VS: nederzettingen Westoever niet illegaal krachtens internationaal recht

De Israelische nederzettingen op de Westoever zijn niet inherent illegaal op basis van internationaal recht. Tot die conclusie komt de Verenigde Staten na “zorgvuldige bestudering van alle kanten van het juridische debat”. De VS neemt hiermee afstand van eerdere uitlatingen over de illegaliteit van nederzettingen, die volgens de huidige Amerikaanse regering inconsistent waren.

De historische beslissing van de regering-Trump werd maandagavond (Nederlandse tijd) bekendgemaakt door minister Mike Pompeo (Buitenlandse Zaken). De verklaring laat volgens Pompeo ruimte voor onderhandelingen tussen Israel en de Palestijnen over de definitieve status van de Westoever en nederzettingen.

VN-Veiligheidsraad
De Democratische president Jimmy Carter noemde Israels nederzettingen in 1978 illegaal. Zijn Republikeinse opvolger, Ronald Reagan, trok dit standpunt drie jaar later alweer in. Opeenvolgende Amerikaanse regeringen waren van mening dat het bouwen van nederzettingen een obstakel van vrede kan vormen, maar namen geen scherp standpunt in over de illegaliteit van nederzettingen. Dit beleid veranderde volgens Pompeo pas onder de door Obama aangestelde buitenlandminister John Kerry.

Als onderdeel hiervan besloot de VS eind 2016, kort voor het einde van Obama’s termijn, om geen veto in te zetten toen de VN-Veiligheidsraad stemde over resolutie 2334. Deze resolutie noemde de bouw van nederzettingen, evenals de Joodse aanwezigheid in de Oude Stad van Jeruzalem, een “flagrante schending van internationaal recht”. Volgens de huidige regering heeft resolutie 2334 het vredesproces niet geholpen, maar juist beschadigd. Dit was volgens Pompeo reden om een onderzoek in te stellen naar de internationaalrechtelijke legitimiteit van de nederzettingen.

‘Harde waarheid’
Na een “zorgvuldige bestudering van alle kanten van het juridische debat” is het Witte Huis tot de slotsom gekomen dat zij het eens zijn met president Reagan. “De vestiging van Israelische burgernederzettingen is niet per se in strijd met het internationaal recht”, aldus de verklaring maandag. Daarbij benadrukte minister Pompeo dat er geen standpunt wordt ingenomen over individuele nederzettingen of de definitieve status van de Westoever, die nog kan veranderen als uitkomst van onderhandelingen.

Pompeo roept Israel en de Palestijnse Autoriteit op om zo snel mogelijk om de onderhandelingstafel te gaan zitten. “De harde waarheid is dat dit conflict niet opgelost kan worden via de juridische weg, en argumenten over wie er juist of fout is inzake internationaal recht zullen niet tot vrede leiden. Dit is een complex politiek probleem, dat alleen opgelost kan worden door onderhandelingen tussen de Israeli’s en de Palestijnen.”

‘Historische fout’
De ommezwaai van de Amerikaanse regering kan op veel steun rekenen in Israel. Zowel Netanyahu als Benny Gantz, die op dit moment probeert een nieuwe regering te vormen, spraken lovende woorden. Volgens Netanyahu heeft president Trump een “historische fout rechtgezet”. De Arbeidspartij, bij monde van partijleider Amir Peretz, waarschuwde voor een eenstaatoplossing. De beslissing legitimeert dat “miljoenen Palestijnen burgerschap en gelijke rechten kunnen eisen”, aldus Peretz.

Ook de Palestijnse Autoriteit verwerpt de beslissing van de VS. In een dinsdagochtend gepubliceerde verklaring noemt de PLO het “een poging om het internationale recht te vervangen door de wet van de jungle”. De PA voelt zich gesteund door de Europese Unie. Hoge Vertegenwoordiger Federica Mogherini bracht een statement uit waarin de nederzettingen illegaal worden genoemd, daarbij refererend aan VN-resolutie 2334.

Standpunt CIDI
CIDI neemt kennis van de historische Amerikaanse beslissing. De discussie over de juridische status van nederzettingen vertroebelt de veel belangrijkere discussie over een duurzame tweestatenoplossing, waarin Israel en de Palestijnen in vrede en veiligheid naast elkaar kunnen leven.

Eén en ander neemt niet weg dat het CIDI al jarenlang het standpunt inneemt dat het bouwen van huizen in Israelische nederzettingen, buiten Jeruzalem, gestaakt dient te worden. Het bouwen van nederzettingen bemoeilijkt het bereiken van vrede tussen Israel en de Palestijnen.

Meer weten over Israelische nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever? Raadpleeg het CIDI-dossier!