Sinds het begin van de oorlog in Oekraïne meldt het Joodse Agentschap een exponentiële toename in het aantal migratieaanvragen naar Israel uit zowel Oekraïne als Rusland.
Oekraïens-Joodse vluchtelingen komen aan in Israel (Bron: twitter)
Het Joods Agentschap heeft al vermeld dat het aantal Oekraïense aanvragen voor immigratie naar Israel nu al hoger is dan voor heel 2021. Het aantal Russische aanvragen is niet openbaar gemaakt omdat de angst bestaat dat de Russische president Vladimir Poetin zijn grenzen op slot doet. Naar schatting emigreerden, in 2021, ongeveer 7.700 Russische en 3.100 Oekraïense Joden naar Israel. Sinds het begin van de Russische invasie vroegen al bijna 2.500 Oekraïense Joden een immigratie naar Israel aan door zich te beroepen op de Wet van Terugkeer. Deze wet, daterend uit 1950, geeft het recht om aan migranten met ten minste één Joodse grootouder om naar Israel te verhuizen en de Israelische nationaliteit te bemachtigen. Naar schatting wonen er 200.000 Joden in Oekraïne en 600.000 in Rusland, allemaal hebben zij het recht om zich in Israel te vestigen.
Toevluchtsoord
Premier Naftali Bennett benadrukte meerdere keren deze week dat Israel het toevluchtsoord is voor alle Joden in nood. Hierdoor is het opvangen van Joodse vluchtelingen prioriteit van de regering. Israel vangt niet graag niet-Joodse vluchtelingen op, maar in noodsituaties wordt de discussie wel gevoerd. Bijvoorbeeld in de jaren ’70 ving Israel Vietnamese bootvluchtelingen op, na persoonlijke interventie van toenmalig premier Begin. Door de oorlog in Oekraïne willen ook niet-Joodse Oekraïners graag naar Israel vluchten, soms in het kielzog van familieleden die al in Israel wonen. Naar schatting wonen er al zo’n 20.000 Oekraïners in het land die vaak in de zorg, bouw of tuinbouw werkzaam zijn.
Ook nu laait de discussie over het opvangen van niet-Joodse Oekraïense vluchtelingen. Aan de ene kant ziet Israel het opvangen van deze groep vluchtelingen als hun humanitaire plicht, maar aan de andere kant wil men het Joodse karakter van het land behouden. De Israelische minister van Binnenlandse Zaken Ayelet Shaked ging schoorvoetend akkoord met de tijdelijke opvang van 5000 niet-Joodse vluchtelingen. Zij vindt dat Israel, gezien hun inwoneraantal en oppervlakte, veel meer vluchtelingen heeft opgevangen in vergelijking met andere landen. Bovendien stelt zij dat meer dan 90% van de aangekomen vluchtelingen in het kader van de wet op terugkeer niet “halachisch” Joods zijn, wat tot problemen zou kunnen leiden. Halachisch betekent dat men alleen Joods is als diegene een Joodse moeder heeft. De starre houding van de nationalistische Shaked leidde tot grote verontwaardiging zowel binnen Israel als bij de Oekraïense president Volodymyr Zelensky en de Oekraïense ambassadeur in Israel Yevgen Korniychuk.
Tijdelijk toeristenvisum
Toen de eerste niet-Joodse Oekraïense vluchtelingen in Israel aankwamen, moesten zij een borgsom betalen om zo hun latere vertrek te garanderen. Zij kregen een tijdelijk toeristenvisum. De borgsomkwestie leidde binnen Israel tot grote ophef, daarom is de regering nu van plan om dit te schrappen. Het bovengenoemde tijdelijke verblijf zal waarschijnlijk vorm worden gegeven door deze vluchtelingen werkvisums te geven voor een beperkt aantal maanden. Daarnaast heeft Israel besloten om voorrang te verlenen aan Oekraïense vluchtelingen die al familieleden in Israel hebben.
De Oekraïense Joden krijgen steun van de Israelische staat door een eenmalige uitkering te ontvangen en zij worden de eerste zes maanden na aankomst financieel ondersteunt. Minister Shaked houdt er rekening mee dat door de oorlog in Oekraïne wel tienduizenden tot honderdduizenden Joodse migranten naar Israel zullen emigreren. Naar verwachting komen deze toekomstige Joodse vluchtelingen niet alleen uit Oekraïne, maar ook Rusland, Belarus en andere landen van de voormalige Sovjet-Unie.
Een immigratiestroom van Joden uit de voormalige Sovjetrepublieken is niet nieuw voor Israel. Vlak voor en na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie, tussen 1989-2000, heeft ongeveer één miljoen Russischsprekende Joden uit alle hoeken en gaten van de voormalige Sovjetrepublieken opgevangen. Deze grote instroom heeft toentertijd de Israelische maatschappij op zowel sociaal, economische als cultureel gebied veranderd. De tijd zal het leren welke verandering de verwachte instroom dit keer teweegbrengt in Israel.