Steeds vaker horen we berichten over vermeende Israelische aanvallen op ziekenhuizen. De totale blokkade van de afgelopen weken heeft zeker grote invloed gehad op de gezondheidszorg in de Gazastrook. Wie alle berichten op zich in laat werken zou verwachten dat alle ziekenhuizen intussen rokende puinhopen zijn geworden. Toch is het beeld genuanceerder. Daarbij komt dat er steeds minder kritiek te horen is op Hamas, dat de hospitalen wel degelijk gebruikt en misbruikt.
Ziekenhuizen
Aanvallen op of in de omgeving van ziekenhuizen liggen gevoelig. Al sinds begin 2024 circuleren berichten dat de gezondheidszorg in Gaza op omvallen staat. De voorbeelden zijn legio. In januari, april, mei en december 2024 en in januari 2025 stelden verschillende organisaties en nieuwsmedia dat de gezondheidszorg was ingestort. Hierbij zijn grote woorden gebruikt, die suggereerden dat er geen gezondheidszorg meer was. De organisaties wilden waarschuwen voor een grote crisis, maar het risico is dat de berichtgeving wordt ingezet om Israel te demoniseren.
Volgens gegevens van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) zijn er in totaal 36 ziekenhuizen in de Gazastrook. Er zijn op dit moment nog 19 ziekenhuizen operationeel in de Gazastrook, aldus de WHO. Zeker in het noorden van de Gazastrook is de situatie nijpend. Daar zijn meerdere ziekenhuizen die niet meer functioneren. Maar de gezondheidszorg bestaat nog steeds. Regelmatig horen we berichten van ziekenhuizen die gesloten worden. Maar vaak krijgen we niet meer de berichten mee dat de ziekenhuizen weer geopend worden.
Humanitair oorlogsrecht
Het uitgangspunt in het humanitair oorlogsrecht is dat ziekenhuizen beschermde gebouwen zijn. Deze faciliteiten mogen geen doelwit zijn van militaire aanvallen. De uitzondering is echter te vinden in artikel 19 van de Vierde Geneefse conventie: ““De bescherming waarop burgerziekeninrichtingen recht hebben, zal niet eindigen, tenzij daarvan, buiten haar menslievende taak, gebruik wordt gemaakt voor het plegen van voor de vijand schadelijke handelingen. De bescherming zal echter eerst eindigen na een sommatie waarbij, in alle daarvoor in aanmerking komende gevallen, een redelijke termijn is gesteld en waaraan geen gevolg is gegeven.”
Israel stelt dat Hamas wel degelijk gebruik maakt van ziekenhuizen en voert daarom soms wel militaire operaties uit in of rondom ziekenhuizen. Het punt is dat er veel onduidelijkheid is over deze aanvallen.
European Hospital
Een voorbeeld van een aanval in de buurt van een ziekenhuis is het “European Hospital” in Khan Younis. Op 13 mei voerde het Israelische leger een aanval uit met bunker busters, munitie die gericht is op het vernietigen van bunkers. Die penetreert eerst diep in de grond, voordat de bom explodeert. Er verschenen beelden van inslagen vlakbij het ziekenhuis, waarbij burgers moesten rennen voor hun leven. Een man die vlakbij de ingang van het ziekenhuis zat en slechts enkele meters verwijderd was van de inslag overleefde het wel, juist omdat het ging om een bom die eerst diep in de grond penetreert.
Er waren meerdere inslagen rondom het ziekenhuis, maar niet op het ziekenhuis zelf. Wel raakte het ziekenhuis ook beschadigd, zo blijkt uit videobeelden. Israel stelde dat de aanval gericht was op Mohammed Sinwar, de broer van eerder gedode Hamasleider Yahya Sinwar. Hij zou zich bevonden hebben in een tunnelcomplex onder het ziekenhuis. Experts van de BBC stelden vast dat er in ieder geval wel iets onder grond was, gezien het instorten van de grond. Tegelijkertijd stelde de BBC dat Israel geen verder bewijs deelde dat er daadwerkelijk een Hamastunnel was onder het ziekenhuis.
De aanvallen van Israel hebben wel geleid tot een volledig evacuatie van het ziekenhuis, omdat het ziekenhuis beschadigd is. Ook heeft het ziekenhuis geen toegang meer tot schoon water. De aanval heeft dus grote consequenties.
Dood Mohammed Sinwar
Een paar dagen later kwamen echter wel degelijk berichten naar buiten dat Mohammed Sinwar wel degelijk gedood was bij de aanval. Hij functioneerde als militaire leider van Hamas. Dat zou bevestigd zijn door Saudische bronnen. Dat is op zijn minst wel opvallend. Wat net zoals Israel niet zomaar ziekenhuizen aan mag vallen, zo mag Hamas ook geen gebruik maken van ziekenhuizen als schild. Maar als dat bericht naar buiten komt, dan blijft het oorverdovend stil.