Direct na het bereiken van een staakt-het-vuren in de Gazastrook claimde Hamas de overwinning. Wie de beelden ziet van massa’s geüniformeerde Hamasmilitanten bij elke gijzelaarsoverdracht, kan het idee krijgen dat de Palestijnse terreurgroep inderdaad aan het langste eind heeft getrokken. De vraag is echter in hoeverre dat klopt. Wat gaat er achter de propagandashow schuil? Hoe sterk is Hamas werkelijk nog? Een analyse.
De geüniformeerde Hamasterroristen bij de propagandashows wekten de indruk dat de beweging weer helemaal terug is.
Georkestreerd vertoon
De beelden uit Gaza liegen er niet om; Hamas is niet uitgeschakeld. Bij elke vrijlating van gijzelaars voert de terreurgroep een ware show op, waar tientallen Hamasmilitanten te zien zijn. Overigens is het gijzelen van personen überhaupt al in strijd met het internationaal recht, terwijl het vernederen of onteren van personen in gevangenschap dat ook is (Geneefse Conventies art. 3 lid 1). Met de groteske shows handelt Hamas dus in strijd met het internationaal recht. Daarnaast is het opmerkelijk dat de terreurgroep na vijftien maanden in burgerkleding te hebben gevochten – tevens een schending van het oorlogsrecht – zijn uniformen heeft teruggevonden.
De theatrale vertoningen en de strak geüniformeerde militanten wekken de indruk dat Hamas maar weinig hinder heeft ondervonden van het Israelische offensief in de Gazastrook. Schijn bedriegt echter; de terreurbeweging is er een stuk minder florissant aan toe dan het wil doen laten geloven. Zeker op militair gebied heeft Hamas een jasje uitgedaan. De gewapende tak, de Izz al-Din al-Qassam brigades, zag zich gedecimeerd van 24 naar 2 operationele bataljons. Zo’n 20.000 militanten vonden de afgelopen vijftien maanden de dood.
Het nemen van en de omgang met gijzelaars door Hamas schenden het internationaal recht op flagrante wijze.
Onherstelbaar verlies
De verliezen probeert Hamas op te vangen. Het rekruteren van nieuwe strijders is niet eens zo’n grote uitdaging gebleken. Een enorm verschil is echter dat de gesneuvelde militanten goed getraind waren, terwijl de nieuwe rekruten geen enkele mogelijkheid hebben om een fatsoenlijke militaire opleiding te volgen. Hamas kan dus wel een stel tieners voorzien van een uniform en ze een Kalasjnikov-geweer in de handen drukken, maar dat maakt hen nog geen volwaardig en inzetbaar combattant. De zware verliezen die Hamas geleden heeft binnen de eigen rangen, zijn op korte termijn dan ook niet opgelost.
Buiten de personele problemen geldt ook dat veel wapentuig en militaire infrastructuur vernietigd is. Voor het herstel daarvan zijn miljarden nodig, waarvoor men grotendeels afhankelijk is van buitenlandse hulp. Landen zullen terughoudend zijn zolang Hamas bestuurlijk in het zadel blijft. De terreurgroep zal die ambitie dus misschien op moeten geven, maar daarover is niet iedereen binnen Hamas het eens. Buiten de zware militaire verliezen heeft de beweging ook nog eens te maken met sterke interne verdeeldheid.
Onvrede binnen de eigen gelederen
Een deel wil nu vooral de aandacht richten op het herstel van de militaire slagkracht, terwijl een ander kamp de prioriteit geeft aan het herstel van de bestuurlijke capaciteiten binnen de Gazastrook. Weer een ander deel ambieert een intensieve samenwerking met de Palestijnse Autoriteit, om werk te maken van een eenheidsregering die zowel de Gazastrook als de Westelijke Jordaanoever zou gaan besturen. Het rommelt dus binnen Hamas, terwijl het naar buiten toe de schijn ophoudt ongedeerd te zijn. In werkelijkheid staat de terreurgroep er niet rooskleurig voor.
Dat geldt ook voor het electoraat. Een Palestijnse enquête laat zien dat slechts vijf procent van de Gazanen zit te wachten op de status quo ante: Hamas aan het roer. De eigen bevolking zit er dus niet op de wachten dat de terreurgroep weer de volledige bestuurlijke controle in handen krijgt. Bovendien kan slechts zeven procent zich vinden in de politieke agenda van Hamas; veel meer steun is er voor zijn gewapende rol. Als bestuurlijke actor is de beweging dus zeer impopulair. Enkel op de Westelijke Jordaanoever, waar de bevolking niet de gevolgen van de door Hamas gestarte oorlog ondervindt, neemt de steun voor de terreurgroep toe. In Gaza kan Hamas echter alleen door middel van repressie en geweld politiek in het zadel blijven, hetgeen de beweging ook sinds het staakt-het-vuren weer bewees.
Filmpjes van Gazanen die publiekelijk geëxecuteerd werden door Hamas gingen al snel het internet over. Het zijn brute pogingen tot herstel van de eigen autoriteit van een intern verdeelde groepering die militair gedecimeerd is en onder zijn eigen bevolking weinig steun geniet voor een politieke toekomst in Gaza. Hamas mag dan een rookgordijn optrekken met juichende Gazanen en strak geüniformeerde militanten, achter de schermen kampt het met serieuze problemen.