Van ‘incident’ naar ‘nucleair terrorisme’ naar ‘snel te repareren’

IN MIDDEN-OOSTEN / Door: ELKAN VAN DER RAAF / 12 apr 2021 IRAN JCPOA

Zondag heeft een “incident” plaatsgevonden bij de nucleaire faciliteit in het Iraanse Natanz. Diezelfde dag nog sprak Iran van “nucleair terrorisme” waarvoor “wraak op de zionisten” genomen zal worden. De Iraanse organisatie voor atoomenergie beweert dat de schade “snel te repareren” is.

Het voorval bij Natanz vond een dag nadat geavanceerde centrifuges in werking waren gezet plaats. Deze actie betreft de zoveelste schending van het Joint Comprehensive Plan of Action – het nucleaire akkoord met Iran. Aanvankelijk sprak een woordvoerder van de Iraanse organisatie voor atoomenergie van een “incident” met betrekking tot de elektriciteitsdistributienetwerk in de faciliteit, en hierbij zou geen sprake zijn geweest van slachtoffers of vervuiling.

The New York Times spreekt van een “stroomstoring die lijkt te zijn veroorzaakt door een opzettelijke explosie”. De krant beroept zich op Amerikaanse en Israëlische inlichtingenfunctionarissen, die stellen dat Israël een rol heeft gespeeld. Volgens twee anonieme functionarissen heeft de explosie “het onafhankelijke – en zwaar beschermde – interne systeem dat energie levert aan de ondergrondse centrifuges die uranium verrijken, volledig vernietigd”, aldus NYT. De aanval zou een zware slag hebben toegebracht aan de capaciteiten van Iran om uranium te verrijken en het zou minstens negen maanden duren om de schade te herstellen.

Het hoofd van de Iraanse organisatie voor atoomenergie Ali Akbar Salehi spreekt van “nucleair terrorisme”. De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Mohammad Javad Zarif beschuldigt Israël ervan achter de aanval te zitten. Hij zweert dat “wraak op de zionisten” genomen zal worden, en dat de beschadigde centrifuges door nog betere vervangen zullen worden.

Tijdens een inspectie van de nucleaire faciliteit, is woordvoerder van de Iraanse organisatie voor atoomenergie Behrouz Kamalvandi gewond geraakt. Bij een val van zeven meter in een gat heeft hij een enkel- en een schedelfractuur opgelopen. Ondanks zijn val, stelt Kamalvandi dat de nucleaire faciliteit bij Natanz door slechts een “kleine explosie” is getroffen. Volgens de woordvoerder, die vanuit een ziekenhuisbed de media te woord stond, is de schade “snel te repareren”.

Op de dag van het voorval in Natanz was de Amerikaanse minister van Defensie Lloyd Austin te gast in Israël. Tijdens een persconferentie samen met de Israëlische premier Benjamin Netanyahu, sprak de Defense Secretary van “het verdiepen van de langdurige defensierelatie in het licht van regionale bedreigingen en andere veiligheidsuitdagingen” – zonder expliciet Iran te noemen. Netanyahu deed dat wel: “we zijn het er allebei over eens dat Iran nooit kernwapens mag bezitten. Mijn beleid als premier van Israël is duidelijk: ik zal Iran nooit toestaan ​​de nucleaire capaciteit te verwerven om zijn genocidale doel, namelijk het elimineren van Israël, te verwezenlijken.”

De Amerikaanse president Joe Biden wil hertreden tot het nucleaire akkoord met Iran. In 2018 trok toenmalig president Donald Trump de Verenigde Staten terug uit het JCPOA. De overige ondertekenaars – het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Frankrijk, Rusland en China – hebben getracht de deal met Iran in stand te houden, maar Teheran gaat steeds verder met het schenden van de afspraken.

Iran zegt zich pas weer volledig aan het JCPOA te zullen houden wanneer alle sancties die onder Trump zijn ingesteld, zijn opgeheven. Deze week vinden besprekingen plaats om het nucleaire akkoord in stand te houden.

De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Heiko Maas noemt de vermeende aanval op Natanz “geen positieve bijdrage”. Volgens Peter Stano, woordvoerder van het buitenlandbureau van de EU, moeten de feiten nog opgehelderd worden. Hierbij stelt Stano dat de Europese Unie “alle pogingen verwerpt om de diplomatieke inspanningen met betrekking tot de nucleaire overeenkomst te ondermijnen of te verzwakken”.

Niet alleen in Israël kijkt men met argusogen naar de nucleaire ambities van Iran. De Bahreinse kroonprins Salman bin Hamad Al Khalifa wil dat bondgenoten van de Verenigde Staten input hebben in de Amerikaanse gesprekken die mogelijk met Iran gaan plaatsvinden.