Van de zorg tot aan de advocatuur: overal proberen groepen activisten beroepsgroepen te dwingen zich uit te spreken tegen Israel. Deze week was de advocatuur aan de beurt, met een door actiegroepen bijeengeroepen vergadering van de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA), de beroepsorganisatie waar alle advocaten verplicht lid van zijn. Een zeer beperkte groep van iets meer dan tweehonderd advocaten was aanwezig en die stemde vervolgens over een aantal moties waarin Israel wordt bekritiseerd. De Orde heeft echter al eerder laten weten dat deze moties niet bindend zijn en dat het niet de taak van de NOvA is om zich hierover uit te spreken.
(Credits: NOvA)
Mantra
De situatie doet denken aan de Romeinse senator Cato de Oudere, die elke rede in de Senaat eindigde met de woorden: “Overigens ben ik van mening dat Carthago verwoest moet worden.” Zijn doel was één politiek punt onder alle omstandigheden permanent op de agenda te houden. Het ging dan om de dreiging van de concurrent van Rome, Carthago. Een vergelijkbaar patroon zien we nu in verschillende beroepsgroepen in Nederland: ongeacht het werkveld of het onderwerp moet Israel telkens expliciet veroordeeld worden.
De afgelopen maanden was de advocatuur aan de beurt. Alle Nederlandse advocaten zijn verplicht lid van de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA). In totaal zijn er bijna 19.000 advocaten in Nederland. Twee actiegroepen proberen nu om de NOvA zich te laten uitspreken over de situatie in Gaza. Zij maakten gebruik van artikel 37 van de Advocatenwet, dat de mogelijkheid biedt een bijzondere vergadering bijeen te roepen. Dat artikel was vijftig jaar geleden voor het laatst gebruikt. Op deze manier proberen de actiegroepen de Orde te dwingen zich uit te spreken tegen Israel.
De twee groepen heten ‘Advocaten voor Vrede’ en ‘Artikel 37’. Op de website van The Rights Forum is een brief te vinden van ‘Advocaten voor Vrede’ uit 2023. Afgaand op de ondertekenaars betreft het grotendeels advocaten met een migratieachtergrond. De groep ‘Artikel 37’ ontleent haar naam aan het artikel van de Advocatenwet dat voor het bijeenroepen van de bijzondere vergadering is gebruikt.
Moties
In een uitgebreid document hebben de twee actiegroepen vier moties opgesteld:
- De vergadering van de NOvA onderschrijft de FBE verklaring ten aanzien van schendingen van het internationaal recht door Israël en roept de Algemene Raad op dit eveneens expliciet te doen en dit onderwerp te agenderen in CCBE-verband.
- De vergadering van de NOvA spreekt haar steun en solidariteit uit ten aanzien van de Palestijnse Orde van Advocaten en roept de Algemene Raad op dit eveneens expliciet te doen en te onderzoeken welke steun geboden kan worden aan de getroffen advocaten.
- De NOvA stelt een commissie in die onderzoekt welke verantwoordelijkheden advocaten hebben bij het adviseren over dossiers of transacties die kunnen bijdragen aan schendingen van het internationaal recht, zoals in Gaza en de Westelijke Jordaanoever, en die op basis daarvan aanbevelingen opstelt.
- De vergadering van de NOvA roept de Algemene Raad van de NOvA op de sancties van de Verenigde Staten tegen medewerkers van de ICC en aanverwante mensenrechtenorganisaties te veroordelen.
FBE
De FBE is de Europese koepelorganisaties voor de nationale koepelorganisaties van advocaten, zoals de NOvA. Deze organisatie heeft zich wel uitgesproken over de situatie in Gaza. Maar ondertussen is er een bestand in Gaza. Daarnaast bevat de verklaring van de FBE tal van onjuistheden en omissies. De meest opvallende omissie is dat de FBE-verklaring met geen woord rept over de terreurorganisatie Hamas, noch over de bloedige moordpartijen van Hamas op 7 oktober 2023. Hierdoor wordt opzettelijk een verkeerd beeld geschetst.
De verklaring wil doen geloven dat alle slachtoffers onschuldige burgers waren en dat hier geen Hamas terroristen tussen zaten. Dit is niet serieus te nemen. Er wordt beweerd dat Israël opzettelijk hulpverleners zou elimineren, wordt niet ondersteund door feiten. Ook valt in deze verklaring te lezen “The International Court of Justice has, in several preliminary rulings, indicated that Israel’s actions meet the treaty-based definition of genocide”. Dit is onjuist: de ICJ heeft helemaal nog geen uitspraak gedaan óf er sprake is van genocide. Ook bevat de verklaring tal van bedenkelijke verwijzingen naar bronnen zoals FaceBook posts over de vermeend vermoorde Palestijnse advocaten, en naar UNWRA, een VN organisatie die op zijn zachtst gezegd een uiterst dubieuze rol heeft gespeeld in het conflict
Echter, de meest abjecte motie is motie 3, waarbij op zijn minst de schijn wordt opgewekt dat deze actiegroepen in de toekomst het advocaten willen verbieden om bepaalde Israëlische cliënten bij te staan. Dit is evident in strijd met de Grondwet.
Geen taak van de NOvA
Voorafgaand aan de vergadering van 2 december 2025 heeft de NOvA al op het initiatief gereageerd. Binnen de Orde vormt de algemene raad het bestuur. Die stelde:
“Het innemen van een positie over een geopolitieke kwestie, zoals bijvoorbeeld de situatie in Gaza, past niet binnen de reikwijdte van de taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden van de NOvA als beroepsorganisatie.”
Daar kan geen misverstand over bestaan. De algemene raad gaf aan dat ze moties van de vergadering zal bezien, maar wees erop dat zij wil waken voor de onafhankelijkheid en de eenheid van de beroepsgroep als geheel.
Bij de vergadering waren uiteindelijk slechts 219 advocaten aanwezig. Daarvan stemden uiteindelijk gemiddeld 140 advocaten voor alle vier de moties, omdat de meeste aanwezige advocaten uit het kamp van ‘Advocaten voor Vrede’ en ‘Artikel 37’ kwamen. Maar het aantal aanwezig advocaten is verwaarloosbaar als we kijken naar de in totaal bijna 19.000 advocaten die lid zijn van de Orde. In totaal stemde slechts 0,7% vóór van de advocaten in Nederland vóór deze moties. Niet bepaald representatief. Koppen zoals ‘Vergadering NOvA stemt vóór stellingname over Gaza’ en ‘advocatenorde steunt Palestijnse collega’s en veroordeelt schendingen van internationaal recht’ zijn dus tendentieus en feitelijk onjuist.
Misleiding
De procedure via artikel 37 wekt de indruk dat namens de gehele advocatuur wordt gesproken. Dat is misleidend en schadelijk, want in de praktijk ging het zoals gezegd om een groep van ongeveer 140 a 150 advocaten die voor de moties stemden. Een volslagen verwaarloosbaar aantal. Suggereren dat dit het standpunt zou zijn van de NOvA is regelrechte onzin. Bovendien heeft de algemene raad al uitgelegd dat deze bijzondere vergadering helemaal niet gaat over de beslissingen binnen de NOvA. Advocaat Femmetje de Wind heeft haar zorgen over deze gang van zaken uitgelegd bij een uitzending van Christenen voor Israel.
Het geitenpaadje dat de twee actiegroepen hebben gevonden om hun moties toch door te drukken leidt wel tot onrust. Het is nu aan de algemene raad om te reageren op de moties. De reactie de raad gaf voor de vergadering biedt wel hoop dat de NOvA hier uiteindelijk op een verstandige manier mee omgaat. Dat is belangrijk, zodat de Orde zich gewoon weer bezig kan houden met wat Nederlandse advocaten aangaat. Want de NOvA is geen politiek orgaan en dient geen geopolitieke posities in te nemen.