Een jaar na aanslag Poway: licht in duisternis

Vandaag werd precies een jaar geleden een synagogedienst in het Amerikaanse Poway getroffen door een terroristische aanslag. Een 19-jarige rechtsextremist drong met vuurwapen het gebouw binnen, verwondde meerdere bezoekers en doodde de 60-jarige Lori Gilbert-Kaye. Overlevenden van de aanslag brengen sindsdien een indrukwekkende boodschap van hoop en verbetering aan de wereld.

Gisteren hield de Joodse gemeenschap in Poway een herdenkingsbijeenkomst voor de slachtoffers van de aanslag – online en vooraf opgenomen, in verband met de maatregelen rondom het coronavirus. Onder andere de Brite rabbijn Jonathan Sacks komt aan het woord. Hij spreekt over de veerkrachtigheid van het Jodendom om tragedies te overkomen: “Confronteer een vloek, en maak er een zegen van.”  

De aanslag in Poway was de eerste noch de laatste in een reeks dodelijke antisemitische aanslagen in de VS en daarbuiten. Het volgde een half jaar na de aanslag op een synagoge in Pittsburgh, die 11 slachtoffers eiste. Later zouden dodelijke aanslagen op Joodse doelen volgen in Jersey City en Monsey (beide in New Jersey).

Volgens een peiling van de Anti-Defamation League, afgelopen dinsdag gepubliceerd, voelt bijna twee derde van de Amerikaanse Joden zich minder veilig dan tien jaar geleden. Een zorgwekkende trend: de VS telt na Israel de grootste Joodse gemeenschap ter wereld. Veel Joden hebben er tot de aanslagenreeks het antisemitisme doorgaans als randverschijnsel ervaren.

Desondanks geven overlevenden van de aanslag in Poway gehoor aan de woorden van Sacks. Naast hun verdriet brengen ze een verhaal van hoop en moed.

“Het kan overal gebeuren”

Het jongste slachtoffer van de aanslag in Poway was de toen 8-jarige Noya Dahan, die door scherven gewond raakte aan haar hoofd. Vanuit het ziekenhuis vroeg ze haar foto te delen op sociale media, als blijk dat ze sterk blijft.

Haar familie was jaren eerder uit het Israelische Sderot naar het doorgaans rustige Californië verhuisd, onder meer om de constante dreiging van Hamas-raketten te ontvluchten. Volgens haar vader is hun nieuwe huis in de VS weleens beklad met hakenkruisen en antisemitische teksten. “Het kan overal gebeuren, maar we blijven sterk”, reageerde hij.

De rabbijn en oprichter van de gemeenschap Yisroel Goldstein verloor door een kogel zijn wijsvinger. De bevlogen spreker begreep direct wat zijn gemeenschap had getroffen: diepgewortelde haat, die op sociale media om zich heen grijpt. In een gepassioneerde toespraak aan de Algemene Vergadering van de VN riep hij op dit kwaad collectief te bestrijden: “Het klopt dat nieuwe technologieën en media haat en duisternis kunnen verspreiden. Maar als haat zich tussen continenten kan bewegen, kunnen liefde en licht dat ook, om de haat te verslaan.” Voor eenieder die weleens gebruik maakt van sociale media is zijn toespraak zeer de moeite waard om te beluisteren.  

Antisemitisme confronteren

Lori Gilbert-Kaye, het enige dodelijke slachtoffer van Poway, wordt door haar omgeving geprezen als een warme en behulpzame vrouw. “Lori volbracht mitswot liefdevol en met overtuiging om mensen van alle naties en religies te helpen. Ze was altijd de eerste persoon om te helpen wanneer iemand ziek was”, vertelt haar echtgenoot Howard.

Lori las graag boeken om haar te helpen met liefdadigheidswerk. Het laatste boek waar ze aan kon beginnen, A Time to Heal: The Lubavitcher Rebbe’s Response to Loss and Tragedy, bleef op bijna surrealistische wijze achter op het nachtkastje voor haar echtgenoot. Hij putte inspiratie uit het boek om de strijd aan te gaan tegen antisemitisme en schreef een uitgebreid artikel over zijn ervaring.

“Dit is niet een soort haat die zomaar komt een gaat”, laat Kaye weten. “We blijven het op één hoop gooien met alle andere vormen van haat, maar dit is iets anders (…) Confronteer het wanneer je het ziet of hoort. Zie het niet door de vingers, want zo eindigt antisemitisme: door mensen als Lori te vermoorden.”