Onlangs riep een opinieartikel in de Volkskrant op om onderzoek in te stellen naar Nederlandse paspoorthouders in het Israelische leger. Dat is een gevaarlijke ontwikkeling, aangezien er geen enkele aanwijzing is van misdragingen. In het opinieartikel scheert de schrijver ook meerdere organisaties over één kam: er is overduidelijk wel verschil tussen Hamas of Islamitische Staat en het Israelische leger.
Islamitische Staat
Het opiniestuk is hier terug te vinden. Laten we beginnen met het verschil met Islamitische Staat. Deze afschuwelijke beweging streefde een Islamitisch kalifaat na, waarin geen ruimte was voor andersdenkenden. Dat kalifaat vestigde IS met ongekend bruut geweld. Groepen die niet voldeden aan de idealen van IS konden rekenen op dodelijk geweld, zoals de Yezidi’s.
Geïnspireerd door dit radicaalislamitische idee sloten Nederlanders hier zich nota bene vrijwillig bij aan. Er verschenen talloze filmpjes van de wandaden, zoals executies van krijgsgevangenen. Net als Hamas die zijn gruwelijkheden op bodycams vastlegde op 7 oktober 2023, schaamde IS zich niet voor de daden. Nederland vervolgde individuen die weer terugkwamen, in de meeste gevallen omdat zij zich aangesloten hadden bij een terreurorganisatie.
Dat is natuurlijk de reden dat minister Van Weel dit niet op één hoop gooit met Nederlanders die dienen in het Israelische leger. Ja, er zijn rapporten van mensenrechtenorganisaties. Maar het harde bewijs ontbreekt en het Israelische leger is niet aangewezen als terreurorganisatie. Er zijn geen filmpjes van executies en martelingen, die openlijk vertoond worden. Het Israelische leger reageerde op een massale invasie op zijn grondgebied, namelijk de bloedige aanslagen van Hamas. Het is problematisch om dat onderscheid niet te maken.
Collectieve schuld
In Nederland is het gelukkig zo dat er alleen strafrechtelijk onderzoek kan worden ingesteld bij een concrete verdenking van een misdrijf. Het zomaar onderzoeken van personen zonder concrete verdenking, dat zou een enge ontwikkeling zijn. Het strafrecht is dan niet meer gebaseerd op feiten, maar op sentimenten.
Ik heb nog geen enkele concrete aanwijzing gezien, die erop wijst dat dat Nederlandse paspoorthouders iets verkeerds zouden hebben gedaan. Waar Eijpe (de schrijver van het opiniestuk) toe oproept, dat is guilty by association. Je bent onderdeel van een leger, dus dan ben je ook onderdeel van vermeende misdrijven van dat leger.
Angstig klimaat
Met deze oproep sluit Eijpe eigenlijk al aan bij eerdere initiatieven. Denk bijvoorbeeld aan Abou Jahjah (voormalige leider van de omstreden Arabisch-Europese Liga) en zijn Hind Rajab Foundation. Ook zij zijn bezig met het aanjagen van vervolging van bijvoorbeeld Nederlandse paspoorthouders. Het OM schoof de aangiftes van hen terzijde, vanwege dezelfde argumenten.
Het gaat niet zo zeer om vermeende misdrijven van individuen, maar van het Israëlische leger. Maar zoals gezegd, zonder verdenking dat er een concrete betrokkenheid is, kan er geen onderzoek zijn. Het oproepen om alsnog onderzoek te doen, dat raakt precies de rechtsstaat. Wat Nederland moet doen, dat is onze rechtsstaat beschermen: we gaan geen mensen vervolgen zonder een redelijk vermoeden van schuld.
Geen ongelijkheid
Het niet onderzoeken van de daden van het Israelische leger raakt dus absoluut niet de geloofwaardigheid van Nederland als rechtsstaat. Het echte probleem zit in deze juridische verzoeken, waarbij mensen willen dat hun mening over een bepaald conflict ook wordt omgezet in concrete strafrechtelijke onderzoeken. Daarbij laat Eijpe zich leiden door sentimenten, niet door de feiten.
Dat sentiment is ook al te zien bij Investico. Waarom kiest het platform er nu wel voor om onderzoek te doen naar het IDF, zonder dat er concrete verdenkingen zijn? Want een vergelijkbaar onderzoek naar IS-ers is niet te zien bij Investico, alhoewel dat veel meer voor de hand lag. Het is misschien goed om daar de vinger op te leggen. Maar gelukkig is onze rechtsstaat robuust genoeg: die beschermt juist tegen dit soort collectieve verdenkingen.