Toen Hamas de oorlog op 7 oktober 2023 startte, was het onvermijdelijk. Een tegenreactie van Israel. Toen die reactie vorm kreeg, kwamen er al snel protesten op gang bij universiteiten. De samenwerking met Israel moest en zou stoppen. De universiteiten traden in de zomer van 2024 nog naar buiten met een boodschap dat ze dat niet zomaar van plan zijn. Maar langzaam maar zeker kwam het proces toch op gang. Woo-verzoeken van CIDI maken duidelijk dat de druk van de demonstranten de universiteiten toch te veel is geworden. In de komende tijd zullen over dit onderwerp nog meer artikelen verschijnen.
(Bron: EUR)
Subtiel
Dat de druk te veel is geworden bewijst de beslissing van de Erasmus Universiteit Rotterdam deze week: de banden met drie Israelische universiteiten worden bevroren. De EUR laat zich hierbij adviseren door een commissie, de ‘Adviescommissie Gevoelige Samenwerkingsverbanden’. Maar hoe is dat besluitvormingsproces nu verlopen?
Om hier meer zicht op te krijgen heeft het CIDI een Woo-verzoek ingediend. Met een dergelijk verzoek ontstaat er beeld van de realiteit, ook al is dat een beperkt beeld. Alle mondelinge overleggen en gesprekken missen immers, alleen de schriftelijke werkelijkheid bestaat. Het Woo-verzoek is gedaan in september 2024. Toch werpen de stukken wel licht op de processen binnen de universiteit. Bij de universiteiten is duidelijk zichtbaar dat de processen om de samenwerking met Israelische universiteiten op gang zijn gekomen door de demonstraties.
Druk
We zien dat bijvoorbeeld bij de Erasmus Universiteit Rotterdam. In het voorjaar van 2024 mailt iemand van het College van Bestuur met een collega van de Katholieke Universiteit in Leuven: “De druk wordt op de Erasmus Universiteit Rotterdam ook opgevoerd, onze Universiteitsraad en ook andere medewerkers vragen om heroverwegen van de banden met Israëlische instituten.”
En ook in het voorjaar stuurt het CvB naar de beoogde voorzitter van de commissie die de banden met Israel moet gaan onderzoeken: “We willen graag een werkgroep inrichten die ons advies geeft over welke stappen we als EUR moeten zetten om een proces in te richten, waarmee we bijvoorbeeld zorgvuldig antwoord kunnen geven op de vraag: “moeten we contacten met Israëlische universiteiten opschorten?”
Ander beeld
Toch probeert de universiteit naar buiten toe een ander beeld te tonen. In openbare stukken op de website van de EUR krijgt Ruard Ganzevoort (de voorzitter van de commissie) de vraag of ze niet zwichten voor de druk van protesten: “Dit heeft niets met zwichten voor druk te maken, maar juist alles met wat we zelf belangrijk vinden”. Ook stelt Ganzevoort dat de adviescommissie al was opgericht voor de protesten.
Adviescommissie
De rol van Ganzevoort is groot, want hij werkt zelf ook aan het toetsingskader. Daarmee kunnen de samenwerkingen getoetst worden. Bovendien krijgt hij de vrije hand in het bemensen van de commissie. Vanaf juni heeft de commissie met enige regelmaat vergaderingen. Ganzevoort wordt de spil van de commissie: “Managing the surrounding world is the working part of the Chair of the committee”. In een mail van vermoedelijk zijn hand van 1 juni 2024 aan het College van Bestuur staat: “Op jullie verzoek heb ik een voorstel voorbereid voor de inrichting en bemensing van een Commissie gevoelige samenwerkingsverbanden.”
De bedoeling is dat iedereen in de commissie vrijuit kan spreken. In de notulen van 5 juli 2024 staat: “These meetings are confidential, so everyone should be free to give their reactions”. Ook vraagt de commissie af hoe transparant ze moeten zijn. De focus moet in ieder geval op Israël blijven. Onder het kopje “fundamental question from the Chair” staat: “we do not want to broaden this topic to Iranian/Russian/American collaborations”.
In de notulen van 23 augustus 2024 is te lezen dat een van de commissieleden zich heeft teruggetrokken. Dat is al het tweede lid dat zich heeft teruggetrokken, zo valt te lezen. De bedoeling was om voor de zomer een interim-advies over de samenwerking met Israëlische universiteiten naar buiten te brengen. Dat was echter niet gelukt. Een veelzeggende quote maakt maar weer eens duidelijk hoe de druk leidend is: “Mogelijk speelt een rol dat het topic momenteel minder hot is op de universiteit, aangezien momenteel geen demonstratie op de campus zijn. Toch vindt de commissie het van belang zich te realiseren dat met het terugkeren van studenten dit topic weer kan oprakelen.”
Redelijkheid
De notulen ademen bereidheid om tegemoet te komen aan de wensen van een zeer vocale groep: de pro-Palestijnse betogers. Dat is niet alleen te zien in de notulen. De oprichting van de commissie op zich is ook veelzeggend. In alle jaren hiervoor was er blijkbaar nooit behoefte aan een vergelijkbare commissie.
Nergens in de notulen is een discussie te zien over de vraag wat de zwijgende meerderheid van de universiteit eigenlijk vindt. De commissie benadrukt vooral dat het van belang is om de pro-Palestijnse groepen goed te horen. Op 24 juni 2024 was er een ‘dialoogsessie’, maar de commisie zegt: “Some opinions regarding the dialogue on the 24th of June were not clear enough, so there will be more conversations with Palestinian students and the CVB”. De bedoeling lijkt te zijn om de wind uit de zeilen van de demonstranten te halen.
Storm oogsten
Het punt is dat er weinig redelijkheid zit in de eisen van de demonstranten, maar ook weinig onduidelijkheid. Zij willen dat alle banden met Israël verbroken worden, categorisch. In dit geval is de wind uit de zeilen nemen dan niet aannemelijk, tenzij de universiteit deze eisen overneemt. Eerder geldt het spreekwoord: wie wind zaait, zal storm oogsten. Keer op keer blijkt het illusie te zijn om te denken dat de protesten stoppen door de onvrede te kanaliseren met administratieve processen. Toch blijft de universiteit hier wel in volharden. Alle stukken rondom het Woo-verzoek zijn hier terug te zien.