Onlangs betoogde Jaap Hamburger in de Volkskrant dat de door het Israelische leger uitgevoerde acties in Jenin en Nablus keerpunten zijn in wat hij ‘de Gazaficatie’ van de Westelijke Jordaanoever noemt. Dit zou komen door ‘religieus gedreven nationalisme’, met als ultiem doel de verdrijving van de Palestijnen uit dit gebied. Zie hier de link naar het artikel: Opinie: Jenin en Nablus zijn keerpunten in de ‘gazaficatie’ van de Westelijke Jordaanoever (volkskrant.nl).
Dit klopt echter niet. De acties passen namelijk bijna naadloos in het beleid dat Israel de afgelopen jaren voerde op de Westelijke Jordaanoever. De escalatie ontstaat vooral door de opkomst van allerlei terroristische bewegingen in Nablus en Jenin en het onvermogen van een verzwakte Palestijnse Autoriteit om hier iets tegen te doen.
(credits: IDF. Wapens die zijn aangetroffen bij de actie in Jenin begin juli)
Volgens Hamburger was er bij de laatste actie van Israel in Jenin sprake van ‘moedwillige verwoesting van gebouwen en infrastructuur’. Nu heeft Israel inderdaad bulldozers ingezet en delen van wegen vernietigd, maar enkel omdat er een groot risico was op bermbommen. Dat was dus een militaire keuze en geen politieke. Vanzelfsprekend staat het eenieder vrij daar een mening over te hebben, maar net doen alsof het hier om zinloos vernielen ging is echt te kort door de bocht. Vooral in Jenin zagen we een grootschalige inzet van Israelische soldaten. Dat vergroot de kans op dodelijke slachtoffers onder de soldaten, maar toch maakte de IDF deze keuze. Bij de actie zijn alleen leden van terreurbewegingen gedood, geen andere burgers. Wel trof het Israelische leger ook wapens en raketten aan onder bijvoorbeeld een moskee, een beproefde tactiek om ervoor te zorgen dat Israel kritiek krijgt als het ‘een moskee aanvalt’.
(Credits: UNRWA. Een verwoeste weg na de actie in Jenin)
Operatie Break the Wave
Hoe moeten we de acties dan wel zien? De acties van het Israelische leger in Jenin en Nablus (maar ook op vele andere plekken op de Westelijke Jordaanoever) zijn onderdeel van de Operatie Break the Wave. Het idee achter deze operatie is om terreurverdachten al uit te schakelen vóórdat ze hun plannen tot uitvoer kunnen brengen. Die operatie startte al in het voorjaar van 2022 en is dus niet nieuw. In de afgelopen maanden zagen we wel een intensivering van de acties: dat was vooral te wijten aan een aantal ontwikkelingen.
Ontwikkelingen
Zo steeg het aantal aanslagen op Israelische burgers. Als gevolg daarvan voerde het Israelische leger meer acties uit, die ook in intensiteit toenamen. Hierbij werden soms ook helikopters ingezet.
De Palestijnse Autoriteit, die verantwoordelijk is voor veiligheid in deze delen van de Westelijke Jordaanoever, kan (en wil) niet gedegen optreden tegen terrorisme. De PA lijkt de controle kwijt te zijn over grote delen van Nablus en Jenin. Pas na de laatste actie van Israel in Jenin zien we hen weer mondjesmaat optreden en arrestaties verrichten.
De opkomst van lokale terroristische groepen, zoals de Lion’s Den en het Jenin Batallion, speelt ook een rol in de huidige situatie. Leden van allerlei verschillende terreurbewegingen werken lokaal samen. Opvallend hieraan is dat vooral ook terreurbewegingen die gesponsord worden door Iran (Hamas en Islamitische Jihad) hierin een grotere rol lijken te spelen.
Deze groepen proberen uit alle macht om meer geavanceerde wapens te krijgen. Bij een recente actie van het Israelische leger in Jenin ontploften er geïmproviseerde bermbommen die grote schade toebrachten aan een Israelisch legervoertuig. Ook zagen we de eerste voorzichtige pogingen om vanuit de Westelijke Jordaanoever raketten te schieten naar Israel. Als daaruit een situatie ontstaat die vergelijkbaar is met de al jaren voortdurende rakettenregen uit Gaza zou dat voor Israel een ramp zijn: vanuit de Westelijke Jordaanoever liggen alle economische centra van Israel, inclusief het vliegveld van Tel Aviv, binnen bereik van die raketten.
Gazaficatie
Volgens Hamburger zullen de acties van Israel culmineren in de voltooiing van de Nakba, de ‘etnische zuivering’ van Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever. Dat zijn zeer grote woorden. Het betreft op zijn minst een zeer eenzijdige lezing van de geschiedenis in combinatie met een zeer zwak onderbouwd toekomstscenario, waarbij het aandeel van de Palestijnen in de ontstane situatie geheel wordt weggelaten. Dat is jammer: dit soort gechargeerde weergaven brengen een constructieve oplossing in elk geval zéker niet dichterbij.