“Op 4 mei herdenken wij de Nederlandse slachtoffers”, zei directeur Nine Nooter van het Nationaal Comité 4 en 5 mei dinsdag in het Radio 1-programma Dit Is De Dag, en: ‘scheid herdenken en verzoenen’. CIDI is verheugd met deze duidelijke uitspraak van het Nationaal Comité, en met de stellingname voor het scheiden van herdenken en verzoenen.
Nooter deed deze uitspraken tijdens een gesprek dinsdag 23 april in het Radio 1 programma Dit Is De Dag over de commotie vorig jaar. Tijdens de Nationale Dodenherdenking op de Dam zou een toen jongen een gedicht voorlezen over een familielid dat dienst nam in de SS (en daarmee overigens ook zijn Nederlanderschap verloor). Dit plan werd afgeblazen na protesten van CIDI en anderen. Een andere geruchtmakende kwestie was het plan van het plaatselijke Comité in Vorden om op 4 mei ook gesneuvelde Duitse militairen te herdenken. Dit laatste is verzoenen en daar is 4 mei niet voor; daarvoor is 5 mei, stelde Nooter – die overigens over Vorden zei dat het Nationaal Comité ‘hier niet over gaat’.
Herdenken op 4 mei
Dit was de eerste maal dat het Comité zich uitlaat over de gewenste vorm waarin Nederland de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog herdenkt. Nooter sprak uit te streven naar het opstellen van een “zorgvuldige procedure” voor de herdenking binnen de volgende beleidsperiode die in zal gaan vanaf 2016. De huidige procedure is volgens haar “niet voor iedereen helder”.
De discussie over de gewenste vorm van herdenken in Nederland is nog steeds actueel, omdat het regionale Comité in het Gelderse Vorden ook voor dit jaar het plan heeft uitgesproken om op 4 mei ook de gesneuvelde Duitse militairen te gedenken. Dit plan werd toen door de rechtbank in Zutphen verboden, maar dit vonnis hield geen stand in hoger beroep. Een wethouder van de gemeente Bronckhorst, waar Vorden onder valt, wil dit jaar wel gehoor geven aan het plaatselijke Comité en zal op 4 mei langs de Duitse graven lopen.
Geen bindende richtlijnen
Het gerechtshof te Arnhem dat in februari 2013 een eerder verbod (zie boven) vernietigde, verklaarde daarbij dat dit geen zaak was voor de rechter maar voor het openbaar debat. Dit omdat er geen bindende landelijke voorschriften bestaan voor herdenkingen.
CIDI heeft het Nationaal Comité al enige malen opgeroepen tot het vaststellen en communiceren van duidelijke richtlijnen, die onder meer duidelijk moeten maken dat 4 mei niet de dag is voor het herdenken van Duitse militairen.
“Wij zijn blij met de uitspraak van Nooter dat verzoenen en herdenken verschillende thema’s zijn en dat op 4 mei de Nederlandse slachtoffers worden herdacht”, reageerde de nieuwe CIDI-directeur Esther Voet. Zij hoopt dat de plaatselijke Comité’s zich door de duidelijke uitspraak van het Nationaal Comité zullen realiseren dat zij met uitbreidingen als in Vorden buiten het boekje van de landelijke richtlijn gaan, en dat dit pijnlijke situaties in de toekomst zal voorkomen.