"Ze zijn doorslaggevend voor de toekomst van Israel. Beslissend over oorlog of vrede." Dit soort kwalificaties waren de afgelopen weken te horen over de premiersverkiezingen die in Israel op 6 februari plaatsvinden. Die hooggespannen verwachtingen zijn overdreven.
door Ronny Naftaniel
De aanstaande verkiezingen mogen spannend zijn, politiek kunnen ze niet voor grote veranderingen zorgen, omdat het louter premiersverkiezingen betreft. De samenstelling van de Knesset blijft ongewijzigd. De nieuw gekozen premier staat tegenover een parlement, dat ruwweg voor de ene helft uit haviken en voor de andere helft uit duiven bestaat. De balans wordt bepaald door enkele kleine partijtjes, zoals de ultra-orthodoxe Aguda-partij, enige dissidente leden van de uiteengevallen Partij van het Centrum, en de rechtse anti-religieuze Shinui-partij. Voor Sharon of Barak zal het moeilijk regeren worden, ongeacht de meerderheid waarmee een van hen gekozen zal worden. Daarom zijn er na 6 februari eigenlijk maar twee werkbare scenario’s denkbaar: of Likoed en Arbeid vormen een regering van nationale eenheid, of er worden op termijn opnieuw verkiezingen uitgeschreven, maar dan voor de Knesset. De optie van een regering van nationale eenheid lijkt bij een verkiezingswinst van Sharon haalbaarder te zijn dan bij een zege van Barak. Sharon zal de steun van de Arbeid internationaal hard nodig hebben. Zijn prestige is wegens Sabra en Chatilla in 1982 en zijn doorlopend bevorderen van de nederzettingen-politiek gering.
De kans op Knesset-verkiezingen wordt versterkt door de onderhandelingen die de Israelische en Palestijnse delegaties voeren in Egypte. Indien er een raamakkoord komt, zal het Israelische electoraat Barak genadeloos afstraffen, als hij het tekent zonder de steun van de Knesset. Mocht hij in Egypte succes boeken, dan heeft Barak vrijwel geen andere keuze dan te beloven dat hij de Knesset zal ontbinden, indien hij herkozen wordt. Een nieuwe Knesset zal dan moeten oordelen over zijn overeenkomst met de Palestijnen. Mislukken de besprekingen, dan wint Sharon in elk geval de premiersverkiezingen en komt een regering van nationale eenheid in zicht.
Natuurlijk bestaat ook de mogelijkheid dat Barak succes heeft in Egypte en toch de verkiezingen verliest. Dat is het treurigste scenario. Het zou de wereld de indruk kunnen geven dat het Israelische volk geen vrede wil. Niets is minder waar. Als de Israeli’s in zo’n scenario Barak toch naar huis sturen, komt dat omdat ze zich afvragen of deze briljante strateeg maar ongeholpen politicus, wel het maximale bereikt heeft in de onderhandelingen. Heeft hij zijn wens herkozen te worden laten prevaleren boven het landsbelang? Het is Baraks wispelturige en onduidelijke stijl van regeren, die dit soort twijfels oproept. Als Shimon Peres de kandidaat van de Arbeid geweest was, had dit probleem zich niet voorgedaan. Twijfels over Baraks regeerstijl vallen de Israelische kiezer, die in meerderheid verlangt naar een stabiele en rechtvaardige vrede, niet kwalijk te nemen.