Het Joods Humanitair Fonds (JHF) heeft tienduizend euro subsidie toegekend aan de Israelische vrijwilligersorganisatie Assaf, die zich inzet voor in Israel aankloppende Soedanese vluchtelingen. Assaf wordt voornamelijk ‘bemand’ door studenten en concentreert haar activiteiten in de woestijnsteden Eilat en Beersheva. Daarbij gaat het om een combinatie van sociale hulp en psychologische ondersteuning.
De Soedanese vluchtelingenstroom naar Israel kwam anderhalf jaar geleden op gang. Het betreft zowel moslims als christenen uit de door geweld geteisterde regio’s Darfoer en Zuid-Soedan. De vluchtelingen trekken via de Egyptische Sinaï naar de aangrenzende Negevwoestijn. Het grootste deel van de lange grens tussen Israel en Egypte is niet met hekwerk afgezet en kan, vanwege het woeste landschap, niet effectief door leger en politie worden bewaakt.
Volgens recente schattingen verbleven er in juni ongeveer 2400 Afrikaanse asielzoekers in Israel, waarvan circa 850 uit Soedan en anderen uit Eritrea, Ghana en Kenya. Dagelijks arriveren nieuwe Soedanezen in groepen van 15 tot 20 personen in de Joodse staat.
Israelische ‘aanmoediging’
Soedan en Israel verkeren de facto in staat van oorlog. Als om dat te onderstrepen heeft de Soedanese minister van Binnenlandse Zaken, Zubair Bashir Taha, Israel er vorige week van beschuldigd zijn landgenoten aan te moedigen te emigreren. Volgens Taha exploiteert Israel het vluchtelingenvraagstuk met het doel het imago van Soedan te beschadigen. De minister dreigde terugkerende asielzoekers te zullen vervolgen. Amnesty International en de VN hebben premier Olmert gevraagd hen niet terug te sturen naar doorgangsland Egypte, waar gewapende Arabische en Nubische bendes christelijke asielzoekers hebben aangevallen.
Aanzuigende werking
Alhoewel Israel bij uitstek een land is voor vluchtelingen, weten de autoriteiten met deze niet-Joodse groep geen raad. Gemeentelijke overheden in de Negev hebben geen faciliteiten en budget. Op haar beurt vreest de centrale overheid de aanzuigende werking die een adequate opvang zou kunnen veroorzaken. Volgens Olmerts adviseur voor Sociale Zaken, Vered Swid, gaat het in de meeste gevallen om economische asielzoekers. “Wij verlaten ons op de VN [UNHCR, red.] waar het gaat om het ondervragen van vluchtelingen en het bieden van alternatieven voor hen wier leven wordt bedreigd door terugzending naar Egypte. Israel kan echter niet het adres blijven voor de miljoenen vluchtelingen die in Egypte verblijven. Wij zijn van plan met uitwijzing te beginnen zodra het mechanisme daarvoor is gerealiseerd”, aldus Vered. Volgens andere Israe-lische functionarissen heeft Egypte toegezegd de asielzoekers terug te nemen en te zullen beschermen, maar aan dat laatste wordt door woordvoerders van de in Israel verblijvende Soedanezen hardop getwijfeld. Daarnaast wordt gevreesd dat Egypte teruggezonden asielzoekers naar Soedan zal deporteren.
Hooggerechtshof
De kille houding van de Israelische autoriteiten heeft onder de bevolking veel weerstand opgeroepen. Daarbij speelt een voorname rol dat veel asielzoekers afkomstig zijn uit door genocide getroffen delen van Soedan. Vorig jaar oordeelde het Israelische hooggerechtshof om die reden dat de asielzoekers niet mogen worden gedetineerd. Sindsdien worden nieuwe asielzoekers slechts kort vastgehouden, om uit te kunnen sluiten dat het om terroristische infiltranten gaat, en kunnen zij zelfs op de arbeidsmarkt participeren. Dat deze beleidswijziging een aanzuigende werking heeft gehad wordt onderschreven door het Israelische Comité voor de Belangen van Vluchtelingen uit Darfoer. Volgens woordvoerder Eytan Schwartz is het nieuws onder in Egypte verblijvende Afrikanen gaan rondzingen dat je na het oversteken van de Egyptisch-Israelische grens maar 24 uur wordt vastgehouden en daarna in Eilat aan het werk kunt. Dat heeft de houding van de Israelische beleidsmakers verhard. “Er was een moment dat Israel het probleem [van de Soedanese asielzoekers] op een moreel verantwoorde wijze wilde oplossen, maar toen begonnen er mensen met financiële motieven uit andere Afrikaanse landen te arriveren”, aldus Schwartz.
Inmiddels heeft de Israelische regering besloten op de grens met Egypte een elektronisch veiligheidshek te plaatsen, dat een einde moet maken aan de vluchtelingenstroom en de smokkel van wapens en drugs.