Het is een trend die in de afgelopen jaren al is begonnen, maar de recente ontwikkelingen in Israel laten zien dat politiek Den Haag zich, als het om Israel gaat, steeds duidelijker profileert in twee kampen. Maar hoe zit dat nu precies?
Credits: Sjaak Kempe
In de eerste twee maanden van 2023 heeft Israel veelvuldig de bühne van de Tweede Kamer bereikt. Als we de schriftelijke vragen, de focus op Israel in de buitenlandcommissie, antwoorden van ministers, en moties bij elkaar optellen dan staat de teller voorlopig op 26. Dit betekent dus dat Israel op 26 verschillende keren het hoofdonderwerp van gesprek is geweest. De keren dat Israel terloops wordt genoemd, zouden dit aantal gemakkelijk verdubbelen. Ook zien we dat de scheiding tussen politiek links en rechts steeds duidelijker wordt.
Disproportionele focus
Koplopers in het stellen van Kamervragen aan de minister zijn zonder twijfel de Socialistische Partij (SP) en GroenLinks. Zij worden gevolgd door de Partij van de Arbeid (PvdA), DENK en Democraten 66 (D66). Er is ook een duidelijke lijn zichtbaar in de inhoud van hun Kamervragen. De vragen worden meestal gesteld na een opleving van geweld tussen Israel en de Palestijnen en worden tot nu toe altijd betrokken op het Israelische nederzettingenbeleid. Dit geeft te denken.
Ook als er aanslagen worden gepleegd in Israel, waarbij Israelis worden vermoord, worden de vragen nog steeds gesteld in het licht van het nederzettingenbeleid. Kamerlid Van der Lee (GroenLinks) presteerde het om de moord op 7 Israelische burgers nabij een synagoge in Jeruzalem te veroordelen, maar ook te zien als ‘een reactie op’ een Israelische antiterreuractie in Nablus. Een paar zinnen later wordt de democratisch gekozen regering in Israel zelfs ‘een regime’ genoemd. Dit is op z’n minst merkwaardig. Geweld veroordelen is terecht, maar de oorzaak leggen bij één partij is dat nooit.
Jasper van Dijk (SP) en Tunahan Kuzu (DENK) lopen er ook niet voor weg om Israel een apartheidsregime te noemen. Dit is een heftige beschuldiging. Het zou namelijk betekenen dat Israel een gestructureerd overheidsbeleid voert dat gestoeld is op het classificeren van Palestijnen als minderwaardig. Het conflict is heel complex en er gebeuren aan weerszijden vreselijke dingen, maar deze beschuldiging is nergens op gebaseerd behalve op een aantal rapporten van Amnesty International en Human Rights Watch.
Israel draagt alle verantwoordelijkheid
Het wegzetten van Israel als ‘regime’ of als ‘apartheidsstaat’ draagt op geen enkele wijze bij aan het voeren van een dialoog. Daarnaast lijken de heren Van Dijk en Kuzu geenszins van plan om enige vorm van verantwoordelijkheid te leggen bij de Palestijnse Autoriteit (PA). En dat is toch opvallend, aangezien President Abbas al 18 jaar de leiding heeft over de PA zonder enige vorm van verkiezingen gedurende deze jaren. Mede daardoor is de PA haar legitimiteit aan het verliezen onder Palestijnse bevolking. Abbas heeft geen enkele bevoegdheid in de Gazastrook, waar terreurbeweging Hamas de dienst uitmaakt. Ook de terreurcellen van Hamas, PFLP en de Islamitische Jihad op de Westelijke Jordaanoever heeft Abbas niet onder controle. Zijn legitimiteit is in het geding en dat komt de stabiliteit op de Westelijke Jordaanoever niet ten goede.
Israel wordt, zoals al gezegd, ook terloops genoemd tijdens debatten. Tijdens één van de debatten van de Commissie Buitenlandse Zaken sprak Kati Piri (PvdA) over de noodzaak om aan te dringen op de-escalatie in het conflict tussen Armenië en Azerbeidzjan in het grensgebied Nagorno-Karabakh. Hier sloten alle politieke partijen zich bij aan. Piri vervolgde haar spreektijd door ook aan te geven dat ‘de-escaleren wel lastig is, als Israel drones blijft verkopen aan Azerbeidzjan’. Verbaas u niet, verwonder u slechts!
Andere koers
Er zijn gelukkig ook voldoende partijen, die een andere lijn kiezen met betrekking tot Israel. In 2023 zijn de SGP en JA21 tot nu toe het actiefst als het gaat om schriftelijke vragen aan de minister. De SGP heeft meerdere malen vragen gesteld aan de minister met betrekking tot het disproportionele stemgedrag binnen de Verenigde Naties. Hierover schreven wij dit jaar al een artikel, waaruit blijkt dat Israel vaker onderwerp van stemming is dan Irak, Syrië en Afghanistan en alle andere landen op de wereld bij elkaar.
De vragen hierover kwamen zowel uit de Eerste als de Tweede Kamer. Ook binnen de Commissie Buitenlandse Zaken waren beide partijen proactief in streven naar een rechtvaardige benadering van Israel. Als reactie op bovenstaande woorden van Piri (PvdA) reageerden, zowel Eppink (JA21), als Van der Staaij (SGP) zeer verbaasd. ‘Kritiek op Israel mag, maar Israel betrekken bij ieder conflict op de wereld is niet juist’, spraken zij gezamenlijk uit. Van der Staaij ging verder en vroeg zich af waarom de focus op Israel altijd betrekking heeft op het conflict met de Palestijnen. ‘Israel heeft zo veel meer te bieden’, zei hij.
Stilte en actie rondom CIDI
Toen CIDI en directeur Naomi Mestrum twee weken geleden op een sanctielijst werden geplaatst door Iran, vanwege ‘steun aan terreur’, kwamen meer partijen in actie. De Partij voor de Vrijheid (PVV) was de eerste om Kamervragen te stellen aan de minister. Zij werden al gauw gevolgd door Don Ceder (ChristenUnie) en een gezamenlijk initiatief van de SGP en JA21. Bij de linkse partijen bleef het oorverdovend stil. Geen Kamervragen en geen reactie. Nu gaan vragen over CIDI niet direct over Israel, maar een verband is er natuurlijk wel. De partijen in het politieke midden zijn minder actief in het stellen van vragen aan de minister en het indienen van moties. Zij spreken zich uit wanneer dit echt nodig is en proberen een zo genuanceerd mogelijke koers te varen. Juist ook deze partijen spraken zich uit tegen het plaatsen van CIDI op de sanctielijst.
Inconsequentie voert de boventoon
De verschillende flanken binnen de Nederlandse politiek lijken zich dus steeds duidelijker te willen profileren. De meeste partijen op de linkerflank positioneren zich stapsgewijs openlijker tegen Israel. De volledige verantwoordelijkheid van het conflict ligt bij Israel, woorden als ‘apartheid’ en ‘regime’ passeren regelmatig de revue. De partijen op de rechterflank kiezen de tegenovergestelde weg, maar zijn ook niet bang om kritiek te uiten op Israel. Doe dit eerlijk en benader Israel, zoals ieder ander land wordt benaderd. Het gaat namelijk fout wanneer de focus meer op Israel ligt dan op andere landen bij elkaar. De Taliban ontspringt voorlopig nog de dans en ook over de mogelijke vergiftiging van schoolgaande jonge vrouwen en meisjes in Iran blijft het oorverdovend stil. De vraag blijft; waarom?