Kristallnachtherdenking in synagoge toont veerkracht

IN ANTISEMITISME / Door: JOS HUMMELEN / 10 nov 2021 HERDENKEN

Op deze ochtend, maar dan in 1938, werden honderden Joden wakker in een onveilig Duitsland. In de nacht van negen op tien november werden honderden synagogen in brand gestoken of vernield en werden ook private Joodse eigendommen kapot gemaakt. Gisteravond organiseerde het Centraal Joods Overleg (CJO) de herdenking van dit belangrijke moment in de Holocaust. In de Portugese Synagoge van Amsterdam branden er kaarsen, klonk er muziek en werd er gesproken over ‘de nacht van gebroken glas’. Over hoe dat toen was en wat die herinnering voor nu betekent. Hoe dan ook laat de herdenking van het novemberpogrom, in de Portugese Synagoge van Amsterdam, zien hoe veerkrachtig de Joodse gemeenschap is.

De herdenking vond plaats in de Portugese Synagoge te Amsterdam. Foto: Jos Hummelen, CIDI.

Nader tot elkaar komen

In haar toespraak legde Vera Bergkamp (foto), voorzitter van de Tweede Kamer, de nadruk op ‘nader tot elkaar komen’ in de Nederlandse samenleving. Ze observeert dat burgers ‘op hoge toon, voortdurend naar elkaar wijzen’, zonder daarbij de intentie te hebben om samen verder te komen. “Ik zie veel minder dat er naar elkaar geluisterd wordt. Dat we ons daadwerkelijk verdiepen in wat de ander drijft. Sociale media versterken en verscherpen die tegenstellingen vaak. Waardoor de morele grenzen kunnen vervagen. Oordelen worden dan veroordelen. Discussiëren wordt beledigen. Soms zelfs eindigend in haat. Zonder zelfs iemand te kennen, te bevragen, te willen weten wat iemand beweegt.” Bergkamp haalde Harvey Milk aan, vanwege zijn voortdurende pogingen om de dialoog aan te gaan. Bergkamp waardeert Milk, vanwege zijn zoeken naar ‘eenheid in verscheidenheid’, wat zij ‘de hartslag van de democratie’ noemde en onze ‘voortdurende opdracht’. 

Mw. Vera Bergkamp is voorzitter van de Tweede Kamer. Foto: Jos Hummelen, CIDI

Humaan asielbeleid

Ronny Naftaniël (CJO) hield een persoonlijk verhaal over zijn vader, die vanuit Duitsland moest vluchten en in kamp Westerbork terecht kwam. Naftaniël: “Hij had de twijfelachtige eer om daar vijf jaar te verblijven, tot aan de bevrijding. Hij heeft daar 103 keer een trein naar het Oosten zien vertrekken. Een tocht waarvan 102.000 Joden en Roma nooit meer terug kwamen.” Omdat de vader van Naftaniël destijds een vluchteling was, werd er uitgebreid stilgestaan bij het gebrek aan gastvrijheid van Nederland aan de Duitse vluchtelingen van Joodse afkomst, destijds. Dat gold niet voor de burgemeester van Dinxperlo die ‘honderden en misschien wel duizenden Joden heeft gered’. Internationaal was de benepen houding van Nederland op Joden die op de vlucht sloegen vergelijkbaar. Ook hier noemt Naftaniël de uitzondering op die regel: Shanghai.   

Naftaniël ging later in zijn toespraak terug naar het huidige, Nederlandse asielbeleid. “De gebeurtenissen rond de Kristallnacht leren ons ook iets over het vluchtelingenvraagstuk. Zonder ook maar, op enig moment de situatie van 1938 gelijk te willen stellen aan nu. (…) Zijn sommige, morele uitdagingen, niet veranderd. (…) Ik pleit hier niet voor een ongeremde toestroom van vluchtelingen uit veilige landen. (…) Sommige excessen vind ik als zoon van een Duits-Joodse vluchteling onverdraaglijk.” Naftaniël noemde de recente ‘moriadeal’ benepen en refereerde naar de kwestie met Afghaanse tolken. “De geschiedenis van de Kristallnacht zou voor elke regering een aanmoediging moeten zijn om de bureaucratie bij het toelaten van politieke vluchtelingen te laten varen.” Naftaniël riep op om de humaniteit voorop te stellen.      

Ronny Naftaniël is voorzitter van CJO. Foto: Jos Hummelen, CIDI.

Kijk via deze link de hele herdenking terug, met muziek en een interview met Micha Gelber.