‘Nederlandse inlichtingendiensten inzetten in Iran’

Nederlandse inlichtingendiensten kunnen helpen Iran aan een nieuwe ‘Irandeal’ te houden, volgens Iran-kenner Afshin Ellian. Nederland, als relatief grote speler binnen de EU, hoeft het niet alleen te hebben van de ‘diplomatieke lijn’, stelt  Ellian in CIDI’s podcast ‘Mizrach‘: “Nederland kan enerzijds de diplomatieke lijn volgen door Iran onder druk te zetten om te onderhandelen, […] het bereik van raketten te beperken en beter om te gaan met dissidenten. [Nederland kan] met haar inlichtingendiensten beter in de gaten houden waar Iran de afspraken die men heeft gemaakt zou hebben geschonden. Je moet altijd bereid zijn om te ondermijnen, wanneer Iran dichtbij een kernbom komt.” 

Het hoofdkantoor van de AIVD.

 

De diplomatieke lijn

In Wenen wordt momenteel gesproken over het herstellen van de zogenaamde ‘Iran-deal’, dit akkoord moet Iran ervan weerhouden een kernwapen te ontwikkelen. De meeste experts zijn niet al te optimistisch over de kans van slagen. De Iraanse productie van uranium is beter dan ooit en de regering van Raisi is zelf erg afwachtend in de toenadering. Om die onderhandelingstafel zitten afgezanten van China, Rusland, Frankrijk, en het Verenigd Koninkrijk. De Verenigde Staten blijven voorlopig absent. De EU is geen formele partij in dezen, maar heeft door Frankrijk een ijzer in het vuur. Nederland is weer een belangrijk diplomatiek land in de Europese Unie.

In aflevering 5 van Mizrach noemde Joël Voordewind, voormalig buitenlandwoordvoerder voor de ChristenUnie de positie van Nederland ‘uniek’, waarbij hij een diplomatieke rol voor Nederland als het gaat om conflict in het Midden-Oosten zag weggelegd. “Nederland krijgt – met name achter de schermen – een rol toebedeeld.” Voordewind schetste dat de rol van de Scandinaviërs mogelijk voorbij is, aangezien zij minder neutraal kijken naar de regio. Voordewind zei dit overigens met name in het kader van het vredesproces tussen Israel en de Palestijnen. “Nederland kan een cruciale en vernieuwende rol spelen in de tussenpositie.”

Nederland werkt meestal onder de ‘Europese paraplu’ als het om veiligheidskwesties in het Midden-Oosten gaat. Ellian is kritisch op de EU: “De EU zet nu eenzijdig Israel onder druk, dat is dom. Als ze kritiek hebben op Israel, moeten ze toch op z’n minst druk zetten op Iran, want dat is de vijand van de democratische rechtsorde.” 

Mizrach, de CIDI-podcast over geschiedenis en geopolitiek van het Midden-Oosten

Nederlandse inlichtingenpositie in de regio

De Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) is een Nederlandse geheime dienst die zich onder verantwoordelijkheid van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties vooral bezighoudt met de binnenlandse veiligheid. maar daarvoor ook inlichtingen uit het buitenland verzamelt. Voor het onderhouden van contacten met buitenlandse diensten hebben partnerlanden zogenaamde ‘liaisons’ op hun ambassades in Nederland, en heeft de AIVD op haar beurt ‘liaisons’ op diverse Nederlandse ambassades in bijvoorbeeld het Midden-Oosten gestationeerd. Zo had de AIVD begin deze eeuw een vaste liaison in  Amman (Jordanië). Omdat ‘de strijd tegen terrorisme’ hoog in het vaandel staat op het ministerie van Buitenlandse Zaken, kwamen er ook liaisons in Riyad (Saoudi-Arabië) en verder in Marokko en Pakistan. Ook in het AIVD-jaarverslag van 2020 is een aparte paragraaf gereserveerd dat heet ‘Jihadisch terrorisme in internationaal perspectief’. 

Afshin Ellian stelt in CIDI’s meest recente Mizrach podcast, genaamd ‘het gevaar van de radicale islam‘: “Gelet op alle berichten in het recente verleden, kun je opmaken dat Nederland een goede inlichten positie heeft in het Midden-Oosten.” 

Defensie Attaché in Teheran

De ministeries van Buitenlandse Zaken en Defensie besloten in 2018 een ‘defensieattaché’ naar Iran te sturen. Een defensieattaché vertegenwoordigt de strijdkrachten en hun leiding in de ontvangende staat en is daar contactpersoon voor het ministerie van Defensie. De defensieattaché moet helpen bij het vergroten van wederzijds begrip, het bevorderen van dialoog en het creëren van diplomatiek verkeer.

Joël Voordewind reageerde indertijd door te vragen:  “Waarom zou Nederland juist nu een militaire attaché naar Teheran willen sturen? Ik mag aannemen dat we niet geïnteresseerd zijn in militaire samenwerking met Iran? Vorige week hoorden we nog dat het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Duitsland nieuwe sancties aan het voorbereiden zijn tegen Iran. Omdat het aan een raketprogramma werkt dat Europa moet kunnen raken. En omdat Iran zij aan zij met Bashir al-Assad een nietsontziende oorlog uitvecht in Syrië. Bovendien onderdrukt Iran de eigen bevolking en wil ze nog altijd Israël van de kaart vegen.”

Afshin Ellian stelt in Mizrach: “Ik weet niet in welke rol die Nederlandse attache werkt, ik wil ook niet speculeren. Als Nederland die rol wil spelen, dan is het geheim en verborgen voor ons.”