Opinie: hopen op een kopie van Merkel

IN ANTISEMITISME / Door: JOS HUMMELEN / 25 nov 2021 DUITSLAND EU MERKEL

Na zestien jaar Angela Merkel, was Duitsland nog langer niet ‘Merkelmüde’ en koos voor een kopie van de staatsvrouw: Olaf Scholz. Tijdens de verkiezingen profileerde Scholz zich als de nieuwe Merkel en inmiddels heeft hij zelfs haar bekende handgebaren overgenomen. Laten we hopen dat Scholz ook haar visie betreffende antisemitisme en de steun voor Israel overneemt.

Bondskanselier Angela Merkel (CDU) en haar opvolger Olaf Scholz (SPD) in de Bundestag. (Bron: Twitter / @Telegraph)

Nu er een nieuwe coalitie is gesmeed in Duitsland, komt er officieel een einde aan de regeerperiode van Angela Merkel. Israeli’s en Joden over de hele wereld zullen deze wereldvrouw missen. Ze had in de zestien jaar dat ze leiding gaf aan Duitsland altijd nauwe betrekkingen met Israel en bevocht in haar eigen land het antisemitisme. De meeste oud-bondskanseliers worden geassocieerd met een heel specifiek thema waarvoor zij staan. Konrad Adenauer over het ‘Wirtschaftswunder’, Willy Brandt voor de ‘Ostpolitik’, Helmut Kohl voor de ‘Wiedervereinigung’ en Gerhard Schröder voor ‘Agenda 2010’. Merkel zal herinnerd worden vanwege ‘Wir schaffen das’, maar moet ook zeker herinnerd worden om haar open en bewuste blik op Israel en haar harde vuist tegen het antisemitisme.   

Voor antisemitisme geen plaats in Duitsland

Merkel nam in eigen land het antisemitisme, als gif voor de hele samenleving, heel serieus. Toen er antisemitische leuzen werden gescandeerd tijdens een protest, zei ze: “Iedereen die bij zulke protesten zijn haat tegen Joden uit, misbruikt zijn recht om te demonstreren.” Merkel was zich altijd bewust van het verschrikkelijke verleden van haar land met de Joden. Ze heeft zich een kwetsbare en dus echte leider getoond door dat juist niet te verbergen of te bagatelliseren.

Zo werd ook de diepe link van de BDS-beweging met antisemitisme erkent, wat door de Reichstag vertaald werd naar beleid. Nederland kan hiervan leren en moet scherper zijn op anti-Israelisch sentiment dat over kan slaan in antisemitisme. Natuurlijk is kritiek op Israel legitiem, maar de juist die grens moet bewaakt worden. Merkel begreep als geen ander waar antisemitisme toe kan leiden.

Andere Europese ‘leiders’ zijn minder happig om hun eigen geschiedenis zo manmoedig te lezen. In Polen, bijvoorbeeld, probeert de regerende partij juist de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog om te buigen, waardoor de rol van de Poolse collaborateurs in de verschrikkingen wordt weggemoffeld. De geschiedenis wordt herschreven om gevoelens van nationalisme te ondersteunen. Collaboratie en pogroms door Polen worden zoveel als mogelijk schoongewassen, en het voor- en naoorlogse Poolse antisemitisme weggewuifd. Hoe Duitsers omgaan met hun eigen recente geschiedenis en wat zij hun kinderen vertellen, is een voorbeeld voor ons allemaal.

Juist het land dat de Holocaust uitvoerde, werd hier na de oorlog duidelijk op terechtgewezen, en doet sindsdien geen enkele (officiële) poging om zijn rol te minimaliseren. Het tegenovergestelde was het geval. In Israel sprak Merkel: “De Shoah vult ons Duitsers met schaamte.” Ze draaide er niet omheen en ging verder: “Ik buig voor de slachtoffers, ik buig voor de overlevenden en voor die mensen die hen hielpen overleven.” Juist een leider weet ook wanneer het hoofd te knikken. Die houding verdient navolging van Scholz, de kersverse bondskanselier. 

Israelische veiligheid als Duitse Staatsräson

Merkel was een leider die de ‘bijzondere band’ tussen Duitsland en Israel waardeerde en koesterde. Ze noemde het een ‘historische verantwoordelijkheid’ van Duitsland om Israel te steunen. Daarbij gaf ze als kanselier aan dat de veiligheid van Israel nooit onderhandelbaar mag zijn, de veiligheid van Israel is van historisch belang voor de Bondsrepubliek Duitsland. Geen wonder dat de Israelische premier Naftali Bennett haar een ‘vriendin van Israel‘ noemde. maar een goede vriendin kan ook zeer kritisch zijn, want bij ontmoetingen met Israelische politici vergat ze de Palestijnen niet en moedigde Israel aan om vrede te zoeken. Israel zoekt nu in Duitsland naar een nieuwe vriend.

In de Merkel-jaren konden Israeli’s bouwen op de Unterstützung vanuit Berlijn. Laten we hopen dat de nieuwe bondskanselier ook een echte leider wordt. Een leider die de juiste keuzes maakt, deze goed uitlegt en afrekent met virulent antisemitisme en Israel als waardige partner ziet. De eerste tekenen zijn goed. Dit staat er namelijk in het coalitieverdrag:

Die Sicherheit Israels ist für uns Staatsräson. Wir werden uns weiter für eine verhandelte
Zweistaatenlösung auf der Grundlage der Grenzen von 1967 einsetzen. Die anhaltende Bedrohung des
Staates Israel und den Terror gegen seine Bevölkerung verurteilen wir. Wir begrüßen die begonnene
Normalisierung von Beziehungen zwischen weiteren arabischen Staaten und Israel. Wir machen uns
stark gegen Versuche antisemitisch motivierter Verurteilungen Israels, auch in den VN.

Koalitionsvertrag 2021-2015 SPD, Die Grünen, FDP