Oslo-Akkoorden: Abbas voegt het woord bij de daad

abbasDe Palestijnse Autoriteit acht zich niet langer gebonden door de Oslo-akkoorden, zei PA-president Mahmoud Abbas gisteren tegen de Algemene Vergadering van de VN. Abbas had tevoren aangekondigd dat zijn speech een ‘bom’ zou bevatten; dat moest dan denkelijk deze uitspraak zijn. In de praktijk houdt de PA zich al enige tijd niet aan de akkoorden. Die bepalen dat geen van de partijen eenzijdige acties zal ondernemen die de status quo veranderen; dit heeft de PA wel gedaan, bijvoorbeeld door lid te worden van het Internationaal Gerechtshof.
Gisteren wapperde ook voor het eerst de Palestijnse vlag voor het VN-gebouw. 

1999

De Akkoorden, die dateren uit de jaren 90, zijn in feite al langer achterhaald omdat zij het startpunt moesten zijn voor verdere stappen naar een vredesverdrag dat er al in 1999 had moeten zijn. De PA werd in het leven geroepen als autoriteit waaraan Israel geleidelijk aan steeds meer zeggenschap zou overdragen in de gebieden, naarmate de onderhandelingen zouden vorderen. Abbas legde gisteren de volledige verantwoordelijkheid voor het steeds weer mislukken daarvan bij Israel, hoewel de PA al enige ver gaande voorstellen heeft afgewezen.
Intussen heeft Israel in 2005 de Gazastrook ontruimd, maar die wordt nu bestuurd door Hamas. Het aantal inwoners van Israelische nederzettingen op de Westoever is ruimschoots verdubbeld. Het oprichten van de PA is misschien nog de grootste verworvenheid van de Akkoorden. De PA is de grootste werkgever op de Westoever. Door de relatieve rust zijn ook de levensomstandigheden van de Palestijnen daar verbeterd. Zij hebben het veel beter dan de inwoners van de Gazastrook, maar van een zelfstandige economie en goed functionerende staatsinstellingen is geen sprake.

Positie Abbas

De PA beheert nu zo’n 38% van de Westelijke Jordaanoever en Abbas lijkt steeds meer steun te verliezen van de bevolking. Bij een recente opiniepeiling vond tweederde van de ondervraagden dat hij moet aftreden en zei een meerderheid niet meer te geloven in onderhandelingen met Israel die tot een twee-statenoplossing zullen leiden.
Abbas’ mandaat is allang verlopen. Hij werd in 2005 gekozen voor vier jaar en is nu bezig aan zijn elfde jaar. In de afspraken met Hamas voor het installen van een Eenheidsregering stond dat die algemene verkiezingen moest voorbereiden op de Westoever en in de Gazastrook, maar dat is niet gebeurd en de Eenheidsregering functioneert niet door onderlinge strijd. Volgens commentatoren is Abbas bang deze verkiezingen te verliezen.

Geen alternatief

Abbas gaf in zijn speech geen duidelijk alternatief voor de weg die in de Akkoorden is uitgezet. Hij riep donorlanden op om “steun te blijven geven aan een beter leven voor ons volk en aan onze pogingen onze staatsinstellingen te ontwikkelen” en deed een beroep op de VN “om internationale bescherming te bieden aan het Palestijnse volk”. Abbas zet in toenemende mate in op druk van de VN, in plaats van onderhandelingen met Israel, om te komen tot een Palestijnse staat.

In zijn speech waarschuwde Abbas dat de situatie in Jeruzalem ‘gevaarlijk’ was. Al eerder waarschuwde hij voor een ‘derde intifada’ tijdens Soekot, iets waartoe Hamas al veel langer oproept. Al sinds het Joods nieuwjaar zijn er vrijwel voortdurend rellen in Jeruzalem, aangewakkerd door beschuldigingen dat Israel de status quo op de Tempelberg zou willen veranderen.
De Israelische premier Netanyahu reageerde op Abbas’ uitspraken met een oproep om rechtstreekse onderhandelingen te hervatten.