Zondagavond behandelde het Human-programma ‘Medialogica’ de Maccabi-rellen van november vorig jaar. Een onderzoeksjournalist die het programma had gemaakt sprak ook in de podcast van Argos. De teneur van het programma was daarin goed omschreven: ‘de belangrijke rol van Hasbara: de propagandamachine van Israel’. Het kan goed zijn om kanttekeningen te maken bij het frame, maar hier worden de slachtoffers in de kou gezet en de waarheid (media)geweld aangedaan.
(bron: Medialogica)
November
In de nacht van 7 op 8 november vonden er tientallen mishandelingen plaats in Amsterdam, waarvan Maccabi Tel Aviv voetbalfans het slachtoffer waren. De avond daarvoor waren er al kleine opstootjes geweest. Een Maccabi-fan had een taxi beschadigd en een groep Maccabi-fans haalde op het Rokin een Palestijnse vlag van een pand. Tegelijk verscheen er ook een filmpje van een Maccabi-fan die in de gracht zwom en “Free Palestina” moest zeggen. Na de dreiging van geweld door taxichauffeurs verschansten tientallen Israelische fans zich in een casino. Daarna keerde de rust grotendeels weer terug, tot de uitbarsting na de wedstrijd tussen Ajax en Maccabi Tel Aviv.
Het geweld van de flitsaanvallen stond echter op geen enkele manier in verhouding tot wat er daarvoor gebeurd was. De Nederlandse inlichtingendienst AIVD heeft zich eerder al gebogen over het geweld. Ze constateerden dat in een tijdsbestek van zo’n anderhalf uur relschoppers in de binnenstad hit-and-runacties pleegden op vermeende Israelische supporters. Zij schreven hierover: “De AIVD beschouwt het die avond gebruikte geweld als extremistisch en als ondermijnend voor de democratische rechtsorde van Nederland.”
Ook de rechter constateerde dat in de veroordelingen van de verdachten: “De rechtbank benadrukt evenwel dat deze context geen enkele rechtvaardiging biedt voor het oproepen tot en gebruiken van fysiek geweld tegen de Israëlische supporters die voor een voetbalwedstrijd te gast waren in Amsterdam.”
Aantallen
De aantallen spreken boekdelen. Het Openbaar Ministerie had zo’n 122 verdachten in beeld. Volgens Het Parool ging het om tien Maccabi-aanhangers, de rest waren Palestinasympathisanten en relschoppers. Vanuit Israel kwamen er 250 getuigenverklaringen en aangiften binnen. Ongeveer 60 Israelische slachtoffers worden in Nederland vertegenwoordigd door advocaten. Uit gegevens van de politie weten we dat vijf gewonde Maccabi-supporters zijn opgenomen in het ziekenhuis. Zo’n 20-30 supporters met lichte verwondingen zijn opgevangen in Amstelveen.
In Medialogica wordt kritiek geuit op de term scooterjeugd en de link die is gelegd met mislukte integratie. Het gevolg is nu dat het vooral gaat om deze discussie. Het is natuurlijk een beetje onzinnig om op basis van deze rellen te beweren dat de gehele integratie is mislukt of dat alle moslims in Nederland geweld zouden gebruiken. Maar de namen van de daders die zijn veroordeeld spreken wel boekdelen: Cenk D., Kamal I., Mohammed B., Umutcan A., Sefa Ö., Karanveer S., Rachid O. en Mounir M.
Het noemen van deze namen is geen racisme of specifiek islamofobie. Dit zijn de feitelijke daders. Helaas zijn hieruit verkeerde en generaliserende conclusies getrokken.
Bloemlezing
De geweldplegers deelden informatie met elkaar via appgroepen. De taal die hierin is gebezigd laat niets aan de verbeelding over. Ze spreken hier over het aanvallen van ‘zionisten’. “Jagen in groepen door de stad”, “Laten we massaal op Joden jacht gaan in de stad”. Maar ook: “We moeten die kk Joden laten voelen wat ze onze broeders aan hebben gedaan”. “1e knockdown hahahahahaha”, “kk hoerenkind paspoort afgepakt.”
Ook in de uitspraken van de rechtbank wemelt het van de antisemitische en opruiende uitspraken. Een van de verdachten deelde een foto van Anne Frank in de groepsapp, met daarbij de tekst “lachgas is voor losers. Ik gebruik Zyklon B.” Ook deelde hij foto’s van Hitler met teksten zoals “kzeg gas erop” en “aufkankeren”. In de app stuurde hij ook “Hamas Hamas alle joden aan het gas”.
Een andere verdachte deelt een video van een slachtoffer dat gedwongen wordt om Free Palestine te roepen en daarna wordt mishandeld. Hij vraagt en passant of iemand nog een vrachtwagen heeft om vol op ze in te rijden. Hij deelde locaties van beoogde slachtoffers en riep op om te “jagen jagen jagen”.
Beheerder
Nog weer een andere verdachte was beheerder van een beruchte groepsapp, genaamd Buurthuis 2. Hij zei: “dan vecht je tegen die Joden”. Ook zei hij “zijn overal, sloop ze”. Ook reageerde hij op een vraag in de appgroep, namelijk “Is die eerste trein met Joden al gekomen”. Verdachte reageerde: “Nee vertraging hitler heeft speciale laten komen met gas erin”.
Een andere had een cobra (zwaar illegaal vuurwerk) bij zich en die zat in een andere appgroep. Daarin stond onder meer: “Kk Israel”, “Bitje in en raggen”, “Ja die idf soldaten uit israel zijn ook hier”, “broer daar moet je gewn met vrachtwagen op in rijden”. Daarnaast deelden verdachten bijvoorbeeld vluchtgegevens van vliegtuigen naar Tel Aviv.
Een laatste verdachte zei onder meer in een groepsapp: “Insha allah zijn er doden gevallen bij de Jode”, “Laffe kk joden” en “Deze kans krijg ik miss nooit meer. Om kk joden te slaan jerusalem”.
Omgekeerde wereld
Kortom: eigenlijk alle verdachten die veroordeeld zijn hebben opruiende en antisemitische taal gebezigd. Daarbij komt dat het Openbaar Ministerie slechts een beperkt aantal daders heeft kunnen identificeren. Vele tientallen daders zijn dus weggekomen met het plegen van geweld, opruiing en antisemitisme.
Het is daarom heel bevreemdend om in de uitzending te horen spreken over ‘plegers van genocide’ die hier op bezoek kwamen. Niet dat de Maccabi-voetbalfans nu allemaal enorme lieverdjes zouden zijn. Het gaat immers gedeeltelijk ook om hooligans. Hoofddocent Anya Topolski maakt zich zorgen om hun aanwezigheid en gedrag. Ze zegt: “Hoe kunnen mensen met zoveel agressie hier komen”, want in haar ogen zijn ze bezig met een genocide. Maar de geweldsuitbarsting was nu juist bijna geheel gericht tegen de Maccabi-supporters. Waarom gaat het dan niet over de dynamiek onder de Nederlandse daders? Hoe kan het dat zij zo opgehitst zijn dat ze plots in staat zijn om zulk enorm geweld te plegen? Of zoals de journalisten van Human hadden moeten onderzoeken: wat is de rol van de media hierin?
Pot verwijt de ketel
Medialogica onderzoek volgens eigen zeggen: “het verschil tussen beeld en werkelijkheid. Media dienen als gids om greep te krijgen op de werkelijkheid. Maar in hoeverre zijn ze een betrouwbare gids?” Het is bijna ironisch te noemen dat ze vervolgens eigenlijk zelf een volledig ander beeld neerzetten van wat er nu gebeurd is. Het feit dat meer dan honderd Nederlandse verdachten zich schuldig hebben gemaakt aan geweldpleging en opruiing komt geheel niet ter sprake. Ook de tientallen Israelische slachtoffers worden niet genoemd.
Het klopt inderdaad dat de Israelische regering olie op het vuur gooide, net als sommige Nederlandse politici. Op zich is het goed om hierop de vinger te leggen. Maar gezien het bovenstaande hoeft het toch geen betoog dat er sprake was van een enorme geweldexplosie, die zich richtte op de Maccabi-fans. De tendens van de berichten in de appgroepen was dat er wel degelijk sprake was van een jacht op Joden, gelardeerd met veel antisemitische opmerkingen.
Dat is geen Israelische ‘hasbara’, maar Nederlandse realiteit. Het was ook geen georganiseerde actie van een geoliede “Israelische propagandamachine”. De verdachten zelf deelden de beelden van de mishandelingen volop en die zorgden internationaal voor een mediastorm. Het leidde tot grote angst onder de Maccabi-fans, die met stoom en kokend water uit Nederland zijn vertrokken. Elke logica ontbreekt om te begrijpen dat Medialogica nu probeert om de storm te ontkennen, omdat die iets is aangewakkerd door rechtse politici en Israelische bewindspersonen. Dát pas is framing.