Achtergrond: waarom veroordeelt de VN Israel zo vaak?

IN ISRAEL / Door: JOS HUMMELEN / 16 dec 2021 VN

Geert Wilders en Martin de Roon (beide PVV) stelden een belangrijke Kamervraag naar aanleiding van weer een resolutie vanuit de VN waar Israel moeite mee heeft: “Hoe lang laat u zich nog gebruiken voor de Palestijnse propagandamachine die dit soort onzinresoluties elk jaar uitspuugt?” Ben Knapen, minister van Buitenlandse Zaken gaf als antwoord: “Zoals bekend heeft het kabinet bezwaar tegen de hoeveelheid resoluties en de daarmee gepaard gaande disproportionele aandacht voor Israël. Nederland zal zich blijven inzetten voor het verbeteren en stroomlijnen van het gehele pakket, alsook het verbeteren van de terminologie van de heilige plaatsen.” Knapen onderkent de buitensporige aandacht voor Israel binnen de VN. Hoe is deze dynamiek ontstaan? Hoe komt het dat de VN Israel zo vaak veroordeeld? En zal dit ooit veranderen?

De Verenigde Naties zijn opgericht op vrede in de wereld te bevorderen. Het is dus logisch dat de VN zich bemoeit met het conflict tussen Israël en de Palestijnen. Maar als je vergelijkt hoe vaak Israël in VN-resoluties wordt aangesproken met andere conflictgebieden, dan zie je dat er iets buiten proporties plaatsvindt. Israel krijgt ieder jaar meer resoluties ‘aan de broek’ dan alle andere landen bij elkaar.


Hyperfocus

Het grote aantal VN-veroordelingen van Israël wekt de indruk dat het Israëlisch-Palestijns conflict een van de bloedigste conflicten ter wereld moet zijn. Maar wanneer we het dodental van het conflict afzetten tegen andere conflictsituaties in het Midden of Verre-Oosten, bijvoorbeeld in Afghanistan sinds 2001 (240.000 doden), sinds Irak sinds 2003 (rond de 200.000 burgers) of Syrië sinds 2011 (meer dan 500.000 doden), valt op dat dit niet de reden kan zijn van zoveel aandacht. Iedere dode, Israeli’s of Palestijns, is er één teveel, maar volgens de meeste schattingen komt het niet op meer dan een fractie van bovenstaande getallen uit.

Hoe komt het dat Israël zo bovengemiddeld veel kritiek krijgt te verduren vanuit de VN? Hiervoor zijn meerdere oorzaken en mechanismen te benoemen. Dit stuk laat de invloed van de ngo’s en alle sub-organisaties, onderzoekscommissies en overige commissies erbuiten.

Geopolitieke belangen

De Verenigde Naties is in de ogen van veel lidstaten, een uitstekende plek om de eigen belangen te behartigen. Dat kan geen enkel land op zichzelf, voor elke resolutie is namelijk een meerderheid nodig. Daarom ontstonden al vroeg allerlei samenwerkingsverbanden tussen landen om op het wereldtoneel tegenwicht te kunnen bieden aan de invloed van wereldmachten. Zo vormen de ‘Beweging van Niet-Gebonden Landen’ en de zogenaamde ‘G77’, met vandaag de dag respectievelijk 120 en 134 leden, machtige stemblokken in de VN. Veel moslimlanden rekenen zich tot één van beide blokken. Zij hebben hun gezamenlijke doelen onder woorden gebracht als ‘weerstand tegen kolonialisme, racisme, hegemonie, agressie, evenals buitenlandse interventie en/of bezetting’.

Met deze opstelling bieden deze bewegingen vooral tegenstand tegen de invloed van het Westen en met name de Verenigde Staten. Juist omdat de relatie tussen Israël en de VS meestal goed is, vormt het bekritiseren van Israel een onderdeel van hun inspanningen om de VS op het wereldtoneel in diskrediet te brengen. Israel wordt geframed als koloniale bezetter. Deze internationale samenwerking zorgt er dus voor dat als er een op Israël kritische resolutie wordt aangenomen, dat deze vrijwel altijd kan rekenen op een meerderheid van stemmen. Een van de meest omstreden resoluties die op deze manier het licht zag, was resolutie 3379, waarin ‘zionisme’ gelijk werd gesteld aan ‘racisme’. Deze resolutie werd in 1991 herroepen, maar laat haar sporen nog altijd na. Zoals de infame Durban-bijeenkomsten, waarbij Israel stelselmatig werd veroordeeld en gedemoniseerd. Inmiddels boycot Nederland deze VN-bijeenkomsten.

“Resolutie 3379 werd in herroepen, maar laat nog altijd haar sporen na.”

Palestijnse diplomatieke strijd

Sinds 1974 zijn de Palestijnen actief binnen de VN. In 1974 werd de PLO door de Algemene Vergadering erkend als vertegenwoordiger van het Palestijnse volk en toegelaten als ‘non-statelijke waarnemer’. Daarmee kregen de Palestijnen toegang tot alle VN-vergaderingen en platforms, terwijl men zich ook bij tijd en wijle verschuilt achter het zijn van een ‘niet-staat’ en ook niet de bijbehorende verantwoordelijkheden neemt.

Vanaf 1998 schonk de VN de Palestijnen extra privileges, waarmee de Palestijnen mochten deelnemen aan vergaderingen en mede conceptresoluties mochten indienen. In 2012 verleende de Algemene Vergadering ‘Palestina’ de status als ‘waarnemend niet-lidstaat’. Het was een symbolische erkenning van Palestina als onafhankelijke staat en hiermee kreeg de diplomatieke status van ‘Palestina’ een boost. Daarmee ontstonden nieuwe diplomatieke mogelijkheden.

Het voornaamste doel van ‘Palestina’ was en is om druk op Israel uit te voeren. Deze strategie bleef niet lang zonder resultaat. Zo nam, vier jaar later, het uitvoerend bestuur van UNESCO een resolutie aan waarin Israel wordt veroordeeld voor het ‘schenden van Palestijns islamitisch cultureel erfgoed’. Wederom een doorzichtige poging om Israel schijnbaar overal de zwarte piet toe te schuiven. Nog eens drie jaar later, we schrijven inmiddels 2019, werd ‘Palestina’ voorzitter van de G77. Tijdens haar voorzitterschap stelde ‘Palestina’ haar eigen agenda centraal, waarbij de pijlen wederom waren gericht op het zwartmaken van Israel. In dat jaar zorgde het Palestijns voorzitterschap in de economische en sociale raad (ECOSOC) een resolutie erdoor te krijgen waarin Israel als enige land ter wereld wordt aangesproken op het schenden van vrouwenrechten. 

Deze acties van Palestijnse diplomaten zorgen ervoor dat de PVV spreekt over een ‘Palestijnse propagandamachine’. 

Zelfversterkend mechanisme

Meestal worden resoluties, hoe losgezongen van de realiteit ook, niet herroepen. Sterker nog: ze stellen een precedent. Aangenomen resoluties worden in een nieuw jasje gegoten. De kracht van herhaling zorgt ervoor dat politieke resoluties verward worden met internationaal recht. Elke nieuwe Israel-kritische resolutie vormt de basis voor de volgende.

“De kracht van herhaling zorgt ervoor dat politieke resoluties verward worden met internationaal recht.”

De wereldpolitiek is altijd in beweging. En dus ook op het geopolitieke toneel van de VN is er een kans dat het eenzijdige, ongebalanceerde bekritiseren van Israël ooit zal verstommen. In elk geval is er de laatste jaren in toenemende mate toegegeven dat er wat dit betreft iets is scheefgegroeid in de VN. Zowel voormalig Secretaris-Generaal Kofi Annan als Ban Ki Moon hebben dit toegegeven. Ook hebben een aantal landen, waaronder Nederland dit erkend en hun stemgedrag ten dele in de VN aangepast als protest tegen deze situatie. Deze acties zijn in lijn met het antwoord dat Ben Knapen gaf op Kamervraag uit de introductie.

Verder is er een duidelijke toenadering gaande tussen Israel en een aantal moslimlanden. De eenheid in de strijd van de Arabische landen tot in de hoogste officiële politieke organen die deze wereld kent, begint zodoende scheurtjes te vertonen. Landen die de Abraham Akkoorden hebben gesloten zijn niets verplicht in de VN, maar hebben in feite al kleur bekend. Zo is de hoop dat deze sterk gekleurde resoluties minder populair worden onder de landen waar Israel vrede mee heeft gesloten.

Echter verandert de globale politiek inherent heel langzaam. De VN heeft inmiddels een uitgebreid fundament gelegd om het Palestijnse slachtofferschap te eren en daarmee Israel blijvend te bekritiseren.