Marokko gaat diplomatieke betrekkingen met Israël normaliseren

Marokko gaat de diplomatieke betrekkingen met Israël normaliseren. Dat maakte de Amerikaanse president Donald Trump donderdag bekend. De Verenigde Staten gaan tevens over tot erkenning van de Westelijke Sahara als Marokkaans grondgebied.

“Nog een historische doorbraak vandaag!” aldus Trump op Twitter. “Onze twee geweldige vrienden Israël en het Koninkrijk Marokko zijn akkoord gegaan tot volledige diplomatieke relaties – een enorme doorbraak voor vrede in het Midden-Oosten!”. De twee landen zullen economische bureaus en uiteindelijk ambassades in Rabat en Tel Aviv openen. Daarnaast zullen directe vluchten tussen Marokko en Israël uitgevoerd gaan worden.

“Dit wordt een heel warme vrede”, aldus de Israëlische premier Benjamin Netanyahu. “Op deze Chanoeka heeft het vredeslicht nog nooit helderder geschenen dan vandaag in het Midden-Oosten ” zei hij tijdens een Chanoeka-ceremonie bij de Westmuur in Jeruzalem, waar ook de Amerikaanse ambassadeur David Friedman aanwezig was. Netanyahu prees het “historische besluit” van koning Mohammed VI vrede te sluiten en roemde de relatie tussen de volken van Israël en Marokko als “gekarakteriseerd door sympathie, respect, genegenheid en liefde”.

In een statement zet de Marokkaanse koning Mohammed VI het aangaan van diplomatieke betrekkingen met Israël uiteen in drie stappen. Als eerste zullen stappen genomen worden zodat Joden van Marokkaanse origine en Israëlische toeristen met directe vluchten van en naar Marokko te kunnen vliegen. Vervolgens zullen zo snel mogelijk bilaterale banden en diplomatieke relaties aangegaan worden. Als derde stap zullen “innovatieve relaties op economisch en technologisch gebied” ontwikkeld worden.

De aangekondigde diplomatieke betrekkingen met Marokko is de vierde normalisatiedeal voor Israël in vier maanden tijd. Eerder sloten de Verenigde Arabische Emiraten, Bahrein en Soedan al vrede met de Joodse staat.

Ondanks dat pas nu volledige normalisatie bekend is gemaakt, onderhielden Israël en Marokko al decennia lang in het geheim betrekkingen. Inlichtingendiensten in het bijzonder speelden hierin een grote rol. In 1986 kwam het bijna tot officiële wederzijdse erkenning toen toenmalig koning Hassan II een ontmoeting had met toenmalig premier Shimon Peres, maar door protesten vanuit zowel de eigen bevolking als de Arabische Liga nam de Marokkaanse koning de stap tot erkenning toch niet. Gedurende de jaren 90 werden economische bureaus in beide landen geopend, maar deze werden in 2002 door Marokko gesloten naar aanleiding van de Tweede Intifada. 

Gezien de sluimerende betrekkingen, komt de normalisatie niet geheel uit de lucht vallen. Israëli’s konden al naar Marokko met een visum reizen en in september kondigde president Trump aan te werken aan de mogelijkheid tot directe vluchten tussen de twee landen. Daarnaast leaset Marokko via een Frans bedrijf drie drones van Israëlische makelij.

VS erkent Westelijke Sahara als Marokkaans

De normalisatie met Israël lijkt in ruil te zijn voor een geste van president Trump. De VS gaat over tot erkenning van de Westelijke Sahara als Marokkaans grondgebied, zo werd bekendgemaakt op dezelfde dag als . Marokko lijfde het gebied in in 1975 maar Mauritanië en de door Algerije gesteunde onafhankelijkheidsbeweging Polisario maken ook aanspraak op het territorium. De annexatie van de Westelijke Sahara door Marokko wordt internationaal niet erkend.

Volgens analisten zou een dergelijke erkenning onder kandidaat-president Joe Biden hoogstwaarschijnlijk niet hebben plaatsgevonden. Tijddruk speelde mogelijk dus een rol bij de deal. Desondanks wordt niet verwacht dat Biden tijdens zijn presidentschap de beleidswijziging ten aanzien van de Westelijke Sahara niet zal terugdraaien.

‘Onwankelbare toewijding van Marokko aan de Palestijnse zaak’

Naar aanleiding van de normalisatie met Israël, heeft koning Mohammed VI donderdagavond met de Palestijnse president Mahmoud Abbas gebeld. In een statement benadrukt het kantoor van de koning de onwankelbare toewijding van Marokko aan de Palestijnse zaak en aan een tweestatenoplossing. Onderhandelingen tussen Palestijnen en Israëli’s is de “enige manier om tot een definitieve, blijvende en alomvattende oplossing voor dit conflict te komen”, aldus de verklaring van Mohammed VI.

Vanuit Ramallah is nog geen reactie op het nieuws gekomen. Bij de eerdere normalisaties met de VAE, Bahrein en Soedan waren PA-functionarissen snel om hun afkeur uit te spreken en de vredesakkoorden een “mes in de rug” te noemen. De Palestijnse terreurbeweging Hamas spreekt van een “politieke zonde” en een “coup tegen de historische positie van Marokko in het afwijzen van de bezetting”.