Gemeente Amsterdam blijft de gemoederen bezighouden. Een groep pro-Palestijnse activisten probeerde onlangs om een referendum te houden, met als onderwerp de boycot van Israel. Nu dat niet lijkt te lukken komt de gemeenteraad zelf met voorstellen, om tegemoet te komen aan deze activisten. Onder het mom van ‘mensenrechtenstad’ gaat het vooral en alleen om de boycot van Israel. Gelukkig zijn de dertien punten die worden voorgesteld grotendeels gebakken lucht.
Referendum
Een groep activisten heeft een aantal maanden geleden wat nieuws bedacht: Amsterdam moet een referendum gaan houden over de boycot van Israel. Het idee komt uit de koker van de partij De Vonk, de partij die dit jaar verdween uit gemeenteraad van Amsterdam.
De referendumcommissie van gemeente Amsterdam adviseerde negatief over het voorstel. Dat heeft een simpele reden: de gemeente Amsterdam gaat zich hiermee bemoeien met het buitenlandse beleid van Nederland. Het tweede punt is het oneigenlijk gebruik van een referendum. Het gaat namelijk gewoon om het innemen van een standpunt. Het toestaan van een referendum in dit geval zou de sluizen openzetten voor referenda over allerlei onderwerpen.
Maar de gemeenteraad in Amsterdam laat zich weinig gelegen liggen aan staatsrechtelijke regels. De drang om een boycot tegen Israel in te voeren is immers sterk. Dat ademt het gehele voorstel. Coalitiepartijen D66 en PRO hebben zich nu alsnog voor het karretje laten spannen van de voorstanders van een referendum. Zij komen nu met het nieuwe voorstel waarbij slechts een gedeelte van de plannen alsnog wordt ingewilligd. Althans; dat is de bedoeling. Want het is uiteindelijk aan het College van Burgemeester en Wethouders om het beleid ook daadwerkelijk te gaan maken.
Witwassen
Zowel het referendumvoorstel als het nieuwe raadsvoorstel hebben een zeer misleidende titel, die de lading absoluut niet dekt: ”Een mensenrechtenstaat in woord én daad”. Het is een prachtig eufemisme, want in de praktijk gaat het alleen maar over Gaza en Israel. De status van mensenrechten in vele andere landen lijkt de initiatiefnemers weinig te interesseren. Dat mag: maar geef dat dan gewoon toe.
Vervolgens soms het initiatiefvoorstel voor de gemeenteraad dertien punten op, die samen het dictum vormen. Maar het gaat om een onbegrijpelijke massa woorden, waarbij totaal onduidelijk is wat de gemeente Amsterdam nu precies voorstaat. Meningen en beslissingen lijken door elkaar te lopen. Wat willen de initiatiefnemers nu precies? Het kan zijn dat ze de voorstanders van het referendum ambtelijk zand in de ogen willen strooien. Dat is aardig gelukt. Het stuk is wollig en pretendeert heel veel, maar zal in de praktijk weinig veranderen. Maar het klinkt wel hoogdravend.
Eenzijdig
Wat staat er dan wel in het voorstel? Amsterdam moet zich nog meer uitspreken tegen Israel, nog meer dan het nu al doet. Ook moet de gemeente gaan bijdragen aan de ‘wederopbouw van Palestina’, door contact te leggen met lokale partners, zoals in Ramallah. Het is de initiatiefnemers misschien even ontgaan dat de Palestijnse Autoriteit in Ramallah al bijna twee decennia gebrouilleerd is met Hamas in Gaza. Daarnaast moet de gemeente (simpel gezegd) geen zaken meer doen met (Israelische) bedrijven die op de VN-lijst staan van of in het rapport Don’t buy into occupation (van de zeer omstreden VN-rapporteur Francesca Albanese). Het gaat dan bijvoorbeeld om Booking.com en Airbnb. Het is de bedoeling dat het College van Burgemeester en Wethouders hier uitvoering aan gaan geven.
Maar één van de belangrijkste beginselen in ons rechtssysteem is het gelijkheidsbeginsel. Gelijken gevallen moeten gelijk behandeld worden. Dit hele gemeenteraadsvoorstel spot met dit beginsel, onder het mom van ‘mensenrechten’ gaat het alleen maar om Israel. Ergens verstopt in het voorstel komen ook éénmaal China, Soedan en Congo voorbij. In het voorstel gaat het 26 keer over Palestijnen, 14 keer over Gaza en 10 keer over Israel.
Vanwege de grote economische afhankelijkheid heeft Europa geen zwarte lijst van Chinese bedrijven, die betrokken zijn bij de onderdrukking van de Oeigoeren. Gelukkig voor de gemeente Amsterdam heeft Amerika die lijst wel. Als het de gemeente daadwerkelijk gaat om mensenrechten, dan zal dit ook moeten worden meegenomen. Gelijke monniken, gelijke kappen.
Obsessie
Het is zo langzamerhand wel duidelijk dat er hier sprake is van een obsessie. Het lijkt erop dat ook dit nieuwe, zeer eenzijdige voorstel wel een meerderheid gaat krijgen in de gemeenteraad. Het is dan aan het College van Burgemeester en Wethouders om hier op een verstandige wijze mee om te gaan. Daarbij moeten belangrijke juridische beginselen leidend zijn. Het kan niet zo zijn dat Amsterdam zich laat leiden door de willekeurige emoties van een groep inwoners, die zich toevallig sterk identificeren met de Palestijnse zaak.
Dat zorgt terecht voor gevoelens van boosheid onder een gedeelte van de Joodse gemeenschap. Het kan niet zo zijn dat het beleid zich alleen richt op Israel, maar niet op andere landen.