Jarenlang sponsorde het Iraanse regime groeperingen die op elk denkbare westerse terreurlijst staan. Terreurbewegingen als Hezbollah, de Houthi’s en Hamas hebben hele landen ontwricht en sterk aangetast in hun soevereiniteit. Diezelfde bewegingen gebruikte het Iraanse regime om Israel te terroriseren en voortdurend aan te vallen, met een strategie van duizend kleine sneetjes. Het regime combineerde dat met een retoriek in de richting van Israel waar de honden geen brood van lusten en het verrijken van uranium voor een kernwapen. Maar in de afgelopen weken blijken de Ayatollahs plotseling het licht gezien te hebben: de aanval van Israel is in strijd met het internationaal recht. Een bijzondere wending.
As van verzet
In de afgelopen tientallen jaren heeft het Iraanse regime veel geld geïnvesteerd in het creëren van de As van Verzet. Allerlei groeperingen kregen militaire en financiële steun, met als doel om ze in te kunnen zetten tegen Israel. Niet dat de bewegingen volledig onder controle staan van de Ayatollahs, het verschilt per proxy. Langzaam maar zeker kroop het Iraanse regime zo naar de grens met Israel. Palestijnse terreurbewegingen Hamas en PIJ konden rekenen op steun, ondanks hun soennitische karakter. Met Hezbollah in Libanon was er een veel meer innige band. Daarnaast had Iran veel invloed opgebouwd in Syrië en steunde het de Houthi’s, opstandelingen in Jemen.
De Iraanse invloed zorgde voor veel interne problemen in meerdere landen. Hezbollah was jarenlang een staat in een staat in Libanon en Hamas vocht een burgeroorlog uit en smeet Fatah de Gazastrook uit. De Iraanse invloed op Syrië maakte het land verzwakt. Bovendien dienden de bewegingen als springplank voor aanvallen tegen Israel, wat leidde tot Israelische reacties.
Het regime combineerde dat met een ongehoorde retoriek in de richting van Israel, volledig in strijd met alle waarden van de Verenigde Naties. Die overigens niet zijn gekomen tot een enkele veroordeling van deze retoriek. Openlijk sprak het regime over het vernietigen van Israel, sinds jaar en dag. En ook intern kijkt het regime niet al te nauw: dissidenten, vrouwen en andere minderheden worden hard aangepakt en de doodstraf wordt veel toegepast. Een regime kortom dat weinig opheeft met internationaal recht. Sterker nog: dat het aan alle kanten met voeten treedt.
Metamorfose
Maar in de afgelopen weken klonk het volop: de aanvallen van Israel en Amerika zijn in strijd met het internationaal recht. Nu is het niet zo dat Iran nooit een beroep deed op het internationaal recht, maar het blijft toch merkwaardig dat ze zich hier nu plotseling op beroepen. Dat zal alles te maken hebben met het verloop van de strijd: de militaire opties bleken uitgeput te zijn.
In deze ontwikkeling zit een interessante historische parallel. Want het Iraanse regime is niet de enige die een beweging maakte van terreur naar diplomatie en internationaal recht. Ook de PLO en in mindere mate Hamas maakten deze ommezwaai, nadat ze geconfronteerd werden met de Israelische militaire overmacht. Hun aanvankelijke idee om Israel te vernietigen met puur militaire middelen verdween in ieder geval gedeeltelijk. Op papier zwoor de PLO terrorisme af, terwijl het er nog wel gebruik van maakte. Hamas creëerde een nieuw handvest in 2017, zonder het omstreden handvest uit 1988 in te trekken. Het nieuwe handvest had de mond plotseling vol van het internationaal recht. Dat betekent niet dat Hamas geen terreuraanvallen meer zou uitvoeren, zoals gebleken is op 7 oktober 2023. Maar het betekent wel dat ze ook gebruik maken van het internationaal recht om Israel te te vernietigen. Het is juist deze combinatie van geweld en een beroep op het internationaal recht die gevaarlijk is voor Israel.
Gevaarlijker
Het wrange is dat de pogingen via het internationaal recht om Israel te verzwakken misschien nog wel gevaarlijker zijn voor Israel. Want militair gezien heeft Israel niet veel te vrezen van zijn huidige tegenstanders, op dit moment althans. Maar het extreem hypocriete beroep op het internationaal recht schaadt Israel wel. Voortdurend wordt Israel voorgesteld als de paria van de wereld. Een natie van oorlogshitsers die gestopt moet worden.
Ook in Nederland stelden veel juristen dat de aanval van Israel in strijd was met het internationaal recht, zonder met twee woorden te spreken. Zo’n geïsoleerde beoordeling doet namelijk geen recht aan wat er gebeurd is. En niet naar de voorgeschiedenis van het Iraanse regime en het overduidelijke feit dat het regime al heel lang op oorlogspad was tegen Israel. En de conclusie is: Iran is gericht op de-escalatie en Israel valt onterecht aan. Een flagrante omkering van de werkelijkheid, maar wel een die past in het narratief dat al zorgvuldig is gecreëerd.