Meer van Galilea in gevaar

Door Wim Kortenoeven

Op donderdag 1 december begon het eindelijk flink te regenen in Israel, maar er wordt gevreesd dat de ‘bijbelse’ droogteperiode van inmiddels drie jaar nog niet voorbij is. In ieder geval komt de regen te laat. De langdurig aanhoudende droogte bedreigt niet alleen de kwaliteit van ondergrondse waterreservoirs met verzilting, maar ook ’s lands grootse zoetwaterreservoir: het Meer van Galilea. In september was het waterpeil dusdanig gedaald dat in het zuiden ervan een eiland zichtbaar werd. Er wordt nu overwogen om het ‘leeg’ rakende meer structureel bij te vullen met zoet water dat geproduceerd is door ontziltingsinstallaties elders in het land. 

Als gevolg van het door aanhoudende droogte dalen van de waterspiegel is er sinds september 2016 een eiland te zien in het Meer van Galilea. Foto Air Documentation Project.jpg

Als gevolg van het door aanhoudende droogte dalen van de waterspiegel is er sinds september 2016 een eiland te zien in het Meer van Galilea. Foto: Air Documentation Project

Watervoorziening

Als het Meer van Galilea maximaal gevuld is, staat de waterspiegel op iets minder dan 209 meter onder de zeespiegel. Daarmee is ‘Kinneret’, zoals het in Israel wordt genoemd, het laagst gelegen zoetwatermeer op aarde. Het heeft een omtrek van 53 kilometer en een maximale diepte van 45 meter.

Al decennialang wordt het meerwater afgetapt voor de drinkwatervoorziening en voor irrigatie. Daarvoor is zelfs een pijpleiding aangelegd naar de randstad Tel Aviv en verder naar de Negevwoestijn. Als gevolg van dat aftappen is de ooit ontzagwekkende Jordaanrivier, die het meer verbindt met de Dode Zee, verworden tot een nietig stroompje dat men in de zomer zelfs zonder polsstok kan oversteken.

Door ambitieuze waterrecyclingprogramma’s en de bouw van ontziltingsinstallaties is Israel voor drinkwater en irrigatie de afgelopen jaren minder afhankelijk geworden van het Meer van Galilea. Desondanks speelt het meer nog steeds een belangrijke rol in de watervoorziening. Ook al omdat Israel het dorstige buurland Jordanië via/vanuit het Kinneret ruimhartig van drinkwater voorziet. Jaarlijks gaat het om 100 miljoen kubieke meter. En Jordanië, waar de waterbehoefte de afgelopen jaren sterk is toegenomen door de toevloed van vluchtelingen uit Syrië, heeft vooralsnog geen alternatief.

Rode en zwarte lijnen

Teneinde de waterexploitatie van het Kinneret te kunnen reguleren heeft de Israelische waterautoriteit vier waarschuwingslijnen vastgesteld. De ‘bovenste rode lijn’ geeft het maximale vulniveau aan: 208,9 meter onder de zeespiegel. Bij (dreigende) overschrijding daarvan wordt een sluis naar de Jordaanrivier geopend. Beneden de ‘onderste rode lijn’ van -213,18 meter mag er geen water meer uit het meer gepompt worden. Op 30 november 2016 stond het waterniveau op 213,84 meter onder de zeespiegel, 66 centimeter onder de ‘onderste rode lijn’. 

Er is ook een ‘zwarte lijn’: -214,4 meter. Als dat niveau bereikt is, leidt verdere daling (door consumptie en/of verdamping) volgens deskundigen tot grote ecologische schade, doordat de toplaag van zoet water zich dan gaat vermengen met brak water uit de onderlaag. Volgens sommige experts kan de schade dan zelfs onomkeerbaar zijn. Niet alleen vanwege de directe invloed op het ecosysteem, maar ook omdat het meer dan de ‘achterstand’ mogelijk niet meer zal kunnen inlopen. De watertoevoer in de wintermaanden en het voorjaar kan dan de verdamping in de hete zomermaanden niet meer goedmaken.

Yehuda Amichai

Het Meer van Galilea is niet alleen belangrijk voor de watervoorziening. Het is ook een parel in het Israelische landschap en een toeristische trekpleister. Jaren geleden beschreef de Israelische Dichter des Vaderlands Yehuda Amichai al de belangrijke plaats ervan in de Israelische psyche: 

“Het Land is heel klein en ik kan het met mij meedragen. De erosie van het land erodeert ook mijn rust. En het niveau van het Kinneret is altijd in mijn gedachten”.

 

Bronnen en achtergronden:

It’s Raining, It’s Pouring

The Sea of Galilee: the ESSENTIAL guide to the world’s lowest freshwater lake

Watch: Island in the middle of Sea of Galilee exposed due to low water level

Sea of Galilee in crisis

Israel Proves the Desalination Era Is Here

Save the Kinneret

Israeli, Jordanian officials signing historic agreement on water trade

Israel to double water supply to Jordan

The Book of Doctrines and Opinions: notes on Jewish theology and spirituality