Vorige week herdachten veel Palestijnen de Nakba. In ons vorige artikel werd uitgelegd dat de term nakba staat voor de oprichting van Israel 75 jaar geleden en de vele Palestijnen die als gevolg daarvan zijn gevlucht. CIDI was vorige week aanwezig op een aantal Nakba-herdenkingen en ontdekte een duidelijke lijn in het narratief. In dit artikel gaan we in op een aantal beweringen en frames die tijdens Nakba-herdenkingen worden gemaakt.
Nakba-evenement in Amsterdam
#1: Palestina is tussen 1947 en 1949 etnisch gezuiverd
Interne problemen
Voor het uitroepen van de staat Israel op 14 mei 1948 vonden al gevechten plaats tussen de Arabische en Joodse bevolking in het mandaatgebied Palestina. Dit begon met name na het voorstel van de Verenigde Naties om het Britse mandaatgebied op te delen in een Joodse staat en een Arabische staat onder resolutie 181. De Joodse leiders in het mandaatgebied gingen akkoord met dat voorstel, maar de Arabische leiders wezen het af. Hierop braken vrijwel direct grootschalige gevechten tussen beide volkeren.
Tijdens deze gevechten werden aan beide zijden onschuldige burgers om het leven gebracht. De twee meest toonaangevende voorbeelden hiervan zijn Deir Yassin, waar meer dan 100 Arabieren werden vermoord door twee Joodse paramilitaire organisaties, en de aanval op een medisch transport onderweg naar het Hadassa ziekenhuis in Jeruzalem waarbij 80 Joden werden vermoord.
Inval Arabische legers
Na het uitroepen van de staat Israel besloten de omliggende Arabische landen de Joodse staat binnen te vallen om ervoor te zorgen dat deze zou ophouden te bestaan. Vanuit het noorden werd Israel aangevallen door Libanon en Syrië, vanuit het oosten door Jordanië en Irak en vanuit het zuiden door Egypte. Het Nakba-narratief spreekt van een etnische zuivering doordat rond de 750.000 Palestijnen vervolgens uit hun huizen zijn verdreven of werden vermoord door de Zionistische paramilitaire organisaties en de IDF.
Twijfels
Deze lezing is echter nogal twijfelachtig en in veel gevallen ontbreekt ook het bewijs voor deze stelling. Veel Palestijnen zijn ook uit eigen beweging gevlucht, uit vrees voor het oorlogsgeweld tussen de IDF en de legers van de omliggende Arabische landen. Daarnaast werden zij óók opgeroepen door de moefti van Jeruzalem, Amin al-Hoesseini, en de andere Arabische leiders om te vertrekken uit hun huizen. Dat zou de taak van de Arabische legers vergemakkelijken, omdat die dan zonder aanziens des persoons het gebied konden schoonvegen. Nadat de Zionisten zouden zijn verslagen, kon iedereen veilig terugkeren. Het verliep echter anders.
Wat is nu de waarheid?
Etnisch zuiveren impliceert dat de Zionistische paramilitaire organisaties en het Israelische leger vanaf 29 mei 1948 doelbewust alle Palestijnen hebben verdreven en dat dit uitsluitend met geweld is gebeurd. De waarheid ligt zoals altijd ergens in het midden. Van de 750.000 Palestijnen, die huis en haard hebben verlaten vanwege de oorlog, zal een deel verdreven zijn, maar ook een deel gevlucht: hetzij uit eigen initiatief, hetzij door de oproep van hun eigen leiders. De bewering dat Palestina dus etnisch is gezuiverd is foutief en wordt gebruikt om het bestaansrecht van Israel te ondermijnen.
#2: Israel is een koloniaal project van het Westen en bestaat daarom onrechtmatig
De bewering dat Israel slechts een koloniaal project van het westen is om haar dominantie in het Midden-Oosten te behouden, is onjuist. Vaak wordt gezegd dat het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten ‘Palestina’ cadeau hebben gedaan aan het Joodse volk. Door Israel echter aan te merken als een koloniaal project, wordt iedere historische band met het land Israel naar de prullenbak verwezen. Dit is bijzonder opmerkelijk.
Duur betaald cadeau
Allereerst heeft het Joodse volk haar staat niet cadeau gekregen. Een dergelijke stelling is een ernstige simplificatie van de geschiedenis. Tussen 1918 en 1948 stond het land onder Brits bestuur naar aanleiding van een internationaal mandaat van de Volkerenbond, de voorloper op de Verenigde Naties. Het gebied Palestina had daarvoor eeuwen onder Ottomaans bestuur bestaan, waarbij ook Joden relatief vrij in het land konden leven. Dit gebeurde overigens in harmonie met de Arabische buren.
Balfour
In 1917 beloofde het Verenigd Koninkrijk een nationaal tehuis voor het Joodse volk in het mandaatgebied Palestina:de beroemde Balfour-declaratie. Tegelijkertijd beloofden de Britten echter ook de Arabieren een staat in het gebied en weigerden zij daarom om Joodse vluchtelingen voor het naziregime toe te laten tot het gebied. Ook na afloop van de Tweede Wereldoorlog voerden de Britten hun eigen Balfour-declaratie niet uit: er ontstond pas een Joodse staat toen de Britten besloten het mandaatgebied te verlaten en over te dragen aan de Verenigde Naties.
Vreemden in eigen land?
Op de tweede plaats kunnen we zowel de religieuze als de archeologische geschiedenis van het Joodse volk in het land Israel niet zomaar uitgummen. Vanuit religieus perspectief is het land Israel beloofd aan het Joodse volk. Dit staat in de Thora, de Bijbel en ook in de Koran. In de Koran wordt er zelfs bijna een volledige soera aan gewijd. Zie hier voor een verdere uitleg. Dit betekent niet dat er geen andere mensen mogen wonen en ook zeker niet dat het land alleen toebehoort aan het Joodse volk. Het is wél een duiding van de historische connectie.
Wie graaft, zal vinden
Ook de archeologische vondsten in Israel en de Palestijnse gebieden bewijzen een historische connectie. Zo is een munt gevonden van een kwart sjekel uit de tijd van de Joodse opstand tegen de Romeinen – zo rond 70 na Christus. Het meest spraakmakende bewijs zijn de Dode Zee rollen. Op deze rollen vinden we de oudste stukken geschreven Thora terug tot dusver. Deze stukken zijn geschreven in het Hebreeuws, hetgeen de historische connectie van het Joodse volk met het land Israel meer dan bewijst.
#3: één staat zonder een Joods karakter is de enige weg vooruit
De retoriek op de Nakba-bijeenkomsten is duidelijk: de tweestatenoplossing is altijd al een utopie geweest. Er is maar één rechtvaardige oplossing: één staat zonder Joodse hegemonie, zoals dat wordt beschreven. Maar wat betekent dit nu eigenlijk?
Recht op terugkeer
Tijdens de Onafhankelijkheidsoorlog tussen 1947-1949, of de Nakba, zijn dus zo rond de 750.000 Palestijnen gevlucht, vertrokken of verdreven. Het recht op terugkeer is een centraal thema in de Palestijnse strijd naar rechtvaardigheid, maar het betekent niet de terugkeer van 750.000 mensen. De Palestijnen willen ook dat alle nazaten van deze 750.000 vluchtelingen, die eveneens zijn aangemerkt als vluchteling, kunnen terugkeren. Dit betekent dus in totaal een terugkeer van rond de 5 miljoen Palestijnen.
Eén staat met de terugkeer van 5 miljoen Palestijnen betekent de facto het einde van Israel als Joodse staat. De staat moet dan ook hernoemd worden tot Palestina. Uit deze harde eis blijkt dat er steeds minder mogelijkheden zijn voor een compromis, zoals twee staten in vrede naast elkaar.
Jeruzalem
Jeruzalem wordt in het Nakba-narratief aangeduid als de eeuwige hoofdstad van het Palestijnse volk, dat al 4000 jaar bestaat als afstammelingen van het Bijbelse volk de Filistijnen. Dit volk had zich gevestigd aan de kuststrook van Israel in het zuiden. Vandaag de dag vinden we daar de Gazastrook en de Israelische steden Asjkelon en Asjdod. Er wordt door wetenschappers ernstig getwijfeld aan de connectie met de hedendaagse Palestijnen, maar uitgesloten wordt het niet. De Filistijnen lijken van oorsprong te komen uit het gebied rondom Kreta. Archeologische vondsten en schriftelijke bronnen hebben dit aangetoond.
Heilig voor wie?
Er zijn geen bewijzen beschikbaar waaruit blijkt dat Jeruzalem vóór de komst van de Islam en de profeet Mohammed als heilig werd aangemerkt voor de lokale bevolking, tenzij Joods of christelijk. De stad had namelijk ver daarvoor al haar heiligheid toegedicht gekregen door de Israëlieten. Jeruzalem is voor hun de stad van God; iets wat in de latere christelijke bijbel ook nog eens bevestigd werd. Dat was destijdsvoldoende aanleiding voor kruistochten naar Jeruzalem: door veel christenen uit de Middeleeuwen werd hun religie geïnterpreteerd als een vervanging voor en verbetering van het Jodendom. Vanuit deze vervangingsleer moest Jeruzalem dan ook de hoofdstad zijn van een christelijke wereld.
Ook heilig voor de Islam
Jeruzalem werd voor de islam ook een heilige stad, vanwege het belang van de Al-Aqsa moskee. Volgens de overlevering in de Koran stond in Jeruzalem ‘de verre moskee’ waar de profeet Mohammed naar toe was gereisd vanuit Mekka om een hemelreis te maken. Dit maakte Jeruzalem en Al-Aqsa van groot belang voor moslims over de hele wereld. Het belang voor de drie monotheïstisch religies heeft er voor gezorgd dat er al eeuwen lang om Jeruzalem wordt gestreden.
Echter, met het einde van de Joodse staat – de enige mogelijkheid volgens het Nakba-narratief – is het nog maar de vraag of óók Joden vrijuit hun heilige plaatsen zullen mogen bezoeken. Onder Jordaans bestuur mocht dat destijds in elk geval niet. Nu de stad onder Israelisch bestuur is, is het wel voor alle gelovigen mogelijk hun heilige plaatsen te bezoeken.
Conclusie
Het Nakba-narratief is misleidend. Er wordt een alleenrecht geclaimd op het land en dat wordt op verschillende manieren uitgelegd.
De eerste manier is de slachtofferrol. Er wordt zeer veel nadruk gelegd op het slachtofferschap, waardoor iedere vorm van constructieve dialoog onmogelijk is. De Nakba is volledig de schuld van de Zionisten en het westen door het systematisch plegen van etnische zuivering, genocide en onteigening van grond. De problematiek is echter veel gecompliceerder, genuanceerder en nooit is één partij in een conflict de enige schuldige. Zolang aan Palestijnse zijde echter geen verantwoordelijkheid wordt genomen voor het eigen aandeel in de ontstane situatie blijft het lastig praten.
De tweede manier lijkt een moderne versie van een oudere strategie om de Joden niet te zien als inheems volk. Door het Joodse volk te classificeren als ‘gewone Europeanen’ die niets te maken hebben met het land, ontstaat een beeldvorming die leidt tot onbegrip en geweld. Het is tevens een visie, waar een Joodse staat niet in voorkomt. De enige weg is één staat met een Joodse minderheid.