Minister Grapperhaus: rechts-extremisme onvoorspelbaarder dan voorheen

Volgens minister van Justitie en Veiligheid Grapperhaus zijn er in Nederland weinig rechts-extremisten in verhouding tot de buurlanden. Toch is de dreiging van een aanslag in Nederland “reëel”. Daarvoor waarschuwen de AIVD en NCTV.

In de beantwoording van Kamervragen over een rechts-extremistische beweging met actieve leden in Nederland verwees de minister naar het rapport Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 52 van de NCTV, dat deze maand is gepubliceerd.

Volgens de NCTV vormen rechts-extremisten in Nederland een relatief kleine groep. Bovendien zijn ze slecht zijn georganiseerd en vertonen ze nauwelijks geweld, aldus de veiligheidsdienst.

Anderzijds kenmerkt het rechts-extremisme zich steeds meer door radicalisering binnen een wereldwijde rechts-extremistische internetgemeenschap. Hierdoor laten aanhangers over de hele Westerse wereld, Nederland niet uitgezonderd, zich inspireren door daders van rechts-extremistische aanslagen zoals in Utøya (Noorwegen) en Christchurch (Nieuw-Zeeland).

Ook betekent dit dat velen een dreiging kunnen vormen als lone actor: iemand die op eigen houtje besluit een aanslag te plegen. Zulke extremisten, in Europa verantwoordelijk voor meerdere dodelijke aanslagen, zijn voor veiligheidsdiensten berucht moeilijk om in de gaten te houden. De NCTV noemt een dergelijke aanslag in Nederland “voorstelbaar”.  

Volgens Grapperhaus neemt de regering maatregelen tegen rechts-extremistische dreiging. Er wordt “lokale, persoonsgerichte  aanpak ingezet wanneer er sprake is van radicalisering of rechts-extremistische uitingen door individuen, met als doel de dreiging die van een  persoon uitgaat te onderkennen en daarop te interveniëren”, aldus de minister.

Toename rechts-extremisme in Duitsland

Eerder deze maand publiceerde het Duitse ministerie van binnenlandse zaken haar rapport over politiek gemotiveerde criminaliteit in 2019. Hieruit bleek een toename van 9% in het aantal misdrijven geregistreerd als ‘rechts-extremistisch’. Hiermee is het veruit de grootse bron van politiek extremisme in Duitsland.

Het totaal aan geregistreerde antisemitische misdrijven bedroeg 2032, een toename van 13% ten opzichte van een jaar eerder en het hoogste aantal sinds 2001. Ook in deze categorie zijn volgens de statistieken de meeste misdrijven aan extreemrechts te wijten.

De zorgwekkende toenames gaan gepaard met een steeds grotere acceptatie van antisemitisme in de algehele Duitse samenleving. Volgens een enquête, waarbij een representatieve groep kort voor de antisemitische aanslag in Halle werd bevraagd, koestert een vierde van de bevolking ten minste sommige antisemitische denkbeelden.

Racismebestrijding

De Kamervragen over rechts-extremisme in Nederland zijn gesteld door Farid Azarkan (DENK), naar aanleiding van de racistische aanslag in het Duitse Hanau in februari dit jaar. Daarbij doodde een terrorist 9 mensen in twee waterpijpcafés die veel bezocht werden door mensen van Turkse afkomst.

Rechts-extremisme is des te gevaarlijker vanwege haatdragende ideologieën ten aanzien van grote en verschillende groepen in de samenleving. Veelal worden immigranten, moslims en mensen met een donkere huidskleur verafschuwd, terwijl Joden worden gezien als verantwoordelijken voor een complot om hun voorbestaan te garanderen.

Hoewel alle vormen van haat en discriminatie op zichzelf kwalijk zijn, heeft dit soms onverwachte gevolgen. Onlangs werd Azarkan op zijn persoonlijke account door een Facebookgebruiker uitgemaakt voor “vuile hond” en “wannabee kk jood”. CIDI’s advies om hiervan aangifte te doen in reactie op Azarkans vraag over de strafbaarheid hiervan, kon van hem op een ‘like’ rekenen. Het incident lijkt helaas niet op zichzelf te staan.