit.
Online antisemitisme
Een zeer belangrijk punt wat op dit moment in het plan onvoldoende aan bod komt is een concrete aanpak van online antisemitisme. Dit is een omgeving waar haat ongeremd gedeeld en versterkt wordt. Veel comments van sociale media accounts staan vol met antisemitische teksten, waar nu niet of nauwelijks op gemodereerd wordt. Hier moet direct tegen opgetreden worden, bijvoorbeeld door moderatie verplicht te stellen. Dat is op dit moment alleen nog maar verplicht voor sociale mediakanalen van nieuwszenders, maar niet voor andere grote accounts. Het is tegenstrijdig om jongeren via onderwijs bewust te maken van de Holocaust en antisemitisme terwijl ze tegelijkertijd worden blootgesteld aan ongereguleerde en ongebreidelde haat op sociale mediaplatforms. Op het ene moment leer je over de Holocaust op school en op het andere moment lees je op sociale media dat Joden geldwolven zijn die de wereld willen beheersen.
Lange termijn
Wat opvalt aan het plan is dat het met name een plan is dat gericht is op de lange termijn, door bijvoorbeeld de nadruk te leggen op de inzet op Holocausteducatie en onderwijs. Hoewel goed Holocaustonderwijs en educatie over de Joodse gemeenschap van cruciaal belang zijn, is dit geen oplossing van het probleem op de korte termijn. Met lessen over de Holocaust bereiken we de geweldplegers van 7 november niet. Daarnaast stelt het kabinet bij meerdere maatregelen dat het eerst “onderzocht” moet worden. Maar op voorhand is al duidelijk dat er eigenlijk maar weinig ruimte is voor wezenlijke veranderingen, zonder aanpassingen van wetten. Dit soort processen zullen vermoedelijk jaren gaan duren.
CIDI pleit daarom voor het inzetten op meer maatregelen die direct ingezet kunnen worden. Gemeenten hebben bijvoorbeeld al de mogelijkheid om een verbod op gezichtsbedekking op te leggen bij demonstraties en doen dit ook regelmatig. Het probleem ligt echter bij de handhaving hiervan. Actieve en consequente handhaving van dit verbod is een voorbeeld van hoe bestaande middelen onmiddellijk en effectief kunnen worden ingezet. Zonder gezichtsbedekking kunnen geweldplegers beter worden opgespoord en vervolgd. Hetzelfde geldt voor een lik-op-stukbeleid: snelrecht moet consequent worden toegepast om duidelijk te maken dat antisemitisme niet wordt getolereerd.
Het plan biedt verder weinig duidelijkheid hoe deze maatregelingen daadwerkelijk in de praktijk worden gebracht. Met de huidige tekorten aan politie- en justitiepersoneel is de vraag hoe effectief het plan kan worden geïmplementeerd en gehandhaafd. Zonder voldoende middelen en personele capaciteit dreigen mooie woorden en plannen enkel dat te blijven.
Kortom, dit plan bevat waardevolle elementen, maar er is behoefte aan snellere en concretere acties. Sociale media moeten beter worden gereguleerd, bestaande wetten moeten direct en streng worden gehandhaafd. Alleen zo kunnen we effectief bijdragen aan een samenleving waarin antisemitisme geen plaats heeft.