In januari 2023, kort na de vorming van de huidige coalitie, verklaarde de minister van Nationale Veiligheid – Itamar Ben-Gvir – dat er een Nationale Garde wordt opgericht om de politie en grenspolitie te versterken en bij te staan in complexe operaties. Recentelijk is echter naar buiten gekomen dat deze Nationale Garde volledig los moet komen te staan van de politie en direct onder de verantwoordelijkheid van Ben-Gvir moet vallen. Een volgende controversiële zet lijkt daarom in aantocht.
Israelische politie en grenspolitie (Bron: Flickr)
De Nationale Garde
Het is niet de eerste keer dat er in Israel wordt gesproken over de oprichting van een Nationale Garde die ten tijde van noodsituaties de politie en de grenspolitie moet bijstaan. In mei 2021 braken er grootschalige rellen uit in Israel tussen Joden en Arabieren na dreigende huisuitzettingen van Palestijnse families in de Oost-Jeruzalemse wijk Sheikh Jarrah. Na deze rellen werd er een noodplan opgesteld door premier Netanyahu, waarin werd besloten dat er een extra operationele eenheid moest komen om de politietroepen bij te staan. Onder voormalig-premier Naftali Bennett werd de nationale garde opgericht als onderdeel van de politie.
Een welkome versterking!
De oprichting van de Nationale Garde werd binnen het Israelische veiligheidsechelon met tevredenheid aanschouwd. Het werd als noodzakelijk gezien om een nieuwe eenheid op te richten die kon worden ingezet om de politie en grenspolitie te ondersteunen waar nodig. Er werden echter vanaf het begin ook discussies gevoerd over hoe deze nieuwe eenheid binnen de bestaande commandostructuur moest worden geplaatst. De Israelische grenspolitie valt officieel onder de nationale politie, maar opereert bijvoorbeeld wel als een militaire eenheid op de Westelijke Jordaanoever. Aldaar vallen zij onder het gezag van het Israelische leger.
De ene optie…
Als allereerst werd onderzocht in hoeverre het mogelijk was om de grenspolitie op de Westelijke Jordaanoever onder de verantwoordelijkheid te brengen van de nationale politie en dus los te koppelen van het leger. Dit werd met name aangedragen, omdat de binnenlandse rellen van mei 2021 lieten zien dat er te weinig getrainde politietroepen beschikbaar waren om de rust te doen wederkeren in Israelische steden, zoals Lod en Ramla. Getrainde troepen zijn er genoeg, maar het merendeel ervan is gestationeerd op de Westelijke Jordaanoever. Hoe wenselijk ook, deze verandering zou een aantal negatieve consequenties hebben.
Op de eerste plaats zou het schadelijk zijn voor de commandostructuur. Door de intensieve samenwerking tussen de grenspolitie en het leger op de Westelijke Jordaanoever is het niet wenselijk dat de grenspolitie onder de volledige verantwoordelijkheid van de politie komt te staan. Op de tweede plaats komt ook de kwaliteit van de grenspolitie op de Westelijke Jordaanoever op het spel te staan. Nu worden deze agenten rechtstreeks gerekruteerd uit het leger met alle noodzakelijke trainingen. Als de grenspolitie haar mankracht bij de nationale politie vandaan moet halen, dan betekent dit een kwalitatieve achteruitgang.
De andere optie…
De tweede optie, waar minister Ben-Gvir nu een voorstander van is, is het volledig loskoppelen van de grenspolitie van zowel het leger als de nationale politie om haar vervolgens volledig onder zijn verantwoordelijkheid te plaatsen. De Nationale Garde komt dan als extra eenheid óók onder de verantwoordelijkheid van minister Ben-Gvir.
Ook deze optie kent een aantal negatieve consequenties. Op de eerste plaats, als de grenspolitie en de nationale politie van elkaar worden gescheiden, wordt het onduidelijk wie welke verantwoordelijkheid heeft. Wordt de grenspolitie dan verantwoordelijk voor de onrust tussen Joden en Arabieren? En de politie alleen bij onrust tussen Joden onderling en Arabieren onderling? En wat wordt dan de rol van de Nationale Garde? Op de tweede plaats, wie wordt verantwoordelijk over welke regio? Hoeveel zeggenschap krijgen de bevelhebbers van de nationale politie? En hoeveel zeggenschap krijgt de nationale garde? Ook dit is volstrekt onduidelijk.
Wantrouwen en angst
Door de toewijzing van de Nationale Garde aan minister Ben-Gvir bestaat er op het moment grote angst onder een deel van de Israelische bevolking. Door de hevige protesten van de afgelopen maanden, besloot premier Netanyahu de voorgestelde gerechtelijke hervormingen uit te stellen tot de zomerzitting van de Knesset. Dit betekent dat de hervormingen pas na Pesach verder worden besproken. Op dit moment vinden er in ieder geval ook onderhandelingen plaats tussen de coalitie en de oppositie onder het toeziend oog van president Herzog.
Voordat premier Netanyahu de gerechtelijke hervormingen kon uitstellen, moest de coalitie akkoord gaan. Minister Ben-Gvir van Nationale Veiligheid bleek de grootste horde voor de langstzittende premier van Israel. Ben-Gvir is één van de grootste voorvechters van de gerechtelijke hervormingen, die in feite een einde maken aan het Israelische systeem van ‘checks and balances’. Met andere woorden: de macht van het Hooggerechtshof wordt dusdanig ingeperkt dat het niet meer in staat zal zijn om de acties van de regering te toetsen. Aangezien Israel geen senaat heeft, zoals in Nederland, is er geen ander instituut die de regering kan terugfluiten als zij wetten door willen voeren die indruisen tegen de basiswetten.
Politieke deals en macht
De enige manier waarop minister Ben-Gvir akkoord wilde gaan met een voorlopig uitstel van de gerechtelijke hervormingen, was een toezegging dat de nationale garde exclusief onder zijn verantwoordelijkheid zou vallen. Alsof de gerechtelijke hervormingen nog niet voor genoeg onrust hadden gezorgd, werd dit nieuws door demonstrerend Israel met veel vertwijfeling ontvangen.
Ben-Gvir staat bekend als een extreemrechtse politicus, die in het verleden zich op een haatdragende manier heeft uitgesproken jegens de Arabische bevolking. Hij is een grote tegenstander van de tweestaten oplossing en ziet de Westelijke Jordaanoever als soeverein grondgebied van Israel. De Westelijke Jordaanoever wordt door hem dan ook Judea en Samaria genoemd, de Bijbelse namen voor deze gebieden ten westen van de rivier de Jordaan. Het toewijzen van de nationale garde wordt dan ook gezien als een vrijbrief voor het gebruik van een privé militie die Ben-Gvir naar eigen keus kan inzetten. En dit zorgt voor angst en vertwijfeling want wat gaat Ben-Gvir met deze militie doen
Vooruitblik
Volgens verschillende Israelische media zouden er tot nu toe zo’n zeshonderd leden zijn geworven voor de nationale garde. Ook wordt er gespeculeerd over een politieke truc van Netanyahu. De premier moest de hervormingen uitstellen en had dus iets nodig om een deal te kunnen sluiten. Het blijft afwachten in hoeverre de nationale garde daadwerkelijk operationeel wordt, onder wiens verantwoordelijkheid hij valt en hoe hij – net als alle andere Israelische veiligheidsorganen – aan de wet wordt gehouden. Laten we hopen dat het in ieder geval géén privé militie wordt van één enkele minister.