‘Driekwart van de Fransen vindt antisemitisme een groot probleem’

Uit een groot opinieonderzoek blijkt dat driekwart van de ondervraagden het antisemitisme in Frankrijk een groot probleem vindt. Meer dan de helft denkt ook dat het afgelopen decennia het antisemitisme is toegenomen. Maar liefst negentig procent is van mening dat de Franse regering antisemitisme harder moet bestrijden.

Het opinieonderzoek is afgenomen door IPSOS in opdracht van de Conseil représentatif des institutions des juives de France (CRIF), de koepel van Joodse organisaties in Frankrijk. Tussen 5 en 8 februari 2021 zijn meer dan duizend mensen ondervraagd. Daarbij is getracht een goede doorsnee te krijgen van de Franse bevolking, bijvoorbeeld naar leeftijd, opleidingsniveau, afkomst en politieke voorkeur. Dit onderzoek is afgenomen vijftien jaar na de kidnapping en moord op Ilan Halimi. Meer dan twee derde van de ondervraagden wist af van de moord op Halimi. Een grote meerderheid van hen wist ook dat hij gekidnapt en later vermoord werd omdat hij Joods was.

Driekwart van de ondervraagden is van mening dat het antisemitisme een wijdverspreid probleem is in Frankrijk. Die mening is consistent tussen leeftijd, opleidingsniveau en politieke voorkeur. Hoewel 35% van mening is dat het antisemitisme stabiel is gebleven de afgelopen tien jaar, ziet daarentegen meer dan 55% een stijging. Een grote meerderheid van de mensen, van alle leeftijden en politieke voorkeuren, is van mening dat de Franse regering meer moet doen voor de bestrijding van antisemitisme.

Gevraagd naar in welke groepen het antisemitisme de afgelopen jaren als groeiende wordt gezien, staan drie groepen in de spotlight: moslims, mensen met een migratieachtergrond en extreemrechts. Vier van de vijf ondervraagden denkt dat het antisemitisme onder moslims is toegenomen. Bijna driekwart van hen denkt hetzelfde over antisemitisme onder immigranten in Frankrijk. De helft ziet ook een toename van antisemitisme onder de jeugd. Maar als het gaat om politieke voorkeur denkt meer dan de helft dat het antisemitisme met name is toegenomen aan de rechterzijde van het politieke spectrum. Ook werd er gevraagd naar antisemitisme in het buitenland. Een meerderheid van de ondervraagden zag een toenamen van antisemitisme in Iran, Algerije en Marokko, maar ook in Westerse landen waaronder de VS, Frankrijk en Duitsland.

De ondervraagden werden ook ondervraagd over het antizionisme. Zo zag bijna de helft van hen antizionisme als een ideologie die Israel liever ziet verdwijnen, twintig procent zag het juist als een vorm van kritiek op de Israelische regering. Tachtig procent van de ondervraagden denkt dat het mogelijk is om Israel te bekritiseren zonder antisemitisch te zijn, maar meer dan de helft van hen is ook van mening dat antisemieten hun echte mening over Joden verhullen door in plaats van Joden de termen Israel of zionisten te gebruiken. En iets meer dan een derde denkt juist dat het onmogelijk is om niet antisemitisch te zijn als je wil dat Israel moet verdwijnen. Hierbij viel op dat de meerderheid mensen van allerlei partijen – van La France Insoumise tot het Rassemblent National – van mening waren dat antisemieten hun ware aard verhulden door bepaald woordgebruik.

Het debat over de precieze definitie omtrent antizionisme en antisemitisme, en de scheidslijn tussen beide is een heet hangijzer in Frankrijk. Zo stelde president Emmanuel Macron in 2019 dat hij het antizionisme als een moderne vorm van antisemitisme ziet. Zo stelde hij dat antisemieten zich vaak verschuilen ‘achter het masker van het antizionisme’. Macron zei dat Frankrijk de IHRA-werkdefinitie van antisemitisme zou aannemen, welke later dat jaar werd aangenomen door een meerderheid van de Assemblée Nationale.