We horen regelmatig in het nieuws dat Hamas militaire faciliteiten heeft onder ziekenhuizen, scholen en moskeeën. Vaak wordt er dan ook achteraan gezegd dat Israel die gebouwen niet mag aanvallen, omdat het beschermde gebouwen zijn. Hoe zit dat precies? We kijken in dit artikel specifiek naar ziekenhuizen, omdat Hamas die vooral gebruikt als belangrijke uitvalsbases.
Credits: IDF
Militair doel versus beschermd object
Om goed te kunnen begrijpen hoe het precies zit met de bescherming van ziekenhuizen moeten we kijken naar het humanitair oorlogsrecht. Als eerste moeten we dan kijken wanneer het toegestaan is om een doel aan te vallen. Dat mag alleen als er sprake is van een militair doel en de definitie hiervan is: “Militaire doelen zijn strijders en objecten die een militaire bijdrage leveren aan het gewapende conflict. En waarbij de uitschakeling duidelijk militair voordeel oplevert. Geweld tegen burgers of burgerobjecten zijn dus verboden, tenzij zij meedoen aan de strijd. Ook het geweld tegen gebouwen die voor burgers noodzakelijk zijn, zoals ziekenhuizen en waterzuiveringsinstallaties, is verboden.” (Rode Kruis).
In de laatste zin van deze definitie gaat het al over de zogenoemde beschermde gebouwen, het gaat dan vooral om faciliteiten die belangrijk voor voorzieningen van burgers. De bescherming van ziekenhuizen zien we bijvoorbeeld terugkomen in artikel 18 van de Vierde Geneefse Conventie, waarin wordt benadrukt dat ziekenhuizen onder geen omstandigheid het doelwit van een aanval mogen zijn.
Dat lijkt glashelder, maar na artikel 18 van de Vierde Geneefse Conventie volgt ook nog artikel 19 en daarin staat: “De bescherming waarop burgerziekeninrichtingen recht hebben, zal niet eindigen, tenzij daarvan, buiten haar menslievende taak, gebruik wordt gemaakt voor het plegen van voor de vijand schadelijke handelingen. De bescherming zal echter eerst eindigen na een sommatie waarbij, in alle daarvoor in aanmerking komende gevallen, een redelijke termijn is gesteld en waaraan geen gevolg is gegeven.”
Militair doel
In dit geval heeft het Israelische leger informatie gedeeld waaruit blijkt dat terroristen van Hamas gebruik maken van ziekenhuizen als uitvalsbasis. Het ziekenhuis valt dan ook onder de definitie van een militair doel en de absolute bescherming valt dus weg. Het Israelische leger moet dan uiteraard nog steeds heel voorzichtig opereren. Maar het is dus niet zo dat ziekenhuizen altijd beschermd zijn.
Gebruik maken van ziekenhuizen is oorlogsmisdrijf
Daarnaast is het ook nog zo dat het gebruik maken van ziekenhuizen en andere beschermde gebouwen voor de oorlogsvoering (zoals Hamas doet) juist wel een oorlogsmisdrijf is. Dat is bijvoorbeeld opgenomen in artikel 8 van het Statuut van het Internationaal Strafhof.