Het was vorige week een jaar geleden dat de journaliste Shireen Abu Akleh om het leven kwam. In een opinieartikel in de Trouw schreven Jonkman en Sasse dat ‘de geweldsinzet (waarschijnlijk) opzettelijk was’ en spreken ze verderop zelfs over moord. Dit is een onjuiste conclusie, die niet te trekken valt op basis van de nu bekende informatie.
Verantwoordelijkheid
Op 11 mei 2022 kwam Shireen Abu Akleh om het leven. Zoals Sasse en Jonkman terecht stellen zijn er meerdere onderzoeken die erop wijzen dat de kogels uit het geweer van een Israelische militair daar verantwoordelijk voor waren. Onderzoek van het Israelische leger bevestigde dat eveneens. Echter niet onomstotelijk, omdat de kogel (die na veel gedoe toch onderzocht kon worden door Israel, in samenwerking met Amerika) dusdanig beschadigd was dat uitsluitsel niet meer kon worden gegeven.
De onvermijdelijke vervolgvraag is dan: was er sprake van opzet om een journalist dood te schieten? In dat geval kunnen we spreken van doodslag of moord, zoals we dat in Nederland zouden noemen. Jonkman en Sasse zeggen hierover dat ‘meerdere onderzoeken bovendien stellen dat de geweldsinzet (waarschijnlijk) opzettelijk was.’ Op welke onderzoeken wordt hier gedoeld? De onderzoeken van bijvoorbeeld The New York Times en Bellingcat zeggen weinig tot niets over het opzet van de daad. Zo stelt The New York Times: ‘The Times found no evidence that the person who fired recognized Ms. Abu Akleh and targeted her personally’. Bellingcat’s onderzoek zegt dat het patroon van schieten ‘points to the possibility of intentional targeting of the journalists by the shooter’. Onderzoek van Al Jazeera concludeert dat er wel sprake is van opzet, door de manier waarop de kogel Abu Akleh heeft geraakt in combinatie met het feit dat zij duidelijk herkenbaar was als journalist.
Indirect bewijs
We noemen dit ook wel indirect bewijs, of zoals dit zo mooi in het Engels heet: circumstancial evidence. Het belangrijkste onderdeel van opzet is namelijk enkel te vinden in het hoofd van degene die heeft geschoten en de manier waarop deze persoon zich heeft gedragen. Daar weten we niets van, simpelweg omdat de onderzoeken daar niet naar hebben gekeken. Enkel het onderzoek van het Israelische leger nam dit onder de loep. De IDF heeft ook de soldaten gehoord die betrokken waren bij de operatie. Nergens bleek dat sprake was van opzet.
Vanzelfsprekend zal dit een onderzoek zijn dat voor Jonkman en Sasse weinig waarde heeft. Voor hen staat al vast dat er ‘een moord’ is gepleegd. Vanuit strafrechtelijke optiek is dat lastig te begrijpen, aangezien het bewijs om deze stelling te staven simpelweg ontbreekt. Het lijkt er dan ook vooral op dat Jonkman en Sasse met een politieke bril kijken. Daarom wordt de dood van Abu Akleh ook geplaatst in een oproep om Israel via het internationaal recht aan te pakken. Dat is betreurenswaardig en brengt het conflict ook zeker niet tot een oplossing. Wat wel passend zou zijn is een oproep aan Israel om alsnog een strafrechtelijk onderzoek uit te voeren. Dat is van groot belang, want het gaat immers om de dood van een onschuldige journalist. Dan past het om een strafrechtelijk onderzoek uit te voeren.