Grafschennis bevestigt trend van groeiend antisemitisme

Binnen anderhalve week zijn in Zaltbommel en Oosterhout op vier begraafplaatsen anti-joodse leuzen geklad. Volgens het CIDI dreigt Nederland te gemakkelijk aan zulke uitingen te wennen. ‘In dit klimaat kan antisemitisme gedijen.’ De politie van Oosterhout heeft aanwijzingen dat de recente grafschennis op de joodse begraafplaats op de Vrachelse Heide het werk is van rechts-extremisten. De antisemitische opschriften zijn zo precies gespeld en getekend, dat ze niet zomaar door baldadige jongeren kunnen zijn gemaakt.

Op zeventig joodse grafstenen werden vorige week niet alleen hakenkruisen gekalkt, maar ook White Power-tekens, het symbool van neofascisten dat is overgewaaid uit de VS. Ze zijn opvallend correct getekend. De swastika's staan rechtsom, en niet linksom zoals vaak op muurteksten wordt aangetroffen. Ook de vierkante lus met haken is een correcte afbeelding van het White Power-teken. 'Je moet echt in die kringen vertoeven om zulke tekens aan te brengen', aldus de politie .

De grafstenen waren ook besmeurd met de leuzen 'Juden raus' en 'Wir sind zurück'. Het onderzoek naar de grafschennis vordert gestaag. De politie wil echter niet zeggen of zij al verdachten op het spoor is. Op de begraafplaats zijn schoenafdrukken aangetroffen.

Het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI) sluit niet uit dat de daders banden hebben met de extreem-rechtse Nederlandse Volksunie. Vorig jaar werden twee sympathisanten van de NVU veroordeeld tot celstraffen van drie en twee weken wegens bekladding van joodse monumenten in Den Haag.

De politie bevestigt dat 'ook in de hoek van de NVU' wordt gezocht. Ook de Binnenlandse Veiligheidsdienst onderzoekt de grafschennis. De BVD kijkt eveneens naar verbanden met de vernielingen op de joodse begraafplaats in Zaltbommel afgelopen weekeinde. Daar werden zeven grafstenen beklad met hakenkruisen, SS-tekens en teksten als 'Juden raus'. Betwijfeld wordt echter of de daders dezelfde zijn. Uit grafologisch onderzoek bleken geen duidelijke overeenkomsten. De graffiti in Oosterhout waren zwart, die in Zaltbommel oranje-geel.

Afgelopen dinsdag werden op de Algemene Begraafplaats drie graven beklad met hakenkruisen en de letters WP (White Power). Gisteravond werd een bezinningsbijeenkomst aan de Waalkade gehouden, georganiseerd door het gemeentebestuur. Volgens burgemeester M. Peereboom was er in Zaltbommel een grote behoefte om 'verdriet en woede te delen'.

Het CIDI meent dat de grafschendingen in Oosterhout en Zaltbommel de trend bevestigen van een groeiend aantal antisemitische uitingen in Nederland. Uit het recent verschenen jaaroverzicht 2000 blijkt dat joodse begraafplaatsen, monumenten, synagogen en gebouwen bijna vijftig keer het doelwit waren van vandalen. Daarmee verviervoudigde het aantal meldingen van anti-joods vandalisme ten opzichte van 1999. Ook het aantal meldingen van fysieke en verbale bedreigingen van joden nam flink toe, evenals het aantal neonazistische leuzen op muren en schuttingen.

Adjunct-directeur H. Hirschfeld van het CIDI waarschuwt vooral voor een 'gewenningsproces' in Nederland, waarbij niemand meer echt opkijkt van antisemitische leuzen als 'Hamas, hamas, joden aan het gas'. Ze constateert dat de slogans uit het voetbalstadion overslaan naar de straat. Hirschfeld: 'Ik zeg niet dat Nederland antisemitisch is. Maar er is wel een klimaat ontstaan waarin antisemitisme kan gedijen.'

Niet alleen extreem-rechts maakt zich schuldig aan uitingen van jodenhaat. Ook in islamitische groeperingen groeit het antisemitisme. Bij dertien ernstige incidenten waren vorig jaar Marokkanen betrokken. 'Het stemt treurig dat antisemitisme voorkomt bij mensen die zelf het mikpunt van xenofoob gedrag zijn', vindt het CIDI.

Vorige week sprak ook premier Kok zijn verontrusting uit over de schending van joodse begraafplaatsen, die hij 'een vreselijke intimidatie' noemde. Tijdens een congres over de holocaust zei hij dat er geen sprake is van eenmalige incidenten, veroorzaakt door baldadige jongeren: 'Hier zit blijkbaar een systeem achter'.

Harde bewijzen voor die bewering zijn nog niet gevonden. Ook het CIDI heeft nog geen systeem kunnen bespeuren achter de antisemitische incidenten. Vorig jaar werden twee begraafplaatsen (in Amersfoort en Putte) en zes synagogen beklad.

Volgens het CIDI moet de politie scherper reageren op aangiften van antisemitisme. Ook gewone burgers en media moeten alerter zijn op anti-joodse uitingen. Volgens Hirschfeld worden zulke sentimenten, of ze nu van rechts-radicalen of van baldadige jongeren komen, onvoldoende serieus genomen in de samenleving. Ook de recente demonstratie door extreem-rechts in Kerkrade, goedgekeurd door de rechter, vindt Hirschfeld een voorbeeld van het 'sluipende gewenningsproces'.

Zie ook: Het door CIDI samengestelde Antisemitisme rapport 2000

Bron: De Volkskrant – Van onze verslaggever Peter de Graaf