Het fenomeen van de delegitimatie van de staat Israel in de internationale arena is wel bekend: anti-Israel demonstraties in heel Europa stellen Israel en zionisme gelijk aan ‘kolonialisme’, ‘apartheid’ en andere kwade activiteiten. De voortdurende koppeling van Israel aan dergelijke anathema’s creëert een omgeving waarin het aannemen van een negatieve houding tegenover Israel als wenselijk of zelfs edel beschouwd zou worden.
Ingezonden door Isabel de Jong.
In licht van dit fenomeen is een onderzoek uitgevoerd naar de manier waarop Israel wordt afgebeeld, en mogelijk gedelegitimeerd, in de Nederlandse pers. Hierbij is gekeken naar de berichtgeving van de Nederlandse pers met betrekking tot Israel gedurende een periode van 14 maanden voorafgaand aan de Nederlandse verkiezingen van maart 2017. Deze aanpak is gebaseerd op literatuur die aantoont dat buitenlandse berichtgeving invloed heeft op de publieke opinie, en op zijn beurt, de vormgeving en implementatie van beleidsrichtlijnen.
Het onderzoek toont aan dat Israel onder een Nederlands vergrootglas ligt, met meer dan 350 artikelen omtrent Israel in de zes grootste Nederlandse kranten – het Algemeen Dagblad, de Telegraaf, Metro, de Volkskrant, NRC Handelsblad en Trouw – in een periode van 14 maanden. De hoeveelheid artikelen over de verschillende behandelde thema’s met betrekking tot Israel verstilde (soms aanzienlijk) per krant.
De grote meerderheid aan artikelen met betrekking tot Israel in de Nederlandse pers ging over gebeurtenissen gerelateerd aan het Israelisch-Palestijns conflict.
De meest prominente kwestie in de Nederlandse berichtgeving vis-a-vis Israel was de nederzettingen (221 artikelen). Hierbij werden de nederzettingen o.a. herhaaldelijk besproken als ‘illegaal’, als een ‘centraal obstakel voor vrede’ en in de context van geweld. Verder zouden Israel en de internationale gemeenschap steeds ‘verder uit elkaar groeien’.
Ook het democratische karakter van Israel werd regelmatig besproken (56 artikelen). Hierbij werden o.a. zowel invloeden uit de Israelische leiderschap als de Israelische maatschappij besproken.
De berichtgeving over pogingen om Israel te delegitimeren bleven relatief klein (35 artikelen) en omvatten diverse houdingen tegenover de BDS-campagne.
Artikelen over onderwerpen los van het conflict, waaronder innovatie en cultuur in Israel, kwamen ook veel minder voor (23 artikelen). Als gevolg zou het beeld van de staat Israel in het Nederlandse gemoed voornamelijk gelijk staan aan het Israelisch-Palestijnse conflict.
Hoewel de Nederlandse pers de staat Israel niet direct delegitimeert, kan de overvloed aan berichtgeving over beladen kwesties worden verwacht negatieve percepties van de staat te koesteren.
Het onderzoek duidt aan dat wanneer bij het evalueren van de internationale status van Israel slechts wordt gefocust op berichtgeving over inspanningen om Israel te delegitimeren vanuit het maatschappelijk middenveld, zoals de BDS-campagne, dit slechts een gedeeltelijk beeld oplevert. Om het fenomeen van de delegitimatie van Israel beter te kunnen begrijpen, is het nodig om de reikwijdte te verbreden om een meer gebalanceerd beeld te krijgen van trends in activiteiten en schommelingen in de publieke opinie over relevante kwesties.
Verder zou media-aandacht over activiteiten gericht op het tegengaan van pogingen om Israel te delegitimeren belangrijk zijn om berichtgeving betreffende het fenomeen te balanceren. Naast het vermogen om specifieke pogingen om Israel te delegitimeren succesvol tegen te gaan, zijn dergelijke tegeninspanningen constructief in hun vermogen om de berichtgeving van dit fenomeen met tegengestelde narratieven te balanceren.
**Het volledige onderzoeksrapport is terug te vinden op de website van het Institute for National Security Studies (INSS): Hatuel-Radoshitzky, Michal and De Jong, Isabel, “Israel and Delegitimization in Europe: The Netherlands Case Study,” Strategic Assessment, 20(4), January 2018.