Koning Willem II veranderde ooit in één nacht van conservatief naar liberaal. Voor Donald Trump geldt dat zijn kijk op het Midden-Oosten soms ieder uur lijkt te wijzigen, waardoor er geen peil meer te trekken valt op het Amerikaanse beleid ten aanzien van de Islamitische Republiek. De afgelopen week wisselden wederom berichten over een naderend akkoord zich af met bommen en granaten over en weer. Het wordt tijd dat Trump inziet dat met het Iraanse regime niet te onderhandelen valt.
Donald Trump lijkt zijn mening over de aanpak van het Iraanse regime met het uur bij te stellen. Zijn optimistische berichten over een naderend akkoord wisselen zich af met dreigende taal en luchtaanvallen.
Misplaatst optimisme
De gesprekken tussen de VS en het Iraanse regime lijken inmiddels eindeloos te duren. In Teheran lijkt daar weinig haast bij geboden. Het regime weet dat het enkel in het zadel hoeft te blijven zitten om de oorlog te winnen en dat in Washington de wil om een grondinvasie te starten volledig ontbreekt. Met de blokkade van de Straat van Hormuz kan het bovendien betrekkelijk eenvoudig zijn wil opleggen aan de VS door de wereldeconomie te torpederen. In het Witte Huis is het gevoel van urgentie vele malen groter, en Trump lijkt op zoek naar een snelle exitstrategie.
De Amerikaanse president liet zich de afgelopen tijd bijzonder positief uit over een op handen zijnde deal met het Iraanse regime. Op 23 mei berichtte hij dat ‘er grotendeels overeenstemming bereikt was over een overeenkomst, in afwachting van definitieve uitwerking, tussen de Verenigde Staten van Amerika en de Islamitische Republiek Iran.’ Op 1 juni plaatste hij het bericht dat ‘de gesprekken met de Islamitische Republiek Iran op een hoog tempo doorgaan.’ Teheran deelde dat enthousiasme niet, en verbond elke onderhandeling aan een einde aan Israelisch militair optreden in Libanon.
Hezbollah als spelbreker
Dat Israel een militaire operatie uitvoert in het buurland is niet uit de lucht komen vallen. Eigenlijk ook weer wel, want het leger reageert op raketten die Hezbollah op 2 maart van dit jaar zonder aanleiding afvuurde op de Joodse staat. De militaire respons van Israel is dan ook gerechtvaardigd onder internationaal recht. Hezbollah opende de aanval bovendien niet vanwege Libanese aangelegenheden, maar in reactie op het Amerikaanse en Israelische luchtoffensief tegen het Iraanse regime. Daarmee bewees de terreurgroep niet de Libanese belangen te dienen, maar in dienst te staan van de Islamitische Republiek Iran. Het kwam de terreurbeweging ook in eigen land op zware kritiek te staan.
Sindsdien is Israel weer verwikkeld in een oorlog tegen Hezbollah, die uitgevochten wordt in Libanon. Het leger voert daarbij relatief zware aanvallen uit, waardoor Hezbollah wederom flinke klappen te verduren krijgt. Het Iraanse regime probeert de terreurgroep uit die hachelijke situatie te redden door een eventueel akkoord met de VS te verbinden aan een einde aan het Israelische optreden tegen Hezbollah. Omdat Trump gebaat is bij een deal, lopen plotseling de belangen van Washington en Jeruzalem uiteen. Het leidde er al toe dat Trump in een telefoongesprek uitviel tegen zijn Israelische collega Netanyahu.
Iraanse raketten richting Tel Aviv
Israel beloofde een gepland offensief richting Beirut voorlopig te staken op verzoek van het Witte Huis. Een dag later kwamen de regeringen van Israel en Libanon een nieuw staakt-het-vuren met elkaar overeen, wat nogmaals bekrachtigde dat het probleem niet tussen de twee staten zit. Hezbollah is de partij die voortdurend roet in het eten gooit en Libanon voortdurend meesleurt in zinloze oorlogen. De terreurgroep was er dan ook als de kippen bij om het akkoord te fileren en duidelijk te maken dat het verder zou gaan met de gewapende strijd.
Het conflict tussen Hezbollah en Israel ging daarmee dus door. Het Iraanse regime verloor daarbij zijn geduld en vuurde voor het eerst in twee maanden tijd ballistische raketten af op de Joodse staat. De aanval toont aan dat het Iraanse regime helemaal niet zo op zoek is naar een vredesakkoord, en een voortzetting van de oorlog niet per definitie als ongewenst ziet. De timing van de aanval was bovendien uitstekend, nu de spanningen tussen de VS en Israel onderling op lijken te lopen. Trump wilde niet dat Israel zou reageren op de Iraanse aanval, Netanyahu wist dat een reactie niet uit kon blijven omdat de Joodse staat en hijzelf anders zwak zouden lijken. De grootschalige aanval die de Israelische premier eigenlijk voor ogen had, werd onder druk van Trump geannuleerd. Toch kon de Amerikaanse president niet voorkomen dat Jeruzalem tot vergelding over zou gaan. De Israelische luchtmacht bestookte op maandagochtend een aantal doelen in Iran, een aanval die als beperkt kan worden omschreven.
Kat-en-muisspel
Trump was furieus en dwong beide partijen de wapens weer neer te leggen. Daarbij zei de president dat ‘de laatste onderhandelingen over vrede in volle gang waren, tenzij onwetendheid of domheid roet in het eten gooit.’ Kort daarna maakte hij echter zelf ook kennis met de boosaardige houding van het Iraanse regime. Het Iraanse leger haalde met een drone een Amerikaanse Apache-gevechtshelikopter neer bij de Straat van Hormuz, wat Trump in woede deed ontsteken. Prompt reageerden de VS ook militair op de Iraanse provocatie, iets wat zij Israel eerder nog verboden hadden.
De IRGC vuurde daarop weer raketten af op naburige landen, die Amerikaanse bases huisvesten. Daags na de eerste Amerikaanse luchtaanvallen als vergelding voor de neergehaalde helikopter bracht Trump naar buiten dat de VS opnieuw aanvallen zouden gaan uitvoeren, omdat hij het tijdrekken, frustreren en stagneren van de gesprekken door het Iraanse regime spuugzat was. De Amerikaanse luchtmacht bestookte woensdagavond doelen in Iran. Het Iraanse regime reageerde daar weer op met raketten op Jordanië, Bahrein en Koeweit. Volgens de Islamitische Republiek is het staakt-het-vuren dat eerder was overeengekomen inmiddels betekenisloos geworden. Op zijn beurt heeft Trump aangekondigd vanavond en in de dagen daarna harde aanvallen op het regime uit te gaan voeren tot het akkoord gaat met een deal, en mogelijk zelfs het economisch belangrijke eiland Kharg in te willen nemen. Het is te hopen dat ook Trump tot het besef komt dat met de religieuze fanatici in Teheran eigenlijk helemaal niet te onderhandelen valt. Een regime dat tienduizenden van zijn burgers afslacht alleen omdat ze snakken naar vrijheid, is geen gesprekspartner.