In eerdere artikelen schreven we over de Gazastrook en hoe het conflict tussen Israel en de terreurorganisatie Hamas heeft kunnen uitbreken. Ook lag de focus op de historische wortels van de terreurgroep. Hamas is de Palestijnse tak van de Moslimbroederschap die streeft naar een wereld geregeerd door de Islam. Nu is het tijd voor verdieping en een bijzondere inkijk in de politieke en militaire structuur van Hamas en hoe de organisatie oorlog voert met haar grote vijand: Israel.
Structuur organisatie
De terreurorganisatie bestaat niet alleen uit gewapende militanten. Hamas is in dat opzicht goed georganiseerd en heeft, zoals veel overheden, ook politieke afdelingen met verschillende ministeries. De structuur van de organisatie is drieledig en bestaat uit sociaal activisme, religieuze zaken en een gewapende tak. De exacte machtsstructuur van de organisatie blijft geheim, maar inmiddels is ook duidelijk geworden wie in ieder geval de belangrijkste leiders zijn. Hieronder noemen we er enkelen.
Khaled Meshaal
(Credits: JNS)
Khaled Meshaal werd op 28 mei 1956 geboren in Ramallah op de Westelijke Jordaanoever, dat toen nog onderdeel uitmaakte van Jordanië. Al vrij vroeg in zijn jeugd verhuisde Meshaal met zijn ouders naar Koeweit waar hij tot 1991 bleef wonen en zijn universitaire studie afmaakte. Al op de universiteitscampus in Koeweit was Meshaal politiek actief in een organisatie die tegen Arafat opereerde en ontevreden was over hoe Arafat een deal had gesloten met de eeuwige vijand: de Joodse staat.
Na het uitbreken van de Golfoorlog in 1991 en de Iraakse invasie van Koeweit verhuisde Meshaal naar Jordanië, waar hij actief werd voor Hamas, dat een aantal jaren daarvoor was opgericht door onder andere Sheikh Ahmed Yassin, de spirituele leider van de terreurgroep die in 2004 door Israel werd geëlimineerd. Meshaal werd al snel de leider van de Jordaanse afdeling van Hamas, die opgericht werd als een soort lobbygroep om sympathie te winnen voor het doel van de terreurgroep: de vernietiging van Israel. Na de eliminatie van Yassin in 2004 werd Meshaal de hoogste leider van de terreurorganisatie. Die positie bekleedt hij tot op de dag van vandaag vanuit Qatar waar hij volgens meerdere bronnen een vermogen heeft van meerdere miljoenen dollars.
Ismail Haniyeh
(Credits: Flickr)
Ismail Haniyeh wordt naast Khaled Meshaal gezien als de leider van Hamas. In de laatste verkiezingen van 2006 was hij de premier van Hamas in de regering van nationale eenheid met het Fatah van Mahmoud Abbas. Nadat er onenigheid bestond tussen beide partijen nam Hamas op een gewelddadige manier de Gazastrook over.
Haniyeh werd geboren in 1962 in een vluchtelingenkamp naast Gaza-stad. Het is goed om stil te staan bij het feit dat tot 1967 Gaza in handen was van Egypte. Gedurende zijn tijd op de universiteit in Gaza-stad kwam Haniyeh in aanraking met Hamas en raakte hij overtuigd van hun ideeën. Dit resulteerde onder andere in een positie van vertegenwoordiger van de Moslimbroederschap op de universiteit. Hij studeerde in 1987 af, precies op het moment dat de Eerste Intifada uitbrak. Haniyeh spendeerde een aantal jaren in gevangenschap in Israel, maar keerde in de jaren ’90 terug naar de Gazastrook waar hij bleef klimmen in de rangen van de terreurgroep, totdat hij in 2006 de positie zou gaan bekleden als afgevaardigde van Hamas bij de Palestijnse Autoriteit en uiteindelijk dus premier.
Haniyeh is in de Gazastrook blijven wonen en kocht in 2010 een immense villa aan het strand van de Gazastrook waar hij samen met zijn vrouw en 13 kinderen zou gaan wonen. Inmiddels zit hij echter net als Meshaal in Qatar. Ook het vermogen van Haniyeh wordt geschaard op enkele miljoenen dollars. Dit terwijl andere mensen op de Gazastrook onder de armoedegrens leven. Een pikant detail uit het leven van Haniyeh is dat zijn 3 zussen uiteindelijk naar Israel zijn gevlucht en in een bedoeïenendorp wonen waar ook enkele kinderen van zijn 3 zussen in het Israelische leger dienen.
Mohammed Deif
(Credits: flickr)
Mohammed Deif is de hoogste leider van de gewapende tak van Hamas, die sinds 2007 verantwoordelijk is voor tienduizenden raketten op Israelische burgerdoelen. Hij werd in 1965 gebeuren in de stad Khan Younis op de Gazastrook, toen nog onder Egyptisch bestuur. In 1990 sloot hij zich aan bij Hamas als verzet tegen de Israelische controle over de Gazastrook. Vanaf dat jaar zou hij in 5 jaar tijd verantwoordelijk zijn voor zoveel aanslagen, dat hij er in slaagde om in 1995 Israel’s meest gezochte man te worden. Tot op vandaag is Israel er niet in geslaagd om Deif vast te zetten of te elimineren. Wel is inmiddels bekend dat hij zich nu in de Gazastrook bevindt, vanwege gepubliceerde geluidsopnames vlak na de verassingsaanval van 7 oktober jongstleden.
Sinds 2002 is Deif dus de leider van de gewapende tak van Hamas; de Izz ad-Din al-Qassam Brigades, waarmee hij dus al talloze aanslagen heeft gepleegd op Israelische burgers. Hieronder gaan we dieper in op de gewapende tak van Hamas en hun wapentuig.
‘Israel kan alleen vernietigd worden door de Islam’
Izz ad-Din al-Qassam Brigades
In het kort wordt de gewapende tak van Hamas de ‘Al-Qassam Brigades’ genoemd. De brigades staan dus onder leiding van Mohammed Deif en zijn adjudant Marwan Issa. De eerste aanslagen werden gepleegd tijdens de Eerste Intifada (jaren ’90), waarbij het de brigades lukte verschillende cellen op te richten in de Gazastrook, maar ook op de Westelijke Jordaanoever.
De brigades zijn vernoemd naar Izz ad-Din al-Qassam, die de taak van imam en preker vervulde in Syrië ten tijde van het Ottomaanse Rijk. Al Qassam was een vurig tegenstander van welke Joodse aanwezigheid in Palestina dan ook en preekte daar op zeer radicale wijze over. In de jaren ’30, nadat het hem niet was gelukt een opstand in gang te zetten tegen de Fransen in Syrië, verhuisde hij naar Palestina en richtte hij de groep ‘De Zwarte Hand’ op. Met die groep werden aanslagen gepleegd op Britse en Joodse doelen, totdat hij in 1935 werd gedood door de Britten. De brigades van Hamas zijn opgericht in zijn geest en hebben als doel om de volledige Joodse staat van de kaart te vegen.
Operationele structuur
De gewapende tak heeft een relatief onafhankelijke status binnen Hamas en is in de praktijk niet ondergeschikt aan de politieke leiders van de terreurgroep. Op papier is zij slechts een onderdeel van het gezamenlijke verzet en ondergeschikt aan de politieke leiding, maar in de praktijk opereert zij redelijk onafhankelijk.
De aanvoerder van de brigades, Deif, is al jaren niet meer in het openbaar gezien, maar lijkt zijn discipelen nog steeds te leiden vanuit het ondergrondse stelsel van tunnels in de Gazastrook. Daarnaast zijn de troepen onderverdeeld, zoals dat in de meeste reguliere legers ook het geval is. De Gazastrook is onderverdeeld in 3 operationele gebieden: noord, midden en zuid. In die gebieden worden verschillende troepen geplaats op basis van hun specialiteit: anti-tankeenheden, scherpschutters, reguliere infanterietroepen, inlichtingen en meer. Alle troepen fungeren onder het bevel van de regionale bevelhebber, die weer rapport uitbrengt aan de centrale leiders van de brigades. De speciale eenheden zijn niet gebonden aan een gebied in de Gazastrook, maar worden ingezet waar nodig en opereren onder het directe bevel van de leider, Deif. In totaal zijn er tussen de 30.000 en 50.000 Hamasstrijders actief in de Gazastrook, met nog enkele duizenden actief in Libanon, Jordanië en op de Westelijke Jordaanoever.
Wapentuig
De brigades maken gebruik van verschillende wapens, die allen de Gazastrook worden binnengesmokkeld. Dit gebeurt via uitgebreide tunnelnetwerken in de Sinaïwoestijn en Israel. De groep is in het bezit van verschillende semiautomatische geweren, maar lijkt aan de hand van beeldmateriaal voorkeur te geven aan wapens van Russische en Iraanse makelij. De kalasjnikov is populair als standaarduitrusting, maar verder worden ook nog granaten, diverse bommen, zelfmoordvesten, anti-tank en anti-vliegtuigraketten gebruikt. De raketten die in duizendtallen op Israel worden afgeschoten zijn voor het grootste deel van Russische makelij. Dat wil overigens niet zeggen dat Rusland actief wapens verkoopt aan Hamas. De wapens waar het dan het meest om gaat zijn SA-7B, SA-18 Igla raketten, die licht van gewicht zijn en daardoor ook makkelijk door tunnels zijn te vervoeren. Ook oude wapens uit het Sovjettijdperk worden nog gebruikt, zoals de 9K111 Fagot en de KONKURS M. In vergelijking met Israel maakt de terreurtroep over het algemeen dus gebruik van verouderde wapens. Die zijn helaas nog steeds zeer dodelijk.
Oorlogstactieken
Sinds de oprichting van de brigades zijn zij voornamelijk bedrijvig geweest volgens guerrilla-tactieken. Maar wat betekent dit nu precies? Volgens de wetenschap wordt guerrilla als volgt gedefinieerd:
Een gewapend conflict waarbij ongeregelde strijders een reguliere krijgsmacht trachten te ontregelen en uit te putten, terwijl vanwege het verschil in vuurkracht een rechtstreekse confrontatie door die strijders zoveel mogelijk wordt vermeden. De term guerrilla wordt ook wel gebezigd om de organisatie aan te duiden die de guerrilla voert.
De aanval van de Hamasterroristen op 7 oktober was een ongeregelde aanval vanuit het opzicht dat ieder bewegend mens een doelwit was. Door op een onverwachte manier aan te vallen waren de Israelische strijdkrachten ontregeld en kwam een reactie pas laat op gang. Op hetzelfde moment proberen de brigades Israel uit te putten door het afvuren van duizenden raketten. Israel heeft voldoende luchtafweergeschut om die dreiging het hoofd te kunnen bieden. Het onverwachte uitbreken heeft de IDF wel voor een verassing en nieuwe uitdaging gesteld.
Toekomst
Meer dan 200 gijzelaars bevinden zich nu in de Gazastrook en daarom zullen gerichte luchtaanvallen niet voldoende zijn. Een grondinvasie lijkt dan ook snel te beginnen, waarbij soldaten zich zullen moeten gaan begeven in het dichtbevolkte gebied. Het levend terugbrengen van alle gijzelaars lijkt een utopie, maar Israel zal niet stoppen voordat het klaar is.