Duitse minister van Buitenlandse Zaken: annexatie niet verenigbaar met internationaal recht

IN ISRAEL / Door: ELKAN VAN DER RAAF / 11 jun 2020 ANNEXATIE DUITSLAND

Israëls annexatieplannen zijn “niet verenigbaar met internationaal recht”. Dat stelt de Duitse minister van Buitenlandse Zaken Heiko Maas tijdens een bezoek aan Israël en Jordanië.

De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Heiko Maas en zijn Israëlische collega Gabi Ashkenazi. Bron: @Gabi_Ashkenazi / Twitter.

In Israël had de Duitse minister Maas ontmoetingen met zijn Israëlische collega Gabi Ashkenazi, premier Benjamin Netanyahu en minister van Defensie en plaatsvervangend premier Benny Gantz. “Ik herhaal – en zal dat blijven doen in mijn gesprekken vandaag – de Duitse positie en leg de serieuze en eerlijke zorgen uit, als een zeer speciale vriend van Israël, over de mogelijke gevolgen van een dergelijke actie”, aldus Maas over de Israëlische annexatieplannen.

De Duitse minister liet op een persconferentie op het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken weten dat Duitsland van dezelfde opvatting is als haar Europese partners, en dat een annexatie “niet verenigbaar is met internationaal recht”. Duitsland blijft achter een overeengekomen en onderhandelde tweestatenoplossing staan, aldus Maas, en om dit dichterbij te brengen is een “nieuwe creatieve impuls nodig om gesprekken nieuw leven in te blazen”.

Uitbreiden van Israëlisch recht

De Westelijke Jordaanoever werd na de Israëlische onafhankelijkheidsoorlog van 1948 geannexeerd door Jordanië. Tijdens de Zesdaagse Oorlog in 1967 veroverde Israël de Westoever, nadat Jordaanse artillerie de Joodse staat onder vuur nam. Onder de Oslo-akkoorden van 1993 getekend tussen Israël en de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie (PLO), is de Westoever verdeeld in drie verschillende gebieden – A, B en C. Zone A valt geheel onder de Palestijnse Autoriteit (PA). In zone B is de administratie in handen van de PA maar de veiligheid in handen van Israël. Zone C is geheel in Israëlische handen en valt onder de militaire wetgeving in Israël. De bedoeling was dat de Oslo-akkoorden een opmaat naar een permanente tweestatenoplossing zou zijn, maar latere onderhandelingen hebben niet tot een dergelijke overeenkomst geleid.

Het regeerakkoord van de nieuwe Israëlische coalitie bevat een provisie waarmee Netanyahu’s Likoed vanaf 1 juli een voorstel in stemming mag brengen omtrent het toepassen van Israëlisch recht in bepaalde nederzettingen in zone C van de Westelijke Jordaanoever. Het uitbreiden van dit Israëlische recht zou in lijn zijn met het vredesplan van de Amerikaanse president Donald Trump. Hoewel er juridisch-technisch gezien geen sprake is van annexatie – dan moet het gaan om het annexeren van territoir van een andere soevereine staat – wordt het uitbreiden van Israëlisch recht naar de Joodse gemeenschappen op de Westoever in de volksmond annexatie genoemd.

‘Prematuur hierover te spreken’

Tijdens de persconferentie met de Duitse minister benadrukte Ashkenazi dat er nog geen kaarten zijn van gebieden die geannexeerd gaan worden. Het vredesplan van Trump bevat weliswaar “conceptuele kaarten”, volgens de Israëlische minister moeten deze nog omgezet worden naar concreet bruikbare kaarten. “Momenteel is er geen besluit”, aldus Ashkenazi.

De Israëlische minister van Buitenlandse Zaken vindt het dan ook “prematuur” hierover te spreken. Ashkenazi stelt dat wanneer eenmaal een besluit is genomen, een meer uitvoerig antwoord gegeven kan worden. De woorden van de minister kunnen als signaal richting de Europese Unie opgevat worden, waar een aantal lidstaten zouden aandringen op sancties als Israël de annexatieplannen doorzet.

De Israëlische minister, die Maas als een “hechte vriend van Israël” in Jeruzalem verwelkomde, noemt het vredesplan van Trump een “mijlpaal voor de regio”. Ashkenazi stelt dat het plan op een verantwoordelijke wijze nageleefd zal worden in overeenstemming met de Verenigde Staten en met inachtneming van Israëls vredesakkoorden en strategische belangen. “Israël wil vrede en veiligheid”, aldus de Israëlische minister van Buitenlandse Zaken.

Ashkenazi’s Duitse collega benadrukte dat hij niet naar de regio is gekomen om te dreigen. “Ik heb geen enkel prijskaartje opgesteld”, aldus Maas in antwoord op een vraag van een journalist over mogelijke sancties. Volgens de Duitse minister zijn de EU-lidstaten overeengekomen om de dialoog te zoeken. “Nu is de tijd voor diplomatie en dialoog”, zo zei hij. “Het resultaat dat we willen is vrede in de regio, dat is wat belangrijk is voor de mensen in de regio”. De Duitse minister gaf aan niet over mogelijke sancties te willen spreken zolang geen besluit genomen is.

‘Annexatie voorkomen een prioriteit’

Later op de dag had Maas een ontmoeting met zijn Jordaanse collega in Amman. In een gezamenlijk statement met de Palestijnse premier Mohammad Shtayyeh en de Jordaanse minister van Buitenlandse Zaken Ayman Safadi, laat de Duitse minister weten dat “annexatie in strijd zou zijn met internationaal recht en dat het nu prioriteit is deze te voorkomen”. Het bericht van Shtayyeh, Safadi en Maas benadrukt dat “toekomstige onderhandelingen om een akkoord voor een uiteindelijke status te bereiken in lijn moeten zijn met internationaal recht”.

Eerder deze week liet PA-premier Shtayyeh weten een tegenvoorstel voor het Amerikaanse vredesplan bij het Midden-Oostenkwartet te hebben ingediend. Het plan van Shtayyeh voorziet volgens hem in een soevereine, gedemilitariseerde Palestijnse staat met kleine aanpassingen aan de grenzen waar nodig. Als Israël echter de huidige weg blijft volgen, zal de Palestijnse Autoriteit zich transformeren tot een een staat, zo liet de Palestijnse premier weten.

Annexatie niet enige onderwerp

De Israëlische annexatieplannen waren niet de enige reden voor Heiko Maas om naar de regio af te reizen. Zo hebben de Duitse minister van Buitenlandse Zaken en de Israëlische minister van Defensie gesproken over onder andere het nucleaire programma van Iran, zo laat het kantoor van Gantz weten. Premier Netanyahu riep eerder diezelfde dag Duitsland op de druk op Iran op te voeren. Duitsland neemt binnenkort het roterende voorzitterschap van zowel de Europese Raad als de VN-Veiligheidsraad op zich, en zal de komende tijd een belangrijke rol spelen in de internationale gemeenschap ten aanzien van zowel de Israëlische annexatieplannen als het Iraanse nucleaire programma.

Daarnaast hebben Maas en Ashkenazi een overeenkomst getekend ten behoeve van het koesteren van de herinnering van de Holocaust. De komende tien jaar zal Duitsland de onderwijs- en onderzoeksactiviteiten van Yad Vashem ondersteunen met een miljoen euro per jaar.