Sinds enkele weken is er een wapenstilstand in Gaza, maar de kritiek op Israel is allerminst verstomd. In een nieuw boek roept VN-rapporteur Francesca Albanese op om in actie te blijven komen. In haar boek is er sprake van een zeer grote eenzijdigheid, waarbij de geschiedenis eigenlijk herschreven wordt: Palestijnen zijn alleen maar slachtoffer. Dat doet geen recht aan de werkelijkheid.
Andere wereld
In Het Parool stond een recensie van het nieuwe boek van de VN-rapporteur. Maar in de recensie ontbreekt het wel aan een kritische blik op het boek: het mist de historische onjuistheden en het versimpelde narratief.
Aan de pro-Israelische kant is er soms wel een heel zonnige visie op de daden van Israel. Dan lijkt het alsof het land niets verkeerd kan doen. Maar Albanese zit evident volledig aan de andere kant van het spectrum. Haar visie is overduidelijk extreem en historisch echt niet accuraat. Dat gaat opvallen als we het boek houden naast kritische Israelische historici, zoals Tom Segev en Benny Morris. Daarin is echt meer dan genoeg kritiek te vinden op het handelen van Israel.
Onrecht
Als Albanese spreekt over Jezus, dan noemt ze hem ‘een Palestijn die tweeduizend jaar geleden werd geboren’. Terwijl Jezus in een tijd leefde waarin het woord Palestijn nog niet eens bestond.
Ook vraagt Albanese zich openlijk af er wel een Tempel heeft gestaan op de Tempelberg in de tijd van Jezus, een feit dat historisch gezien toch echt niet omstreden is. En passant stelt zij: ‘Vlak bij de Klaagmuur ligt de Tempelberg, een van de heilige plaatsen van de islam’. Verderop geeft Albanese haar denkbeelden ook verder bloot: eigenlijk hebben de Joden daar niets te zoeken, het kwam ze vooral handig uit om het religieuze element te benutten. Dit zou toch al genoeg reden moeten zijn voor ieder weldenkend mens om dit boek links te laten liggen.
Slachtofferschap
De centrale these van het boek is Palestijns slachtofferschap. In haar visie kunnen Palestijnen niets verkeerd doen. Het is ontegenzeggelijk dat er Palestijns slachtofferschap is en het is de taak van Albanese om dit zichtbaar te maken. Maar de historische gebeurtenissen laten toch echt een diffuser beeld zien.
Wie goed kijkt ziet dat er uiteindelijk een Joodse staat is gekomen, ondanks de Holocaust. De ontwikkelingen daartoe waren al begonnen in de decennia voor deze genocide. Maar Albanese ziet een heel andere geschiedenis: voor haar begint de geschiedenis na de Tweede Wereldoorlog. Zij kan Israel alleen maar zien door een Europese bril: Europa wilde zijn resterende Joden kwijt en begonnen daarom een koloniaal project ten koste van de Palestijnen.
Oogkleppen
Haar visie heeft grote gevolgen, het zorgt namelijk voor enorme oogkleppen. Ze noemt nog wel dat de Arabieren het verdelingsplan van 1947 van de VN niet accepteerden, waarin Israel 55% van het grondgebied van het mandaatgebied zou krijgen. Maar volgens haar pikte Israel daarna 78% in. Wat onvermeld blijft is dat Arabische milities en daarna Arabische landen Israel aanvielen in 1947-48, maar dat de nieuwbakken staat deze oorlog won. Op die manier kreeg Israel zeggenschap over 78% van het gebied. Je kunt niet eerst een plan afwijzen en een oorlog starten, maar als alles daarna slecht uitpakt je beroepen op dat eerdere plan. Het tekent de passieve slachtofferrol, die Albanese met verve beschrijft.
Maar ook de oorlog van 1967 beschrijft Albanese als een groot complot tegen de Palestijnen. Geen woord over de rol van Jordanië, dat zichzelf onnodig in de oorlog stortte en vervolgens Oost-Jeruzalem en de Westelijke Jordaanoever verloor.
De aanval van Hamas op 7 oktober is hetzelfde laken een pak. In die visie van Albanese verdwijnen de wandaden van Hamas volledig naar de achtergrond. Het is voor haar een rimpeling in de vijver, het zou Israel vooral goed uitkomen dat het nu een reden heeft om het plan te volvoeren om de Palestijnen te verdrijven. Maar dat is natuurlijk niet het hele verhaal. Het was een bewuste aanval van Hamas. Natuurlijk moet dat bezien worden in de historische context, maar dat kan Albanese niet: zij ziet alleen maar Palestijns slachtofferschap.
Andere problemen
Maar ook niet-onderbouwde claims zijn een probleem. De Italiaanse beweert dat het aantal gevallen van kanker en leukemie torenhoog is in Gaza. Zij koppelt dat aan vervuilde grond, vol met bommen van Israel. Terwijl hier geen enkel bewijs voor is. Het wemelt van dit soort niet-onderbouwde beschuldigingen in het boek.
Het meest verontrustend is misschien wel Albaneses verwijzing naar The Matrix. Haar inzichten vergelijkt ze met de rode pil uit die film. Daardoor ziet ze nu de werkelijkheid van een stevige lobby. Eerder sprak ze over een Joodse lobby, dat zegt ze nu niet meer. Maar haar suggesties raken nog steeds aan deze klassieke complotdenkbeelden. Overigens is deze ‘machtige lobby’ er niet in geslaagd om Albanese te onttronen. Dat is veelzeggend.
Het is jammer dat Het Parool dit boek zonder wezenlijke kritiek heeft omarmd. Aandacht voor Palestijns leed is belangrijk, maar hier lopen morele verontwaardiging en historische analyses door elkaar. Dat vraagt om een meer kritische benadering.