Veel juristen stellen dat de aanvallen van Israel op Iran in strijd zou zijn met het internationaal recht, omdat er geen sprake is van een onmiddellijke en concrete dreiging. Deze week was het de beurt aan universitair hoofddocent De Hoon. Veel juristen zullen het met haar eens zijn, maar toch geeft haar analyse een ongemakkelijk gevoel. Want is dat internationaal recht dan wel zo rechtvaardig? De Hoon gebruikt het vooral als een stok om Israel mee te slaan, zonder het complete beeld te laten zien.
Preventieve aanval
Israels aanval is in strijd met het internationaal recht, dat is de droge conclusie van De Hoon. Meteen voegt zij toe dat Iran wel het recht heeft om te reageren op de aanval van Israel. Wie dat tot zich laat doordringen, voelt de spanning tussen recht en redelijkheid. En terecht. Wat De Hoon namelijk hier doet is een element van het internationaal recht naar voren halen, maar niet naar het gehele stelsel van het internationaal recht kijken.
Het systeem van de Verenigde Naties is op papier prachtig. Het Handvest van de VN zegt in artikel 1 dat het doel is om “tussen naties vriendschappelijke betrekkingen tot ontwikkeling te brengen”. Een ander doel is het “bevorderen en stimuleren van eerbied voor de rechten van de mens en fundamentele vrijheden voor allen”. Artikel 2 zegt dat alle leden zich moeten onthouden van “van bedreiging met of het gebruik van geweld tegen de territoriale integriteit of de politieke onafhankelijkheid van een staat”.
Toetsen
Als we dit leggen naast het gedrag van het Iraanse regime in de afgelopen tientallen jaren, dan zien we een behoorlijk probleem opdoemen. Zo ongeveer wekelijks braakt Iran uit dat het Israel wil vernietigen en van de kaart wil vegen. Om dat in de praktijk te brengen creëert Iran raketten en een atoomwapen. Het regime laat geen enkele twijfel bestaan over de doelen. Mensenrechten en vrijheden in eigen land worden met voeten getreden.
Men zou verwachten dat de VN keihard op zou treden tegen dit gedrag. Want waarom zou een land dat honderden kilometers verderop ligt zich bezighouden met Israel? De taal en het gedrag van Iran zijn absoluut onacceptabel en volledig in strijd met de waarden van de VN. De Hoon oordeelde eerder snoeihard over opmerkingen van Israelische politici, in de oorlog tegen Hamas. Maar hoe kijkt ze dan naar de jarenlange retoriek van Iran? We lezen er niets over in haar analyse.
Maar wat schetst de verbazing: in de VN wordt Iran geen strobreed in de weg gelegd. Iran heeft namelijk nauwe banden met China en Rusland en dus volgt er in de Veiligheidsraad geen veroordeling. Maar ook in de Algemene Vergadering is Iran nooit veroordeeld voor dit gedrag. Dat komt omdat de VN veel minder rechtvaardig is dan De Hoon wil doen voorkomen. De meeste staten zijn namelijk helemaal niet zo democratisch en gericht op mensenrechten. Zij houden Iran de hand boven het hoofd, ondanks het feit dat het een abject regime is.
Meerderheid is geen mensenrechten
Maar als Israel veroordeeld moet worden, dan zijn al deze landen er als de kippen bij. Dat heeft niets te maken met internationaal recht, het is gewoon de politieke wil van een meerderheid van landen die Israel niet kunnen luchten of zien. Dat is de echte uitholling van het internationaal recht en Nederland moet dat absoluut niet ondersteunen.
De bedoeling van recht is dat het uiteindelijk rechtvaardigheid nastreeft. In de toepassing van De Hoon gebeurt dat niet. Haar uitleg over wanneer Israel dan wel mag aanvallen is potsierlijk: het land zou netjes moeten wachten totdat het kernwapen af is en Iran klaar is om dat af te vuren. Dan schiet het recht zijn doel voorbij. Het recht moet aansluiten bij de praktijk en werkbaar zijn. Het dient in de handen van De Hoon slechts als legalistische stok om Israel mee te kunnen slaan.